Cảnh tượng khác lạ ở 'Hollywood của Trung Quốc'

Trên một phim trường thiếu sáng nằm dưới tầng hầm ở Hoành Điếm, thị trấn được mệnh danh là "Hollywood của Trung Quốc" nhờ quần thể trường quay rộng lớn, mọi thứ dường như vẫn diễn ra bình thường.

Các quay phim tất bật chạy khắp nơi để dựng đèn, kiểm tra góc máy; nhóm chỉ đạo võ thuật tập lại những cảnh giao đấu; các diễn viên đứng thành từng nhóm hoặc ngồi xổm hút thuốc, thỉnh thoảng được các nhà tạo mẫu tóc và chuyên viên trang điểm đi lại chỉnh sửa diện mạo trong lúc chờ đến lượt.

Nhưng phía sau sự nhộn nhịp ấy là một thực tế mới: chỉ vài tháng trước, hoạt động sản xuất những bộ phim ngắn nhiều tập như thế này còn phát triển mạnh ở Hoành Điếm và nhiều trung tâm khác. Giờ đây, các phim trường đang dần trở nên yên ắng, theo CNN.

Gần như chỉ sau một đêm, những công cụ tạo video bằng AI thế hệ mới đã tràn vào ngành phim ngắn. Chúng có thể sản xuất các bộ phim dọc dành cho điện thoại với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với quay người thật, khiến số lượng dự án phim người thật trên cả Trung Quốc giảm mạnh và các nền tảng ngập tràn nội dung do AI tạo ra. Theo truyền thông nước này, chỉ trong 3 tháng đầu năm nay đã có hơn 120.000 phim ngắn nhiều tập được phát hành, trong đó 95% được tạo bằng AI.

Thời kỳ bùng nổ

Hoành Điếm, thị trấn hơn 200.000 dân nằm ở vùng nông thôn phía đông tỉnh Chiết Giang, từng phát triển mạnh nhờ sự trỗi dậy của ngành phim ngắn nhiều tập trong những năm gần đây ở Trung Quốc.

Theo công ty nghiên cứu thị trường DataEye, năm 2025, ngành phim ngắn nhiều tập ở Trung Quốc đạt giá trị gần 15 tỷ USD (gần 392 nghìn tỷ đồng), gần gấp đôi thị trường phim điện ảnh chiếu rạp tại nước này. Sự phát triển này mở ra thời kỳ thuận lợi cho những người làm sáng tạo trẻ trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp thanh niên cao.

Một phim trường mô phỏng cảnh đường phố Hong Kong tại Hoành Điếm. Ảnh: VCG.

Sức hút của ngành cũng đã kéo hàng nghìn đoàn phim đến Hoành Điếm năm ngoái để quay tại hoặc xung quanh quần thể phim trường. Những trung tâm khác như Thanh Đảo, Tây An và Trịnh Châu cũng xuất hiện trên khắp Trung Quốc. Các đoàn phim quay trong những tổ hợp được xây dựng riêng, với biệt thự giả, phòng họp doanh nghiệp và phòng cấp cứu mô phỏng.

Tuy nhiên, ngành nhanh chóng trở thành một "nồi áp suất" đối với diễn viên và ê-kíp sản xuất vì mô hình cạnh tranh khốc liệt, trong đó các công ty cố gắng làm ra càng nhiều phim càng tốt với hy vọng một bộ sẽ trở thành hiện tượng.

Diễn viên và nhân viên đoàn phim cho biết ngày làm việc 18-20 giờ là chuyện bình thường. Các đoàn phải chạy đua với ngân sách trong khi quay những bộ phim có độ dài tương đương phim điện ảnh chỉ trong khoảng một tuần.

Hoành Điếm từng là nơi nuôi mộng nổi tiếng của nhiều diễn viên, nhà sản xuất. Ảnh: Sina.

Ở vị trí thấp nhất là các diễn viên quần chúng. Họ có thể làm việc nhiều giờ chỉ với 10 nhân dân tệ (38.000 đồng) mỗi giờ. Một cựu diễn viên từng mỉa mai rằng mức thù lao này thậm chí còn thấp hơn tiền thuê một số con vật được sử dụng trong phim.

Dù vậy, giấc mơ thành công vẫn khiến ngành thu hút đông đảo diễn viên, đạo diễn và người sáng tạo trẻ đầy tham vọng.

Nhưng khi ngày càng nhiều tiền và những tên tuổi lớn đổ vào, cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn. Các công ty thúc đẩy việc xuất khẩu phim ra nước ngoài để tìm thêm doanh thu, đồng thời tìm mọi cách có thể để cắt giảm chi phí.

AI xuất hiện

Tháng 2 vừa qua, công cụ SeeDance 2.0 của ByteDance xuất hiện, tạo ra cơn địa chấn trong lĩnh vực video AI nhờ khả năng mô phỏng vật lý chân thật, duy trì tính nhất quán nhân vật.

Gần như chỉ sau một đêm, mạng xã hội Trung Quốc tràn ngập những video do AI tạo ra với hình ảnh chân thực, khi người dùng liên tục thử nghiệm công cụ tạo video mới và mạnh mẽ này.

Theo một công ty sản xuất, nhờ các công cụ tạo video AI thế hệ mới, một dự án dài 120 phút với chất lượng ở mức thông thường có thể được một ê-kíp 5 người hoàn thành trong khoảng một tuần, với chi phí khoảng 15.000 nhân dân tệ (58 triệu đồng). Con số này chưa bằng 1/10 mức chi phí thấp nhất thường được nhắc đến đối với một bộ phim quay với người thật.

Những công việc của nhân viên đoàn phim, diễn viên đang ngày càng ít vì sự bùng nổ của AI. Ảnh: CNN.

Theo DataEye, công ty nghiên cứu thị trường, chỉ riêng trên Douyin, trong nửa đầu năm nay đã có 220.000 phim ngắn nhiều tập mới do AI tạo ra, thu về con số đáng kinh ngạc là 500 tỷ lượt xem. Một số là phim hoạt hình, nhưng từ tháng 3, hơn một nửa sử dụng AI để mô phỏng người thật.

Nhiều diễn viên, nhân viên đoàn phim đã phải rời Hoành Điếm vì ít việc, tiền công ngày càng thấp. Những người ở lại cho biết thu nhập sụt giảm nghiêm trọng. Có người chỉ được trả 300 nhân dân tệ (1,1 triệu đồng) mỗi ngày để đảm nhận vai chính, trong khi trước đây một vai diễn tương tự có thể mang lại hàng nghìn nhân dân tệ. Một số phải tìm thêm việc làm để trang trải cuộc sống.

Thích ứng thay vì cạnh tranh

Khi các công cụ AI khiến diễn viên phim ngắn nhiều tập mất việc, những nhóm trò chuyện trên mạng xã hội từng dùng để đăng thông tin tuyển diễn viên bắt đầu ngập tràn những tin tuyển dụng hoàn toàn khác: biên tập viên AI, lập trình viên, nhà thiết kế và biên kịch.

Một thế hệ công ty, biên tập viên và doanh nhân mới cũng nhanh chóng đổ vào lĩnh vực này. Trong số đó có Tan Chen, sinh viên đại học 21 tuổi, người thành lập một startup bắt đầu tập trung vào sản xuất bằng AI từ tháng 4.

Đội ngũ của Tan tiếp nhận kịch bản hoặc tiểu thuyết, sau đó "tối ưu hóa" nội dung cho phim ngắn nhiều tập bằng cách rút gọn mạch truyện, đồng thời tăng mức độ kịch tính và hồi hộp.

Khi mới bắt đầu, đội ngũ của Tan nhận được khoảng 1.000 nhân dân tệ (3,8 triệu đồng) cho mỗi phút, thường áp dụng với một dự án dài 120 phút. Nhưng cũng giống diễn viên và các ê-kíp sản xuất truyền thống, những người làm công việc sáng tạo này đang chịu sức ép ngày càng lớn.

Một lượng lớn lập trình viên đổ vào ngành, trong khi số lượng trung gian ăn hoa hồng để kết nối người sáng tạo với khách hàng cũng tăng lên, khiến lợi nhuận của những đội nhóm như Tan giảm mạnh. Hiện anh phải nhận những dự án với mức giá chỉ 150 nhân dân tệ mỗi phút (580.000 đồng).

Nhóm của Tan Chen sử dụng AI để sản xuất các phim ngắn với chi phí thấp hơn nhiều so với sản xuất phim người thật đóng. Ảnh: Tan Chen.

Công ty của anh gần đây cũng chuyển sang sản xuất phim hoạt hình bằng AI nhằm tránh vô tình sử dụng những hình ảnh AI được tạo dựa trên gương mặt của diễn viên thật - điều đang trở thành một vấn đề lớn trong ngành.

Theo truyền thông Trung Quốc, ít nhất một trường hợp diễn viên nổi tiếng đã được tòa án yêu cầu bồi thường vì vấn đề này. Nhưng không phải diễn viên nào cũng may mắn như vậy.

Nữ diễn viên Yu Shutian (31 tuổi) gần đây phát hiện một "diễn viên AI" có gương mặt như được pha trộn từ cô, song không thể chứng minh nên không theo đuổi hành động pháp lý. Cô cũng nhận ra rằng có lẽ công nghệ, chứ không phải người sáng tạo, mới là nguyên nhân.

"AI không thể bị ngăn cản. Nếu không thể đánh bại nó, hãy tham gia cùng nó. Vì vậy, tôi thà tìm một cách hợp lý để đón nhận AI", Yu nói. Hiện cô bắt đầu sử dụng công nghệ này khi chuyển một phần trọng tâm công việc sang đạo diễn.

Quan điểm của Yu cũng cho thấy một mâu thuẫn cốt lõi được nhiều diễn viên đồng tình. Họ cho rằng AI có thể khiến hàng kilomet trường quay và những bối cảnh có kích thước thật như ở Hoành Điếm trở nên không cần thiết.

Tuy nhiên, con người - trong đó có diễn viên - cuối cùng sẽ đóng vai trò gì trong ngành công nghiệp này, khi làm việc cùng AI để tạo ra nghệ thuật và sản phẩm giải trí, vẫn là câu hỏi chưa có lời giải.