Bình Quới - Thanh Đa: 3 thập kỷ chờ 'thức giấc'

Suốt hơn 30 năm qua, bán đảo Bình Quới - Thanh Đa, TP HCM vẫn lặng lẽ như một miền quê giữa lòng đô thị sôi động. Nhiều thế hệ người dân vẫn sống trong cảnh nhà cửa xuống cấp, đường sá chật hẹp và những dự tính tương lai vẫn treo lơ lửng theo quy hoạch.

Tưởng chỉ vài năm, ai ngờ...

Sống ở Bình Quới hơn nửa đời người, bà Tư nhớ như in lần đầu nghe tin khu vực này sẽ thành khu đô thị mới.

"Hồi đó tôi còn trẻ, nghe nói sắp giải tỏa, xây dựng khu du lịch, khu đô thị hiện đại. Tưởng chỉ vài năm là thay đổi, ai ngờ chờ tới giờ, con cháu tôi cũng lớn lên trong cảnh quy hoạch treo" - bà Tư kể.

Gia đình bà Tư sống trong căn nhà cấp 4 cũ kỹ, mỗi lần muốn sửa chữa, cơi nới đều phải cân nhắc vì vướng quy hoạch. Không ít hộ dân xung quanh cũng trong tình trạng tương tự, nhà xuống cấp nghiêm trọng nhưng không thể sửa chữa lớn, muốn bán đất chuyển đi nơi khác lại khó khăn vì người mua e ngại quy hoạch.

Nhiều khu đất ở đây bỏ hoang, cỏ mọc um tùm. Cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ, đường sá nhỏ hẹp, hệ thống thoát nước chưa hoàn chỉnh. "Người dân Bình Quới không mong gì hơn là quy hoạch sớm được triển khai để cuộc sống ổn định, không phải chờ đợi mãi. Nếu dự án thực hiện bài bản, chính sách đền bù, tái định cư minh bạch, hợp lý thì người dân sẵn sàng ủng hộ" - bà Tư kỳ vọng.

Bình Quới - Thanh Đa như một miền quê, bên kia sông là “khu nhà giàu” Thảo Điền với những tòa cao ốc. Ảnh: CHÍ NGUYÊN

Ông Huỳnh Văn Mai, ngụ phường Bình Quới, cũng cho rằng việc quy hoạch treo quá lâu đã khiến đời sống nơi đây gần như giẫm chân tại chỗ. Người dân muốn làm ăn, mở rộng mô hình kinh tế cũng rất khó vì "đụng đâu cũng vướng quy hoạch".

"Nhiều gia đình từ đời ông bà đến đời con cháu vẫn chưa biết khi nào khu vực mình sống sẽ được giải tỏa hay chỉnh trang. Trong khi đó, chỉ cách một con sông, phía bên kia phát triển rất nhanh" - ông Mai so sánh.

Ý tưởng quy hoạch bán đảo Bình Quới - Thanh Đa đã được đặt ra từ đầu thập niên 1990. Năm 1992, TP HCM định hướng nơi đây trở thành khu đô thị sinh thái, du lịch quy mô lớn, diện tích hơn 400 ha, nằm giữa sông Sài Gòn. Thời điểm đó, dự án được kỳ vọng sẽ biến bán đảo này thành "lá phổi xanh", kết hợp khu nghỉ dưỡng, văn hóa và đô thị hiện đại, tương tự những khu đô thị ven sông ở các thành phố lớn trên thế giới.

Trong hơn 30 năm qua, nhiều phương án quy hoạch Bình Quới - Thanh Đa được đưa ra rồi điều chỉnh, nhiều nhà đầu tư đến rồi đi. Mỗi lần dự án khởi động lại, người dân lại khấp khởi hy vọng. Và rồi mỗi lần dự án dừng lại, nỗi thất vọng của họ kéo dài thêm.

Tín hiệu vui sau nhiều năm chờ đợi

Bán đảo Bình Quới - Thanh Đa nằm ở vị trí đặc biệt: 3 mặt giáp sông Sài Gòn, chỉ cách trung tâm thành phố vài cây số. TP HCM đang thiếu những không gian xanh quy mô lớn, nhất là các khu vực ven sông. Bình Quới - Thanh Đa được xem là một trong những quỹ đất ven sông lớn hiếm hoi còn lại của thành phố.

Các chuyên gia đô thị đã phân tích những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng quy hoạch treo ở Bình Quới - Thanh Đa và một số khu vực tương tự. Thứ nhất, chi phí giải phóng mặt bằng tăng nhanh do giá đất tại TP HCM tăng mạnh qua các giai đoạn. Thứ hai, thời gian chuẩn bị dự án quá dài khiến chi phí tài chính tăng, hiệu quả đầu tư giảm. Thứ ba, thiếu cơ chế đặc thù cho dự án lớn (kêu gọi đầu tư, bồi thường, tái định cư, phân kỳ đầu tư). Khi dự án chưa có cơ chế rõ ràng, nhà đầu tư khó tính toán hiệu quả.

Vừa qua, UBND TP HCM đã ban hành quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận nhà đầu tư đối với dự án khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa tại phường Bình Quới. Theo quyết định này, nhà đầu tư chiến lược thực hiện dự án là liên danh Công ty CP Tập đoàn Mặt Trời, Công ty TNHH Mặt Trời Hạ Long và Công ty TNHH Thành phố Mặt Trời. Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 98.710 tỉ đồng.

Thông tin này khiến nhiều người dân Bình Quới - Thanh Đa phấn khởi bởi sau nhiều năm chờ đợi, họ lại thắp lên hy vọng về một tương lai tươi sáng. "Chúng tôi không mong gì cao xa, chỉ mong có quy hoạch rõ ràng, triển khai nhanh; nếu giải tỏa thì được đền bù thỏa đáng để ổn định cuộc sống" - ông Nguyễn Văn Long bày tỏ.

Buổi chiều, khi ánh nắng nhuộm vàng mặt sông, Bình Quới - Thanh Đa bình yên như một miền quê. Phía sau sự bình yên ấy là một câu hỏi kéo dài suốt 3 thập kỷ: Bao giờ bán đảo này mới thực sự "thức giấc"? Người dân nơi đây cần một kế hoạch cụ thể, để biết rằng cuộc sống của mình - và cả con cháu - sẽ không tiếp tục "treo" theo quy hoạch.

QUỐC ANH