Bứt phá từ nội lực

Cuộc tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp năm 2025 đã thu thập thông tin hơn 132.700 hộ dân trên địa bàn tỉnh, trong đó khoảng 114.500 hộ nông thôn tham gia sản xuất nông - lâm - thủy sản; 22 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông - lâm - thủy sản. Toàn tỉnh hiện có trên 160 hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Điều đó cho thấy khu vực nông thôn vẫn là nền tảng quan trọng, giữ vai trò trụ cột trong phát triển kinh tế của tỉnh.

Phong trào phát triển cây mắc ca, cà phê, cây ăn quả giúp người dân nâng cao thu nhập, từng bước phát triển nông nghiệp bền vững. Trong ảnh: Người dân xã Búng Lao thu hoạch cà phê.

Điểm nổi bật của kinh tế nông thôn giai đoạn hiện nay là xu hướng chuyển từ sản xuất truyền thống sang sản xuất ứng dụng khoa học - công nghệ. Số liệu thống kê, hiện nay tỉnh Điện Biên có khoảng 350ha rau màu, cây ăn quả áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm; 36.000m2 canh tác trong nhà màng, nhà lưới. Đáng chú ý, việc ứng dụng phần mềm MRV để giám sát phát thải khí nhà kính trên 80ha lúa cho thấy cách tiếp cận bài bản, hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tư duy sản xuất của người dân đang có sự chuyển biến rõ nét. Từ sản xuất nhỏ lẻ, tự cung tự cấp, nhiều hộ đã chủ động liên kết, đa dạng hóa giá trị sản phẩm. Tại bản Phăng 2, xã Mường Phăng, trên diện tích hơn 3.000m2, anh Lường Văn Thành đang phát triển mô hình trồng dâu Hana và nho Hạ đen, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất. Để đạt hiệu quả, anh Thành chú trọng tuân thủ quy trình kỹ thuật như làm giàn đối với nho Hạ đen và thực hiện cắt tỉa, điều tiết nước và dinh dưỡng phù hợp từng giai đoạn sinh trưởng. Hiện dâu cho thu hoạch ổn định từ 30 - 50kg/ngày khi vào vụ; nho Hạ đen đạt khoảng 2 - 2,5 tấn/vụ. Không dừng ở sản xuất, mô hình kết hợp phát triển dịch vụ tham quan, trải nghiệm, lưu trú, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và tạo thêm sinh kế cho người dân.

Chia sẻ về hướng đi của mình, anh Thành cho biết: “Hiện mô hình đang mang lại nguồn thu nhập khoảng 300 triệu đồng mỗi năm. Khi kết hợp sản xuất với du lịch trải nghiệm, giá trị sản phẩm được nâng lên rõ rệt. Nếu biết tận dụng tốt lợi thế sẵn có, nông dân hoàn toàn có thể phát triển kinh tế, từng bước làm giàu ngay trên chính mảnh đất quê hương”.

Cùng với trồng trọt, chăn nuôi tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong kinh tế nông thôn. Tổng đàn gia súc toàn tỉnh hiện đạt hơn 557 nghìn con, đàn gia cầm trên 5 triệu con; duy trì hơn 300 trang trại và hàng nghìn mô hình gia trại. Năm 2025, sản lượng thịt hơi trâu, bò ước đạt gần 26 nghìn tấn. Nhiều mô hình hiệu quả đã và đang giúp người dân từng bước thoát nghèo, nâng cao thu nhập.

Tại xã Sính Phình, gia đình anh Giàng A Kỷ là một điển hình phát triển chăn nuôi. Từ quy mô nhỏ ban đầu, anh đã phát triển đàn dê gần 100 con, kết hợp nuôi cá và gia cầm, cho thu nhập trên 120 triệu đồng mỗi năm. Theo anh Kỷ, yếu tố quyết định là lựa chọn vật nuôi phù hợp, chủ động nguồn thức ăn tại chỗ và liên kết đầu ra ổn định.

Hướng tới phát triển nông nghiệp tập trung, xanh, thông minh và bền vững, tỉnh đang đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên diện tích kém hiệu quả. Nhiều diện tích lúa, ngô, sắn trên nương được thay thế bằng cà phê, mắc ca và cây ăn quả có giá trị kinh tế cao. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu phát triển 12.000ha cà phê và mắc ca, với khoảng 6.000 hộ dân tham gia. Đây được xác định là hướng đi chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới cho kinh tế nông thôn.

Tại các địa phương, cấp ủy, chính quyền chú trọng phát huy nội lực, tuyên truyền, khuyến khích người dân thay đổi tư duy, cách làm, mạnh dạn áp dụng tiến bộ kỹ thuật, liên kết sản xuất hàng hóa. Một số địa bàn như: Tuần Giáo, Mường Ảng, Na Sang, Mường Nhà... phong trào phát triển cây mắc ca, cà phê, cây ăn quả giúp người dân tăng thu nhập, hình thành hướng phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.

Anh Lường Văn Thành, bản Phăng 2, xã Mường Phăng chăm sóc nho Hạ đen.

Song hành với nỗ lực của người dân, nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn tiếp tục được tăng cường. Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh có 14 dự án nông nghiệp được chấp thuận chủ trương đầu tư với tổng vốn đăng ký gần 12.000 tỷ đồng; đồng thời hỗ trợ xây dựng và nhân rộng hơn 200 mô hình giảm nghèo. Mỗi năm có trên 8.000 lao động được đào tạo nghề, hàng nghìn hộ được hỗ trợ về phương tiện sản xuất. Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm nhanh, từ 34,9% năm 2021 xuống còn hơn 17% năm 2025.

Tuy nhiên, phát triển kinh tế nông thôn tại tỉnh vẫn đối mặt với nhiều khó khăn như: Sản xuất nhỏ lẻ, manh mún; liên kết chuỗi lỏng lẻo; thị trường tiêu thụ thiếu ổn định. Hạn chế về vốn, hạ tầng và trình độ sản xuất của người dân cùng với tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu đang là những rào cản không nhỏ. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và người dân; trong đó cần đẩy mạnh liên kết sản xuất theo chuỗi, ứng dụng khoa học - kỹ thuật, mở rộng thị trường tiêu thụ và phát huy nội lực để nâng cao giá trị, hiệu quả sản xuất.

Sự đồng hành của chính sách cùng với tinh thần chủ động, đổi mới của cấp ủy, chính quyền địa phương và người dân đang tạo động lực cho kinh tế nông thôn Điện Biên. Dù còn không ít khó khăn nhưng khi nội lực được phát huy, cùng với việc từng bước tháo gỡ rào cản trong sản xuất và tiêu thụ, kinh tế nông thôn Điện Biên sẽ tiếp tục chuyển biến tích cực, phát triển ổn định và bền vững.