Canada thúc đẩy chiến lược về 'cường quốc tầm trung'

Thủ tướng Canada Mark Carney thăm Ấn Độ, Úc và Nhật Bản từ ngày 26/2 đến 7/3. Ảnh: Reuters

Định hình trục chiến lược mới

Chuyến công du châu Á - Thái Bình Dương của Thủ tướng Canada Mark Carney từ ngày 26/2 đến 7/3 là dấu hiệu rõ nét về sự điều chỉnh trong định hướng chiến lược của Canada. Trong hành trình này, ông Carney thăm Ấn Độ, Úc và Nhật Bản - những đối tác quan trọng trong cấu trúc kinh tế và an ninh của khu vực năng động này.

Điểm dừng chân cuối cùng là Tokyo, nơi ông Carney hội đàm với Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae nhằm thúc đẩy hợp tác song phương về kinh tế, năng lượng, công nghệ và an ninh. Cuộc gặp sẽ mở ra những định hướng mới cho quan hệ song phương; đồng thời góp phần củng cố mạng lưới hợp tác giữa các quốc gia có chung lợi ích trong khu vực.

Theo CNA, một điểm nhấn đáng chú ý trong chính sách đối ngoại hiện nay của Canada là khái niệm “cường quốc tầm trung”, những quốc gia không phải siêu cường nhưng sở hữu ảnh hưởng đáng kể về kinh tế, ngoại giao trên trường quốc tế.

Tại Diễn đàn Kinh tế thế giới ở Davos (Thụy Sĩ) tháng 1/2026, Thủ tướng Carney cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc lớn ngày càng rõ nét, thay vì cạnh tranh để tìm kiếm sự ủng hộ từ các siêu cường, các quốc gia có tầm ảnh hưởng tầm trung có thể phối hợp để hình thành mạng lưới hợp tác dựa trên các giá trị chung như ổn định, phát triển bền vững và tôn trọng luật pháp quốc tế.

Trong tầm nhìn đó, Nhật Bản được xem là đối tác đặc biệt quan trọng. Nền kinh tế lớn, năng lực công nghệ mạnh cùng vai trò ngoại giao ngày càng nổi bật của “đất nước mặt trời mọc” tại khu vực giúp nước này trở thành trụ cột trong chiến lược hợp tác của Canada. Hai nước này chia sẻ nhiều giá trị tương đồng trong quản trị quốc gia, phát triển kinh tế cũng như cách tiếp cận đối với các vấn đề quốc tế, qua đó tạo nền tảng thuận lợi để mở rộng hợp tác sâu rộng hơn.

Theo Reuters, năng lượng, nông nghiệp và khoáng sản quan trọng được xem là những lĩnh vực trọng tâm hợp tác của Canada tại châu Á.

Là một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu khí đốt tự nhiên hàng đầu thế giới, Canada muốn mở rộng nguồn cung sang các thị trường châu Á có nhu cầu năng lượng ngày càng tăng. Do đó, năng lượng đã trở thành lĩnh vực nổi bật trong hợp tác Canada - Nhật Bản. Đáng chú ý, dự án khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) trị giá 29 tỷ USD tại British Columbia (Canada), với sự tham gia của “gã khổng lồ” Mitsubishi (Nhật Bản) trở thành trung tâm xuất khẩu LNG quan trọng của Bắc Mỹ.

Tìm thế cân bằng

Dù Mỹ vẫn là đối tác thương mại lớn nhất và quan trọng nhất của Canada, song những thay đổi trong chính sách thương mại và an ninh của nước láng giềng này đã thúc đẩy Canada tìm kiếm hướng đi đa dạng hơn trong quan hệ đối ngoại.

Theo chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Canada tăng cường hiện diện tại khu vực thông qua hợp tác kinh tế, an ninh và ngoại giao với nhiều đối tác, trong đó có Nhật Bản, Ấn Độ, Úc và các nước Đông Nam Á. Tuy nhiên, mức độ tham gia của Canada vẫn đang trong quá trình định hình, bởi nước này vẫn phải dành nguồn lực đáng kể cho các cam kết an ninh tại châu Âu với tư cách là thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc ngày càng rõ nét, cả Canada và Nhật Bản đều phải tìm cách duy trì thế cân bằng trong quan hệ đối ngoại. Hai nước vừa duy trì liên minh chặt chẽ với Mỹ, vừa mở rộng hợp tác kinh tế với nhiều đối tác khác, bao gồm cả Trung Quốc, trong khi vẫn chú trọng quản lý những khác biệt trong quan hệ song phương.

Cuộc gặp giữa Thủ tướng Carney và giới chức Nhật Bản ngày 6 và 7/3 là phép thử quan trọng đối với khả năng chuyển hóa lợi ích chung thành chiến lược hợp tác thực chất giữa các “cường quốc tầm trung”. Mô hình hợp tác này có thể góp phần củng cố vai trò của các quốc gia này trong việc duy trì trật tự kinh tế và thương mại ổn định, dựa trên luật lệ trong bối hiện nay.

Canada đang tận dụng mạng lưới thương mại rộng lớn để củng cố vị thế của một “cường quốc tầm trung” trong hệ thống kinh tế toàn cầu. Với 15 hiệp định thương mại tự do đã ký kết với 51 nước, Canada có khả năng tiếp cận khoảng 1,5 tỷ người tiêu dùng, tương đương gần 60% tổng GDP toàn cầu.

THƯ LÊ