Bước qua Bức tường Berlin

Xử lý xong công việc, nhìn đồng hồ gần 19 giờ, tôi nói với anh họ: “Thôi để sáng mai anh em mình tranh thủ đi thăm di tích Bức tường Berlin”. Anh tôi cười, “chú ơi, ở châu Âu 21 giờ 30 mới bắt đầu tối”. Thế là anh vừa làm lái xe kiêm hướng dẫn viên giúp tôi khám phá những mảng ký ức về một trong những công trình đặc biệt nhất mà bất cứ du khách nào khi đến thăm thành phố Berlin (Đức) không thể bỏ qua.

Chạm tay vào Bức tường Berlin, tôi thấy mình như đang bước lên chuyến tàu đi ngược dòng thời gian để cảm nhận sự chuyển mình của lịch sử và văn hóa.

Bức tường Berlin là điểm tham quan du lịch nổi tiếng, mỗi năm thu hút hàng triệu du khách.

Kết thúc Thế chiến thứ II năm 1945, sau khi đánh tan phe phát xít, giải phóng nước Đức, các nước đồng minh phân chia phần phía Đông nước Đức thuộc quyền kiểm soát của Liên Xô, phần phía Tây thuộc về các nước Mỹ, Anh và Pháp. Dòng sông Spree hiền hòa, xanh trong chảy ngang qua Berlin làm giới tuyến mềm đôi bờ Đông - Tây.

Dù đất nước bị chia cách song ở thời điểm đó, người dân thành phố Berlin vẫn được tự do qua lại hai bờ Đông - Tây sông Spree để đi làm, đi chơi vào dịp cuối tuần. Tuy nhiên, khi kinh tế của Đông Đức rơi vào suy thoái và khủng hoảng trầm trọng, đã có hàng triệu người tìm cách di tản sang Tây Đức làm ăn và không trở về.

Nằm trên đường Muehlenstrasse, phần dài nhất và bảo tồn nguyên vẹn nhất của Bức tường Berlin (dài 1,3km).

Nhằm ngăn chặn dòng người di tản, chính quyền Đông Đức quyết định cho dựng hàng rào bê tông, dây thép gai và các trạm kiểm soát do quân đội quản lý. Bức tường Berlin chính thức được dựng lên vào ngày 13 tháng 8 năm 1961. Với chiều cao 4,2 mét và trải dài qua nhiều khu vực trong thành phố, bức tường bê tông cốt thép thẳng đứng có phần trên là một đường ống lớn kèm theo hàng rào dây thép gai khiến việc trèo qua gần như không thể. Các vọng gác có lính canh bằng đèn pha vào ban đêm, chó dữ cùng những khẩu súng máy được lệnh sẵn sàng ngăn cản những ai có ý định vượt biên.

Bức tường tranh khổng lồ, đầy màu sắc như một triển lãm nghệ thuật ngoài trời vô cùng độc đáo.

Bức tường Berlin không chỉ là một tường rào thông thường mà còn chia rẽ ý thức hệ trong tư tưởng, hành động của người dân đôi bờ Đông - Tây thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Nó trở thành một trong những dấu tích lịch sử nổi bật nhất của Cộng hòa Liên bang Đức ở thế kỷ XX.

Ngày 9 tháng 11 năm 1989, Bức tường Berlin đã bị phá vỡ, kết thúc “sứ mệnh” 28 năm chia cắt thành phố Berlin, hai miền Đông - Tây thống nhất, mở ra một chương mới trong lịch sử nước Đức.

Anh họ tôi đi xuất khẩu lao động tại Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức) đầu năm 1982. Sau khi lập gia đình, vợ chồng anh ở lại mở cửa hàng kinh doanh và nhập quốc tịch Đức. Tận mắt chứng kiến sự đổi thay của thành phố Berlin từ chia tách đến hợp nhất nên khi đưa tôi đi tham quan, anh cũng như được sống lại với những kỷ niệm.

Chạm tay vào Bức tường Berlin, tôi thấy mình như đang bước lên chuyến tàu đi ngược dòng thời gian để cảm nhận sự chuyển mình của lịch sử và văn hóa.

Anh kể: Khi biết thông tin chính thức tháo dỡ Bức tường Berlin, cả đêm hôm đó người dân thành phố không ngủ. Hàng trăm nghìn người đổ về khu vực hai bên bức tường mang theo búa, rìu để tham gia phá dỡ. Họ tổ chức ăn mừng trên đường phố, bờ sông, cảnh tượng vô cùng náo nhiệt.

Thời điểm máy ủi, máy xúc phá bỏ bức tường, phần lớn bê tông, vôi vữa được tái sử dụng cho việc xây dựng đường giao thông. Một số mảng tường nguyên vẹn được những nhà sưu tầm bán đấu giá. Thậm chí về sau, một số hiện vật của bức tường được bán ra nước ngoài để trưng bày.

Bức tường Berlin không chỉ là một tường rào thông thường mà còn chia rẽ ý thức hệ trong tư tưởng, hành động của người dân đôi bờ Đông Tây thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Ngày nay, mặc dù phần lớn bức tường được tháo dỡ để xây dựng văn phòng, bảo tàng, nhà hàng, khách sạn… song một số đoạn vẫn còn được giữ lại nguyên vẹn. Nghe nói, nhiều họa sĩ quốc tế dành hàng tháng vẽ tranh Graffiti (thể loại tranh tường) về các chủ đề chân dung, biếm họa... nhằm phủ kín màu xám của gạch đá, bê tông, vôi vữa.

Nằm trên đường Muehlenstrasse, phần dài nhất và được bảo tồn nguyên vẹn nhất của Bức tường Berlin (dài 1,3 km) trở thành điểm tham quan du lịch nổi tiếng, mỗi năm thu hút hàng triệu du khách. Bức tranh tường khổng lồ, nhiều màu sắc và mang thông điệp về sự tự do còn trở thành một triển lãm nghệ thuật ngoài trời độc đáo, gây ấn tượng mạnh cho bất kỳ ai khi đến chiêm ngưỡng.

Chân dung nhà vật lý hạt nhân Andrei Sakharov đoạt giải Nobel Hòa Bình.

Trên bức tường có nhiều bức vẽ nổi tiếng thế giới như: Chân dung nhà vật lý hạt nhân đoạt giải Nobel Hòa Bình Andrei Sakharov; Đoàn người trèo qua tường; Đôi chim hòa bình...

Nổi bật nhất là bức tranh của Dmitri Wrubel mô tả hình ảnh lãnh đạo Liên Xô Leonid Brezhnev và lãnh đạo Đông Đức Erich Honecker bày tỏ tình cảm thân thiết của hai nước đồng minh dưới thời Chiến tranh Lạnh.

Nổi bật nhất là bức tranh "My God, Please Help Me to Survive This Deadly Love" của Dmitry Vrubel.

Những câu chuyện được kể lại từ lịch sử của nước Đức đến các tác phẩm tranh Graffiti độc bản không ở đâu trên thế giới có ngoài Bức tường Berlin mang đến cho du khách một trải nghiệm phong phú và sâu sắc.

Bức tường Berlin là một trong những dấu tích lịch sử nổi bật nhất của Cộng hòa Liên bang Đức ở thế kỷ 20.

• Ghi chép của Đào Đình Khoa

• Trình bày: Ngọc Nhi