Cuộc dịch chuyển trên bản đồ cạnh tranh đô thị toàn cầu

Toàn cảnh khu tài chính ở London (Anh). Ảnh: Getty Images

Báo cáo GPCI 2025 được công bố bởi Viện Chiến lược đô thị thuộc Quỹ Mori Memorial (MMF), tổ chức nghiên cứu do công ty phát triển đô thị hàng đầu Nhật Bản Mori Building thành lập.

London (Anh) tiếp tục giữ ngôi đầu năm thứ 14 liên tiếp nhờ thế mạnh về giáo dục đại học hàng đầu thế giới, thu hút sinh viên quốc tế và hệ sinh thái khởi nghiệp.

Đông Á bứt phá, Tokyo lập cột mốc lịch sử

Đáng chú ý, Tokyo (Nhật Bản) vươn lên vị trí thứ hai, mức cao nhất từ trước đến nay của thành phố này trong lịch sử bảng xếp hạng. Thành tích đó phản ánh bước tiến rõ rệt về chất lượng sống, giao lưu văn hóa quốc tế và tiện ích đô thị, cho thấy chiến lược phát triển bền bỉ và nhất quán của thủ đô Nhật Bản trong nhiều năm qua.

Không chỉ Tokyo, nhiều thành phố khác của Đông Á cũng ghi nhận bước nhảy vọt đáng kể: Seoul (Hàn Quốc) tiến lên vị trí thứ 6, Thượng Hải (Trung Quốc) đứng thứ 8, Bắc Kinh (Trung Quốc) xếp thứ 12.

Điểm chung của các đô thị này là đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông, mở rộng sản phẩm du lịch và làm giàu đời sống văn hóa, qua đó nâng cao sức hấp dẫn đối với cả người dân lẫn du khách quốc tế.

Theo Japan Times, báo cáo GPCI 2025 nhấn mạnh rằng sự thăng hạng của các thành phố Đông Á không chỉ đến từ tăng trưởng kinh tế, mà còn từ cách họ tái định hình trải nghiệm đô thị với giao thông thuận tiện hơn, không gian công cộng được cải thiện, sự kiện văn hóa - giải trí mang tính quốc tế ngày càng đa dạng.

Trong bối cảnh du lịch toàn cầu phục hồi mạnh sau các cú sốc kéo dài, những thành phố biết nắm bắt làn sóng này nhanh chóng gia tăng lợi thế cạnh tranh.

Một góc Tokyo (Nhật Bản). Ảnh: ANJ

Phương Tây trước áp lực lạm phát

Trái ngược với xu hướng đi lên của Đông Á, nhiều thành phố phương Tây đang phải đối mặt với lạm phát leo thang và sự suy giảm kết nối quốc tế.

Dù vẫn giữ “ngôi vương” trong bảng xếp hạng năm nay, nhưng tổng điểm của London sụt giảm so với các năm trước. Thực tế này cho thấy ngay cả những đô thị dẫn đầu lâu năm cũng không nằm ngoài tác động của bối cảnh toàn cầu nhiều biến động.

New York (Mỹ) tụt xuống vị trí thứ 3, đánh dấu lần đầu tiên kể từ năm 2012 thành phố này rời vị trí á quân.

Paris (Pháp) và Amsterdam (Hà Lan) tiếp tục gặp khó trong bài toán khả năng chi trả, khi chi phí sinh hoạt cao ảnh hưởng trực tiếp đến sức hút văn hóa và chất lượng sống. Những yếu tố từng là lợi thế truyền thống của các đô thị phương Tây nay suy giảm bởi các áp lực kinh tế kéo dài.

Một điểm đáng chú ý khác là sự hiện diện của Trung Đông trong top 30 năm nay chỉ còn lại Dubai (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) ở vị trí thứ 9.

Dù tụt một bậc so với năm trước, Dubai vẫn ghi nhận những cải thiện rõ rệt về sức sống văn hóa, số lượng hội nghị quốc tế và khả năng tiếp cận giao thông, phản ánh nỗ lực duy trì vị thế là trung tâm toàn cầu của khu vực này.

GPCI là bảng xếp hạng thường niên đánh giá năng lực cạnh tranh đô thị của 48 thành phố lớn trên thế giới, dựa trên 72 chỉ số thuộc các nhóm chức năng cốt lõi: kinh tế, nghiên cứu & phát triển (R&D), giao lưu văn hóa, chất lượng sống, môi trường và khả năng tiếp cận.

Bộ chỉ số này không chỉ phản ánh sức mạnh kinh tế thuần túy, mà còn đo lường toàn diện cách một thành phố tạo ra môi trường sống và làm việc hấp dẫn trong dài hạn.

Theo giới quan sát, bức tranh năm 2025 cho thấy cạnh tranh giữa các thành phố toàn cầu bước sang giai đoạn mới. Giá cả leo thang, xu hướng du lịch thay đổi và bất ổn địa chính trị trở thành những biến số có sức nặng, buộc các đô thị phải thích nghi nhanh hơn và linh hoạt hơn.

Trong khi nhiều thành phố phương Tây loay hoay với áp lực tài chính và rào cản mang tính cấu trúc, các đô thị Đông Á tận dụng tốt đà phục hồi du lịch, các dự án phát triển đô thị mới và đầu tư văn hóa - con người để củng cố vị thế.

Thành công của Tokyo và các thành phố trong khu vực minh chứng cho cách tiếp cận phát triển đô thị lấy chất lượng sống và khả năng kết nối toàn cầu làm trung tâm, yếu tố ngày càng quyết định sức hút của một thành phố trong thế kỷ XXI.

THƯ LÊ