Cạm bẫy tin giả

Kể từ khi xung đột bùng phát, nhiều người đã tìm đến mạng xã hội để cập nhật diễn biến mới nhất, đồng thời tìm cách hiểu rõ hơn về cuộc xung đột và những hệ lụy liên quan. Tuy nhiên, không ít người trở thành nạn nhân của bẫy tin giả do AI tạo ra. Trong bối cảnh công nghệ AI tạo sinh ngày càng dễ tiếp cận và phổ biến, một số đối tượng và nhà sáng tạo nội dung trực tuyến đã lợi dụng tình hình căng thẳng leo thang để lan truyền thông tin sai lệch, gây hiểu lầm về cuộc xung đột, cũng như trục lợi. Ông Timothy Graham, chuyên gia về truyền thông kỹ thuật số tại Đại học Công nghệ Queensland (Australia), nhấn mạnh: “Quy mô của vấn đề thực sự đáng báo động và cuộc xung đột này đã khiến chúng ta không thể nào phớt lờ thực trạng đó được nữa”.

Khói lửa bốc lên sau khi Israel không kích vào một vị trí ở thủ đô Beirut, Lebanon vào ngày 12-3. Ảnh: Reuters

Nhiều video và hình ảnh vệ tinh giả mạo được các chuyên gia xác định là do AI tạo ra đã thu hút hàng trăm, chục triệu lượt xem trên các nền tảng mạng xã hội. Theo CNN, một video giả cho thấy cảnh một loạt tên lửa Iran hư cấu được cho là đang tấn công thành phố Tel Aviv, Israel. Một video giả mô tả các binh sĩ lực lượng đặc nhiệm Mỹ bị bắt giữ và bị lực lượng Iran khống chế bằng súng. Một video giả khác tuyên bố ghi lại các đoạn trích từ camera an ninh cho thấy các cơ sở quân sự của Iran bị đánh bom. Trong khi đó, những hình ảnh giả mạo cho thấy một căn cứ quân sự của Mỹ ở Iraq và Đại sứ quán Mỹ ở Saudi Arabia đang bốc cháy sau các cuộc tấn công của Iran...

Trước tình hình này, chính phủ các nước vùng Vịnh đã tăng cường những biện pháp kiểm soát và xử lý nghiêm hành vi tán phát video và lan truyền thông tin sai lệch liên quan đến tình hình Trung Đông. Theo Bộ Nội vụ Qatar, nhà chức trách nước này đã bắt giữ 313 người vì quay phim, tán phát video, lan truyền thông tin sai lệch và có thể kích động dư luận liên quan đến xung đột tại Trung Đông. Tại Bahrain, Bộ Nội vụ nước này thông báo bắt giữ 4 người đã quay phim và tán phát các đoạn video về hậu quả các cuộc tấn công của Iran, đồng thời lan truyền tin giả. Giới chức Kuwait cho biết đã bắt giữ 3 người liên quan đến một đoạn video cho thấy những nội dung xuyên tạc về tình hình an ninh trong nước. Tại Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), người dân đã nhận được các tin nhắn cảnh báo về nguy cơ bị kiện tụng nếu chia sẻ lại những thông tin không đáng tin cậy. Saudi Arabia cũng đưa ra các cảnh báo tương tự. Trong khi đó, nền tảng mạng xã hội X cũng đưa ra biện pháp mạnh mẽ nhằm ngăn chặn việc lan truyền các video giả mạo về xung đột. Trưởng bộ phận sản phẩm Nikita Bier cho biết, nếu người dùng được X trả tiền với tư cách là “người tạo nội dung” đăng tải video về các cuộc xung đột do AI tạo ra mà không công khai thông tin này, họ sẽ bị đình chỉ chương trình thanh toán trong 90 ngày và bị đình chỉ vĩnh viễn nếu tái phạm.

Theo Gulf News, bà Fadila Al Muaini, Chủ tịch Hiệp hội Nhà báo UAE, nhấn mạnh, trong thời điểm khủng hoảng, thông tin có thể trở thành “vũ khí” với sức tàn phá không kém gì tên lửa. Chỉ một hình ảnh hoặc đoạn video giả mạo cũng có thể lan truyền nhanh chóng và gây ra sự hoang mang, bất ổn xã hội chỉ trong vài phút. Bà Muaini cho rằng trong khi các cơ quan nhà nước tiếp tục nỗ lực bảo đảm an ninh, nhận thức của người dân về kỹ năng xác minh thông tin và niềm tin vào các nguồn thông tin chính thống vẫn là tuyến phòng thủ đầu tiên trước làn sóng tin giả. Đồng quan điểm, ông Hany Farid, Giáo sư tại Đại học California, Berkeley (Mỹ), chuyên gia về giám định kỹ thuật số, chia sẻ với CNN rằng cách tốt nhất để nắm bắt thông tin chính xác là theo dõi tin tức của các cơ quan báo chí uy tín, thay vì xem các bài đăng từ “các tài khoản ngẫu nhiên” trên mạng xã hội.

Khi tin giả cùng các video, hình ảnh giả mạo do AI tạo ra lan tràn trên mạng xã hội, việc lựa chọn và tiếp nhận thông tin từ các nguồn chính thống, đáng tin cậy trở nên đặc biệt quan trọng. Điều này không chỉ giúp công chúng tránh bị dẫn dắt bởi những thông tin sai lệch mà còn góp phần hạn chế các tác động tiêu cực đối với xã hội. Trong thời đại công nghệ số phát triển mạnh mẽ, báo điện tử và mạng xã hội mang lại nhiều tiện ích về tốc độ truyền tải thông tin và khả năng tiếp cận rộng rãi. Tuy nhiên, chính trong dòng chảy thông tin nhanh và nhiều khi thiếu kiểm chứng ấy, vai trò của báo in càng trở nên đặc biệt quan trọng. Với quy trình biên tập chặt chẽ, sự kiểm chứng nhiều tầng nấc và trách nhiệm nghề nghiệp rõ ràng, báo in tiếp tục là nguồn thông tin chính thống, đáng tin cậy. Không chỉ cung cấp những dữ liệu chuẩn xác, báo in còn góp phần định hướng dư luận, sàng lọc và ngăn chặn sự lan truyền của tin giả, tin sai sự thật trong đời sống xã hội. Trong bối cảnh thông tin hỗn độn và dễ bị thao túng trên không gian mạng, báo in chính là “điểm tựa tin cậy” của công chúng. Mỗi bài báo được đăng tải không chỉ là thông tin mà còn là sự bảo chứng về tính xác thực và trách nhiệm xã hội của người làm báo. Chính vì vậy, báo in vẫn giữ vai trò như một “lá chắn thông tin”, góp phần bảo vệ sự thật và củng cố niềm tin của xã hội trước làn sóng tin giả ngày càng tinh vi.