Trong thế kỷ XXI, tri thức đang trở thành nguồn lực chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia.
Trong mọi giai đoạn phát triển của lịch sử nhân loại, giáo dục luôn được xem là nền tảng tạo nên sức mạnh của một quốc gia. Nhưng trong bối cảnh thế giới đang bước vào thời đại chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và những đột phá công nghệ chưa từng có, vai trò ấy càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Trong nhiều thập niên, sức mạnh của một quốc gia thường được đo bằng những yếu tố hữu hình như tài nguyên, quy mô dân số, nguồn vốn đầu tư hay năng lực sản xuất; nhưng bước sang thế kỷ XXI, đặc biệt trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng bởi công nghệ, địa chính trị, biến đổi khí hậu, những thước đo ấy đang thay đổi.
Phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về tái cấu trúc hai Viện Hàn lâm không dừng lại ở bài toán sắp xếp bộ máy nghiên cứu quốc gia, mà chạm đến một câu hỏi mang tính sinh mệnh: định vị khoa học như thế nào để kiến tạo nên nền tảng tư duy chiến lược phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội là định hướng chiến lược cho toàn hệ thống giáo dục đại học Việt Nam chuyển đổi mạnh mẽ để phù hợp với tình hình của giai đoạn phát triển mới.
Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức và cạnh tranh toàn cầu, nguy cơ tụt hậu không chỉ nằm ở công nghệ mà sâu xa hơn là về năng lực sáng tạo và tri thức quốc gia.
Theo GS. TS Trần Tuấn Anh, muốn phát triển bền vững và làm chủ công nghệ lõi, Việt Nam không thể chỉ dừng ở gia công mà phải tạo ra tri thức mới từ nghiên cứu cơ bản.
Nghiên cứu khoa học cơ bản cần được đổi mới toàn diện từ nhận thức, cơ chế đầu tư đến phương thức quản trị nhằm hình thành nền tảng tri thức quốc gia, nâng cao năng lực tự chủ và tạo động lực cho phát triển nhanh, bền vững.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng cần phát triển hệ sinh thái nhân tài khoa học. Trong đó, trọng tâm là tạo môi trường học thuật tự do, trung thực, sáng tạo, có đãi ngộ xứng đáng và có cơ hội giao nhiệm vụ lớn cho người tài.
Sáng 25/5/2026, tại cuộc làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một hệ thống quan điểm, định hướng và giải pháp rất toàn diện về công tác nghiên cứu khoa học cơ bản trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Đây không chỉ là một cuộc họp chuyên ngành, mà thực chất là một cuộc 'định vị lại' vai trò của khoa học cơ bản trong chiến lược phát triển quốc gia thế kỷ XXI
GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho rằng, đại học không thể chỉ là nơi sản xuất tri thức trong phạm vi hẹp của bài báo khoa học. Tri thức đại học phải được chuyển hóa thành chính sách hiệu quả hơn, công nghệ tiên tiến hơn và đời sống người dân tốt hơn.
Những yêu cầu được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra trong bài phát biểu tại Lễ kỷ niệm 120 năm ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội vừa qua không chỉ là câu chuyện phát triển của một trường đại học, mà phản ánh một tư duy phát triển mới của đất nước: xem giáo dục đại học là nền tảng của năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên tri thức.
Ngày 16-5, tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có bài phát biểu quan trọng, đặt ra những vấn đề mang tính chiến lược, được dư luận học thuật quốc tế chú ý, đánh giá cao. Xin đi vào khía cạnh nhỏ của bài phát biểu này là 'ngoại giao học thuật', trong lời nhắn, cũng là mong ước, hy vọng: 'Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành một địa chỉ tiêu biểu của ngoại giao học thuật Việt Nam'.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm 120 năm thành lập Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) ngày 16/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kỳ vọng trường sẽ trở thành 'túi khôn' của Nhà nước, tiên phong làm chủ công nghệ lõi và dẫn dắt giáo dục trong kỷ nguyên mới.
Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) trong ngày 16-5 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh một thông điệp mang tính chiến lược: 'ĐHQGHN phải trở thành trung tâm kết nối tri thức với phát triển, gắn chặt hơn nữa nhà trường với Nhà nước, doanh nghiệp, địa phương và xã hội'.
Nhân dịp kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội, những định hướng lớn và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tạo nên một dấu ấn đặc biệt, không chỉ mang ý nghĩa tổng kết chặng đường lịch sử, mà quan trọng hơn là mở ra một tầm nhìn phát triển mới cho giáo dục đại học Việt Nam trong kỷ nguyên chuyển đổi mạnh mẽ.