Cuộc chiến chống buôn lậu trên sông Sê Pôn

Một góc sông Sê Pôn, nơi được các đối tượng chọn làm nơi vận chuyển hàng lậu. Ảnh: Tân An

Trên trận tuyến không tiếng súng

Từ rạng sáng, chúng tôi có mặt tại Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lao Bảo. Trung tá Hồ Lê Luận, Chính trị viên Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lao Bảo đón chúng tôi với gương mặt phờ phạc sau một đêm dài đi thăm, kiểm tra các chốt đang thực hiện nhiệm vụ thường trực thực hiện nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả trên dọc tuyến biên giới do đơn vị phụ trách. Anh chia sẻ, buôn lậu không còn diễn ra công khai như trước, tuy nhiên, các hoạt động của tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp với các thủ đoạn ngày càng tinh vi, liều lĩnh và manh động hơn, đặc biệt là tội phạm ma túy, buôn lậu, gian lận thương mại...

Hầu hết hàng hóa được các chủ đầu nậu tập kết sát biên giới phía bạn, cả trên bộ và trên sông biên giới, khi có thời cơ thuận lợi, các đối tượng sử dụng các phương tiện như ghe thuyền, xe máy, xe kéo..., hoặc thuê người cùi cõng, mang vác hàng lậu qua biên giới, sau đó, phân tán vào các nhà dân sống ven sông biên giới, hoặc cất giấu trong các phương tiện ô tô đã được độ chế và thay đổi kết cấu bên trong để vận chuyển đưa về nội địa tiêu thụ. Khi vận chuyển hàng, các chủ đầu nậu còn sử dụng lực lượng “chim lợn” để dò đường, quan sát cảnh giới mọi di biến động của các lực lượng chức năng, hoặc lợi dụng thời gian giao ca, nghỉ trưa... Ngoài ra, các đối tượng còn lợi dụng triệt để vào các chính sách thương mại, thuế quan cũng như cơ chế hàng hóa nhập cảnh ở khu thương mại cửa khẩu, hoặc sơ hở trong quản lý hóa đơn, chứng từ, trao đổi hàng hóa của cư dân biên giới để vận chuyển hàng lậu.

“Các đối tượng buôn lậu không chỉ là người địa phương, mà còn có sự tiếp tay của các đối tượng từ bên kia biên giới. Họ lợi dụng mối quan hệ thân tộc, dân tộc, địa hình rừng núi hiểm trở, sông nước chia cắt để tổ chức vận chuyển hàng hóa, chủ yếu là thuốc lá, đường kính, bia, rượu, thậm chí cả ma túy. Giao thông đi lại trong khu vực biên giới ngày càng thuận lợi đã tạo điều kiện tốt cho công tác tuần tra, nhưng cũng vô tình “giúp sức” cho việc vận chuyển hàng lậu” - Chính trị viên Hồ Lê Luận cho biết thêm.

Tuyến đường vận chuyển hàng lậu lý tưởng

Đi dọc sông Sê Pôn, dễ dàng nhận thấy hai bên bờ là những làng bản của đồng bào dân tộc thiểu số Vân Kiều, Pa Kô... với cuộc sống còn nhiều khó khăn. Chính điều kiện kinh tế thiếu thốn đã khiến một bộ phận người dân bị lôi kéo, dụ dỗ tham gia tiếp tay cho các hoạt động buôn lậu. Đã từ lâu, một số người dân khu vực biên giới coi nghề cửu vạn, vận chuyển hàng hóa thuê là cách mưu sinh hàng ngày. Một số người còn chấp nhận làm “tai mắt” cho các đối tượng buôn lậu vận chuyển hàng hóa. Họ nhận vận chuyển hàng lậu qua sông với tiền công từ 100.000 – 300.000 đồng mỗi chuyến, thậm chí có người còn nhận "giao hàng" xuyên biên giới với mức phí cao hơn.

Một vụ buôn lậu thuốc lá trên sông Sê Pôn bị Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lao Bảo phát hiện, bắt giữ. Ảnh: Tân An

Một cán bộ trinh sát thuộc Đội Phòng chống ma túy và tội phạm, Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lao Bảo cho biết, các đối tượng thường tổ chức vận chuyển vào ban đêm, hoặc lúc sáng sớm. Chúng chia hàng thành nhiều phần nhỏ, ngụy trang trong bao tải, bọc nilon chống nước rồi thả trôi theo sông, ở đầu bên kia đã có người đón. Có khi chúng còn sử dụng thuyền nhỏ, ca nô tự chế, thậm chí là bè mảng để vượt sông, việc phát hiện, bắt giữ là vô cùng khó khăn. Mỗi lần phát hiện dấu hiệu khả nghi, lực lượng Biên phòng phải bí mật theo dõi trong nhiều giờ liền, thậm chí cả tuần để xác định đúng thời điểm đối tượng giao nhận hàng. Nhưng dù vậy, không phải lúc nào cũng thành công. “Chỉ cần sơ hở một chút, các đối tượng sẽ nhanh chóng vứt hàng, nhảy xuống sông tẩu thoát. Có khi ta bắt được hàng, nhưng không bắt được người. Hay kể cả khi bị bắt giữ hàng hóa, các chủ đầu nậu thường lôi kéo người thân, phụ nữ, thanh niên để ra ngăn cản, giành lại hàng hóa” - một chiến sĩ chia sẻ.

Trung tá Hồ Lê Luận trầm ngâm nói: “Không ai muốn làm căng với bà con mình cả. Nhưng vì nhiệm vụ, vì sự nghiêm minh của pháp luật và vì cả sự bình yên lâu dài của biên giới, chúng tôi không thể lùi bước”.

Cuộc chiến vẫn còn dài

Nhờ sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của nhiều lực lượng, thời gian qua, tình trạng buôn lậu trên sông Sê Pôn đã có dấu hiệu thuyên giảm. Các đồn Biên phòng trên tuyến biên giới Việt-Lào của tỉnh Quảng Trị đã phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương tổ chức nhiều buổi tuyên truyền pháp luật, nâng cao nhận thức cho người dân; đồng thời, tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các cửa khẩu, đường mòn, lối mở.

Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành chức năng, tình hình vẫn còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp. Các đường dây buôn lậu ngày càng tinh vi, có tổ chức, sử dụng công nghệ cao để liên lạc, chỉ đạo từ xa. Một số đối tượng cầm đầu là người ở địa phương, am hiểu địa hình, có quan hệ thân quen với dân bản nên việc đấu tranh rất khó khăn. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập, giao thương biên giới ngày càng phát triển, việc kiểm soát dòng người, dòng hàng hóa lưu thông hợp pháp và bất hợp pháp càng trở nên khó khăn. Ranh giới giữa "kinh tế biên mậu" và "buôn lậu" đôi khi chỉ là cách khai báo hoặc vài bước đi trong đêm tối.

Rời Lao Bảo khi ánh chiều muộn, chúng tôi mang theo cảm xúc nặng trĩu. Cuộc chiến chống buôn lậu trên sông Sê Pôn không ồn ào, nhưng là một cuộc chiến đầy cam go, dai dẳng và đòi hỏi sự hy sinh thầm lặng của biết bao cán bộ, chiến sĩ nơi tuyến đầu. Để chiến thắng trong cuộc chiến ấy, ngoài sự quyết liệt của lực lượng chức năng, rất cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là nâng cao dân trí, cải thiện đời sống của người dân hai bên biên giới. Bởi chỉ khi cuộc sống ổn định, người dân mới dứt khoát từ chối đồng tiền bất chính. Và khi ấy, dòng sông Sê Pôn mới thực sự yên bình.