Bác Hồ với Tết năm Ngọ

Năm 1918 Mậu Ngọ (dân gian gọi là Đà Mã - ngựa đất): Đầu năm 1918, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành từ nước Anh sang Pháp để bắt đầu tham gia vào phong trào của công nhân Pháp và kiều bào yêu nước. Nguyễn Tất Thành lần đầu tiên gặp Michele Zecchini, đảng viên đảng Xã hội Italy, lúc đó là đại diện cho những nhà cách mạng thuộc địa bên cạnh đảng Xã hội Pháp.

Thơ mừng Xuân 1966 của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Theo lời kể của Zecchini, bấy giờ Nguyễn Tất Thành là đại diện được ủy quyền của Hội Lao động hải ngoại đang náu mình trong một căn phòng cho thuê ở phố Charonne. Lúc đó, các đồng chí trong đảng Xã hội chưa tìm được cho anh giấy tờ hợp pháp. Zecchini đã thu xếp cho anh đến nơi mới ở quận 13, tại nhà một người bạn Tunisia tên là Moktar. Lúc này chiến tranh chưa kết thúc, các cuộc vây ráp, bắt bớ lính thuộc địa đào ngũ xảy ra liên miên. Để đảm bảo an toàn, anh phải hạn chế đi lại, không được để hàng xóm phát hiện. Khi Moktar không có nhà, anh không được thắp đèn và đốt lửa. Chiều chiều, Moktar đi làm về, nấu bữa tối cho Nguyễn Tất Thành, để dành lại một phần cho ngày hôm sau, chăm sóc anh như một người anh em.

Năm 1930 Canh Ngọ (dân gian gọi là Kim Mã - ngựa vàng): Đầu tháng 1/1930, khi biết tin có các tổ chức cộng sản riêng rẽ thành lập ở Việt Nam, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc từ Siam (Thái Lan) sang Trung Quốc để tiến hành hợp nhất thành một chính đảng lãnh đạo duy nhất. Người đến Thượng Hải hẹn gặp đồng chí Nguyễn Lương Bằng, dẫn đi dạo quanh mấy phố, hỏi han về tình hình công nhân, binh lính, về chỗ ở và tình hình hoạt động của đồng chí Bằng đã bị lộ chưa. Người căn dặn: “Tôi ở đây chỉ vài ngày... Hôm nay chỉ cốt gặp nhau thôi, hẹn hôm sau nói chuyện lâu. Đồng chí công tác cố gắng đấy, nhưng phải cẩn thận. Nó đang khủng bố riết”. Lần sau, Nguyễn Ái Quốc gặp Nguyễn Lương Bằng tại một căn buồng thuê vào hạng rẻ tiền trong một khách sạn ở Thượng Hải và mời đồng chí Bằng ở lại ăn cơm để có thời gian trò chuyện.

Chủ tịch Hồ Chí Minh và Phó Chủ tịch Tôn Đức Thắng chụp ảnh lưu niệm với Đoàn đại biểu anh hùng Chiến sĩ thi đua các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam sau bữa cơm chiều mùng 1 Tết Bính Ngọ 1966 trong khu Phủ Chủ tịch.

Đồng chí Nguyễn Lương Bằng nhớ lại: “Buồng hẹp, chỉ đủ kê một giường con và một bàn nhỏ. Ở Trần Tam phạn điếm, tôi còn có lò sưởi. Nhưng, ở đây lạnh tanh lạnh giá. Tôi nhìn lên bàn, thấy nhiều sách lắm, phần lớn là sách tiếng Anh, tiếng Trung Quốc và chiếc máy chữ, cũng là máy chữ Anh. Lần này, đồng chí Vương tiếp tôi cả buổi sáng, giữ tôi ở lại khách sạn ăn cơm. Gọi là cơm khách sạn, nhưng nào có gì đâu. Cơm là cơm gạo xấu, thức ăn có món canh, món xào và món cá mặn”.

Cũng trong thời gian này, Nguyễn Ái Quốc đã liên lạc và được sự giúp đỡ của đại diện cơ quan Đảng Cộng sản Trung Quốc ở Hong Kong. Đến giữa tháng 1, tại cơ sở bí mật của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, Nguyễn Ái Quốc tiếp Nhiêu Vệ Hoa (công tác ở cơ quan Tỉnh ủy Quảng Đông, là người được cử tới giúp đỡ Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam), Người thông báo về mục đích chuyến công tác là để thống nhất các tổ chức cộng sản của Việt Nam, thành lập một Đảng Cộng sản. Bấy giờ ở Hong Kong, chỉ những người có gia đình mới dễ thuê nhà nên Tỉnh ủy Quảng Đông đã bố trí một nữ đồng chí đóng vai người nhà của Nguyễn Ái Quốc, giúp Người thuê nhà để sắp xếp chỗ ở cho các đại biểu Việt Nam từ trong nước sang.

Đến đầu tháng 2/1930, các cuộc họp bàn vẫn diễn ra trong dịp Tết Nguyên Đán. Buổi đầu, Hội nghị tổ chức tại một căn phòng của một công nhân nghèo, sau đó chuyển qua một số địa điểm khác ở Cửu Long (Hong Kong) như sân vận động trung tâm, công viên Tống Vương Đài. Ngày 3/2/1930 (mùng 5 Tết Canh Ngọ), Nguyễn Ái Quốc chính thức chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức Đảng để thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Sau khi Hội nghị thành công tốt đẹp, ngày 8/2 Người đã chiêu đãi các đại biểu một bữa cơm nhân dịp Tết Nguyên đán, vừa tiết kiệm vừa trang trọng, nhân sự kiện trọng đại này.

Năm 1942 Nhâm Ngọ (dân gian gọi là Thủy Mã - ngựa nước): Tháng 8/1942, Nguyễn Ái Quốc lấy tên mới là Hồ Chí Minh, sang gặp các lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc để bàn kế hoạch hợp tác (tên gọi này của Người đã được nhiều nhà nghiên cứu, luận bàn sôi nổi. Phân tích chữ Hán cổ thì rất đa nghĩa, nhưng Hồ có nghĩa sự uyên bác; Chí có nghĩa là quyết tâm, ý chí cao; Minh là sự sáng suốt. Hồ Chí Minh có nghĩa là: Người hiểu biết, có ý chí, sáng suốt. Cũng có người dịch nghĩa dân dã hơn là: Người râu cằm, có ý chí, sáng suốt). Khi đến Túc Vinh, huyện Thiên Bảo, Quảng Tây, Hồ Chí Minh bị quân cảnh ở trụ sở của Quốc dân Đảng bắt giữ, nguyên nhân là giấy tờ cấp từ năm 1940 đã quá thời hạn sử dụng nên Người bị nghi là gián điệp.

Suốt mấy tháng liền, Hồ Chí Minh bị giải qua các nhà lao của 13 huyện tỉnh Quảng Tây. Đến tháng 1/1943, Hồ Chí Minh bị giải đến nhà ngục Quế Lâm. Đầu tháng 2/1943, vào dịp Tết nguyên đán, Hồ Chí Minh bị giải đến Cục Chính trị Đệ tứ chiến khu Quốc dân Đảng Trung Quốc ở Liễu Châu và bị giam tại nhà giam của Cục.

Trung úy Bành Đức làm việc tại đây kể: “Một buổi sáng mưa dầm đầu năm 1943, nhân viên đặc công áp giải một ông già râu tóc lốm đốm bạc đến Cục Chính trị. Người đặc công ra lệnh cho ông già ngồi xổm dưới cây khuynh diệp ở bên phải cổng văn phòng rồi vào văn phòng trình giấy, đoạn quay ra canh giữ ông già. Sau đó, ông già được giao cho trung đội cảnh vệ coi giữ. Ông già này là người thế nào? Không ai rõ. Trung đội cảnh vệ giam ông già vào trong một gian phòng nhỏ bốn phía tường gạch và có lưới dây thép gai bao quanh ở gần Cục Chính trị. Cửa phòng trông ra trung đội cảnh vệ có một dãy hàng rào bằng gỗ. Hằng ngày ông già ngồi tựa vào hàng rào, trầm tư hoặc xem sách. Sáng sáng, vệ binh mở khóa sắt, để cho ông già ra ngoài đi bách bộ một lúc”.

Ở đây, Người được đối xử tử tế hơn, theo chế độ “quản lý chính trị”: có cơm ăn, không bị gông, không bị xích, buổi sáng và buổi chiều đều có 15 phút đi nhà vệ sinh có lính gác, thỉnh thoảng được đọc báo hoặc sách. Đón năm mới trong nhà giam Liễu Châu, Hồ Chí Minh sáng tác các bài thơ số 111, 112 trong tập “Ngục trung nhật ký”:

ĐƯỢC ƯU ĐÃI: Ăn có cơm rau, ngủ có mền; Báo xem, thuốc hút: cấp cho tiền; Ông Lương chủ nhiệm đãi ta hậu; Cảm kích lòng ta, nói chẳng nên.

CẢNH BUỔI SỚM: Đầu non sớm sớm vầng dương mọc; Khắp núi nơi nơi rực ánh hồng; Chỉ bởi trước lao còn bóng tối; Mặt trời chưa rọi thấu vào trong.

Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp mặt, chúc Tết xã viên Hợp tác xã Văn Phú và thăm các cháu nhỏ ở Trường Kim Đồng (1/1966).

Năm 1954 Giáp Ngọ (dân gian gọi là Mộc Mã - ngựa gỗ): Ngay từ đầu năm, toàn quân toàn dân ta đã dồn nhân lực, vật lực tập trung cho chiến dịch Trần Đình (Điện Biên Phủ), một trận quyết chiến lịch sử nên đến 29 Tết, bộ đội vẫn hành quân kéo pháo và để chào mừng năm mới, pháo binh ta đã nã đạn lần đầu vào sân bay Mường Thanh. Nhân dịp Tết Nguyên Đán, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thơ chúc Tết quân và dân cả nước.

Người chỉ rõ: "Quân và dân ta nhất trí kết đoàn. Kháng chiến, kiến quốc nhất định hoàn toàn thành công. Hòa bình dân chủ thế giới khắp Nam, Bắc, Tây, Đông, Năm mới, thắng lợi càng mới, thành công càng nhiều". Người cũng gửi thư chúc Tết cán bộ và chiến sĩ, biểu dương những chiến công và mong mọi người "nêu cao quyết tâm, chiến đấu bền bỉ, thu nhiều thắng lợi hơn nữa, làm cho mùa Xuân năm nay thành mùa Xuân Đại thắng lợi".

Năm 1966 Bính Ngọ (dân gian gọi là Hỏa Mã - ngựa lửa): Là năm Ngọ cuối cùng trong sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngày 20/1/1966 (30 Tết Nguyên đán), Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và chúc Tết các chuyên gia Trung Quốc đang có mặt tại Hà Nội. Sáng hôm sau, mùng 1 Tết, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến chúc Tết cán bộ, chiến sĩ Đại đội 27 bộ đội công binh Quân khu III.

Cùng buổi sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi bộ lên thăm trận địa một đơn vị bộ đội súng máy phòng không đang bảo vệ khu vực đê Mai Lĩnh, Hà Nội. Người tặng đơn vị thiếp chúc mừng năm mới, chia kẹo cho bộ đội và chúc đơn vị bắn rơi nhiều máy bay Mỹ. Người cũng đến thăm Trường Kim Đồng, thăm nơi ăn ở, học tập của các cháu thiếu nhi. Cùng ngày, Người đi thăm, chúc Tết bà con hợp tác xã nông nghiệp Văn Phú (Phú La, Hà Đông).

Đỗ Hoàng Linh