Một sáng tháng 8, tôi tìm về xã Ninh Thạnh Lợi, tỉnh Cà Mau, nơi có Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt căn cứ Cái Chanh. Vùng đất từng ngập phèn mặn, cây tràm rậm rạp và sông rạch chằng chịt nay khoác lên mình diện mạo mới: Nhà cửa khang trang, đường làng bê tông sạch sẽ, ruộng lúa thơm xen giữa vuông tôm trải dài bạt ngàn. Trong nhịp sống an hòa hôm nay, thật khó hình dung nơi đây từng là một trong những căn cứ địa cách mạng quan trọng bậc nhất miền Nam, nơi che chở những con người ra quyết sách lớn của Xứ ủy Nam Bộ, góp phần vào thắng lợi mùa xuân 1975.
Ngày 27/8, nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, đồng chí Nguyễn Phi Long - Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy thăm chiến khu Mường Khói và tặng quà cán bộ tiền khởi nghĩa.
Vào những ngày mùa thu tháng Tám, trong lòng tôi trào dâng cảm xúc khó tả như được sống lại với ký ức về Tết Độc lập đầu tiên của cha mình - Lê Hữu Kiều, bút danh Nam Mộc (1915-1989).
Ngày 26/8, tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Gò Tháp, xã Đốc Binh Kiều, tỉnh Đồng Tháp, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn Đồng Tháp phối hợp với dự án Đọc sách cùng Xích Lô tổ chức lễ xuất hành Kỳ hè nông nghiệp xanh 'Hành trình hạt gạo tương lai'.
![[Loạt Megastory] Từ Cách mạng tháng Tám đến cách mạng tinh gọn bộ máy (Kỳ 1)](https://photo-baomoi.bmcdn.me/w250_r3x2/2025_08_25_423_53082837/dc21881ca055490b1044.jpg.avif)
Rạng sáng ngày 25/8/1945, cách đây tròn 80 năm, Sài Gòn bừng dậy trong không khí Cách mạng hào hùng. Các đường phố tràn ngập cờ, biểu ngữ. Tiếng hô khẩu hiệu quyết tâm bảo vệ nền độc lập tự do vang dội trong thành phố.
Tháng Tám năm 1945 là một dấu mốc lịch sử trọng đại của dân tộc Việt Nam, khi nhân dân cả nước đồng loạt đứng lên giành chính quyền, chấm dứt gần một thế kỷ bị thực dân đô hộ. Ở phương Nam, Sài Gòn - Chợ Lớn cũng trở thành một trong những trung tâm sôi động của cuộc Cách mạng Tháng Tám. Không chỉ góp phần vào thắng lợi chung của cách mạng, sự kiện lịch sử này còn góp phần tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển mạnh mẽ của TP Hồ Chí Minh hôm nay.
Chùa Chòng tọa lạc tại làng Trầm Lộng, huyện Ứng Hòa. Với vị trí là Trung tâm của ATK Xứ ủy Bắc Kỳ, chứng tích đặc biệt quan trọng của lịch sử, năm 2000, chùa Chòng chính thức được công nhận là Di tích lịch sử cách mạng cấp quốc gia với tên gọi'Di tích cách mạng An toàn khu Xứ ủy Bắc kỳ – 1942 chùa Chòng – Trầm Lộng'.
Nhân kỷ niệm 80 năm ngày Quốc khánh (2/9/1945-2/9/2025), ngày 23/8, Đoàn đại biểu Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh do đồng chí Trương Quốc Huy, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh làm Trưởng đoàn đã tổ chức lễ dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ và các đồng chí cố lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lãnh đạo tiền bối kiên trung của Đảng.
Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc Việt Nam, Khởi nghĩa Nam Kỳ là một dấu son không thể phai mờ. Tinh thần quật khởi, khí thế sôi sục đấu tranh của nhân dân ta trong ngày tháng hào hùng ấy vẫn in đậm trong trái tim bao thế hệ, mà mỗi khi nhắc lại, trong lòng mỗi người đều dâng lên niềm tự hào.
Trong những ngày thu lịch sử tại 8 chiến khu cách mạng trên địa bàn tỉnh, cờ đỏ sao vàng tung bay phấp phới, băng rôn, khẩu hiệu chào mừng kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9. Ngược dòng thời gian, trong những năm tháng gian khó, nơi đây từng là điểm tựa vững chắc cho cuộc kháng chiến chống thực dân, đế quốc. Phát huy truyền thống quê hương Anh hùng, các chiến khu xưa đã vươn mình mạnh mẽ, trở thành những miền quê giàu đẹp, đô thị văn minh.
Đồng Nguyên (Bắc Ninh) là vùng quê giàu truyền thống yêu nước và cách mạng, từng là địa bàn An toàn khu của Trung ương Ðảng trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Phát huy truyền thống quý báu đó, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Đồng Nguyên luôn chung sức, đồng lòng, nỗ lực xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Trong khúc hoan ca 'Mười chín tháng Tám' của nhạc sĩ Xuân Oanh có đoạn: 'Toàn dân Việt Nam đứng đều lên góp sức một ngày. Thề đem xương máu quyết lòng chiến đấu cho tương lai… Mười chín tháng Tám, ánh sáng tự do đưa tới, cờ bay nơi nơi, muôn ánh sao vàng'. Tròn 80 năm trước, không khí khởi nghĩa sục sôi lan nhanh từ miền núi về miền xuôi, từ Bắc chí Nam; hơn 20 triệu đồng bào con Lạc, cháu Hồng nhất tề đứng lên theo lời kêu gọi của Việt Minh lật đổ ách thống trị của chế độ phát xít và thực dân phong kiến, chỉ trong 2 tuần, Cách mạng Tháng Tám đã thành công trên cả nước.
BÀI 2: LÃNH ĐẠO ĐẤU TRANH THỜI KỲ TIỀN KHỞI NGHĨA
Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND Thành phố Nguyễn Ngọc Tuấn đã dẫn đầu đoàn công tác của Thành phố Hà Nội đến thăm gia đình cán bộ lão thành cách mạng Nguyễn Khang vào chiều 19/8.
Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, An toàn khu II (nằm trên địa bàn huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang trước đây, nay thuộc các xã: Hợp Thịnh, Hoàng Vân, Xuân Cẩm) là địa bàn quan trọng để Trung ương, Xứ ủy và Ủy ban Quân sự Cách mạng Bắc Kỳ tổ chức các lớp huấn luyện chính trị, quân sự cho các tỉnh; đồng thời là nơi nuôi giấu, bảo vệ an toàn cho cán bộ cấp cao của Đảng thời kỳ đó.
Chiều 19-8, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Nguyễn Ngọc Tuấn dẫn đầu đoàn công tác của thành phố thăm gia đình cán bộ lão thành cách mạng Nguyễn Khang nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám (19/8/1945-19/8/2025) và Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2025).
Thực hiện chương trình công tác của Thường trực Thành ủy Hà Nội, chiều 19/8, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Ngọc Tuấn dẫn đầu đoàn công tác của thành phố thăm gia đình cán bộ lão thành cách mạng Nguyễn Khang nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945-19/8/2025) và Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2025).
Hướng tới kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Căn cứ Cái Chanh (xã Ninh Thạnh Lợi) đã đón nhiều đoàn khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, tìm hiểu truyền thống cách mạng.
Sự kiện những chiến sĩ cộng sản từ nhà tù Côn Đảo được cách mạng đón về đất liền để chuẩn bị cho kháng chiến, giành độc lập tự do cho Tổ quốc thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng ta, đến nay đã 80 năm. Ngày nay, ở xã Đại Ngãi, TP Cần Thơ có một đài tưởng niệm hình con thuyền đang căng buồn vượt biển. Đây là nơi ghi nhận hơn 1.800 cựu tù chính trị Côn Đảo trở về.
Trong ngọn lửa sục sôi của phong trào Xô-viết Nghệ Tĩnh, đồng chí Hoàng Lạc đã chọn con đường đấu tranh không lùi bước. Từ bước chân tiên phong ấy, cả dòng họ Hoàng ở làng Đỉnh Lự (xã Hồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) đã nuôi dưỡng một mạch nguồn cách mạng bền bỉ qua nhiều thế hệ để viết tiếp trang sử đỏ của quê hương, đất nước.
Ngay từ khi mới ra đời, trong Luận cương chính trị của Đảng ta đã chỉ rõ nguy cơ chiến tranh đế quốc ngày càng tới gần. Để chủ động chuẩn bị khởi nghĩa khi có tình thế Cách mạng, một mặt chúng ta phải làm cho những khẩu hiệu chống chiến tranh ăn sâu trong quần chúng Nhân dân; mặt khác phải tăng cường công tác vận động binh lính địch và tổ chức những 'đội tự vệ công nông'.
Những ngày Tháng Tám lịch sử này, chúng ta về thăm Trầm Lộng (xã Ứng Hòa) để thấm niềm tự hào về 'địa chỉ đỏ' - nơi Xứ ủy Bắc Kỳ bí mật đứng chân, lãnh đạo phong trào cách mạng, chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945.
Trong cuộc trường kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, giữa muôn vàn hiểm nguy, đã có những ngôi nhà bình dị trở thành 'pháo đài' chở che cho cách mạng. Ở xã Vĩnh Thành, tỉnh Phú Thọ, những gia đình như cụ Nguyễn Kiến, Nguyễn Tráng, Nguyễn Văn Thường... đã trở thành những 'địa chỉ đỏ', nơi mạch nguồn cách mạng âm thầm chảy, hun đúc tinh thần yêu nước qua nhiều thế hệ.
Ngày 19/8/1945 không chỉ là một mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc mà còn ghi dấu sự kiện trọng đại của Thủ đô Hà Nội. Đó chính là ngày khởi nghĩa giành chính quyền ở Thủ đô giành thắng lợi hoàn toàn. Từ trái tim của cả nước, ngọn cờ độc lập đã được thổi bùng, lan tỏa khắp nơi, mở đường cho thắng lợi trọn vẹn của cả dân tộc. Tròn tám thập kỷ trôi qua, Hà Nội hôm nay đang khẳng định vị thế là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước, vươn lên mạnh mẽ trong hội nhập quốc tế.
Đài Hà Nội trân trọng giới thiệu bài viết 'Tinh thần Cách mạng Tháng Tám – động lực để Hà Nội tiên phong trong kỷ nguyên mới' của đồng chí Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội.
Nằm yên bình dưới chân núi Nhón, cạnh dòng sông Lam, di tích nhà cụ Hoàng Viện tại xã Lam Thành, tỉnh Nghệ An là chứng tích sống động của một thời kỳ lịch sử oai hùng. Tại căn nhà nhỏ đơn sơ này, những cán bộ tiền bối của Đảng đã từng sống, làm việc, chuẩn bị cho cao trào cách mạng, góp phần làm nên thắng lợi vẻ vang của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Ngày 19/8/1945, theo lời kêu gọi nổi dậy khởi nghĩa của Mặt trận Việt Minh, đồng bào nội, ngoại thành Hà Nội kéo đến quảng trường Nhà hát Lớn dự mít tinh trong tiếng hát 'Tiến quân ca' và cờ đỏ sao vàng, sau đó chia ra thành nhiều đoàn đi chiếm các cơ quan chính quyền địch… Cách mạng tháng Tám ở Hà Nội thành công có tác động lớn tới phong trào khởi nghĩa ở các tỉnh, thành phố khác trên phạm vi cả nước.
Sau một thời gian chuẩn bị rất ngắn, Xứ ủy Bắc Kỳ, Thành ủy Hà Nội đã phát động nhân dân Hà Nội nổi dậy giành chính quyền vào ngày 19/8/1945.
Giữa những chuyển biến nhanh chóng của tình hình thế giới những ngày tháng 8 năm 1945, nhận thấy thời cơ 'ngàn năm có một' đã đến, Trung ương Đảng và Bác Hồ quyết định triệu tập Hội nghị toàn quốc của Đảng tại Tân Trào, đề ra quyết sách khởi nghĩa, giành chính quyền về tay nhân dân. Ngay sau đó, Quốc dân Đại hội Tân Trào họp và bầu Ủy ban Dân tộc giải phóng.
Làng Mao Xá (nay là thôn Toán Tỵ, xã Thiệu Toán) là vùng quê có truyền thống cách mạng và yêu nước nồng nàn. Mỗi người dân dù đi đâu, ở đâu cũng luôn tự hào về ngôi làng có tới hai Bí thư Tỉnh ủy trước Cách mạng Tháng Tám, đó là đồng chí Lê Công Thanh, Bí thư Tỉnh ủy Hà Nam (1930-1932) và đồng chí Lê Huy Toán, Bí thư Tỉnh ủy lâm thời Thanh Hóa (1940-1942).
Trong kháng chiến chống Pháp, để thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ sở cách mạng của Xứ ủy Bắc Kỳ, Căn cứ cách mạng Mường Diềm (xưa thuộc xã Trung Thành, nay thuộc xã Quy Đức, tỉnh Phú Thọ) được Ban Cán sự Đảng tỉnh Hòa Bình cũ thành lập tháng 4/1945. Đây là một trong bốn khu căn cứ cách mạng quan trọng của tỉnh Hòa Bình cũ. Căn cứ cách mạng Mường Diềm đã có những đóng góp quan trọng vào cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tháng 8/1945, đập tan âm mưu lập 'Xứ Mường tự trị' của thực dân Pháp. Phát huy truyền thống mảnh đất anh hùng, dù còn rất nhiều khó khăn nhưng cán bộ, Nhân dân xã Quy Đức hôm nay đang nỗ lực phấn đấu phát triển KT – XH, làm giàu chính đáng ngay trên quê hương mình.
Trong những ngày Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Mặt trận Việt Minh, các lực lượng tiền thân của CAND hỗ trợ quần chúng nhất tề đứng lên, đập tan bộ máy đàn áp của chế độ cũ, giành chính quyền về tay nhân dân.
Khắp Thủ đô, nhiều công trình văn hóa, di tích lịch sử và hạ tầng hiện đại được gắn biển chào mừng Đại hội Đảng các cấp, kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, tạo điểm nhấn mới cho diện mạo Hà Nội.
Phát huy truyền thống quê hương cách mạng, các thế hệ cán bộ, đảng viên và Nhân dân xã Thượng Trưng (cũ), nay là xã Thổ Tang đã linh hoạt, sáng tạo, triển khai thực hiện nhiều giải pháp phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân, trở thành điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới.
Hội nghị toàn quốc của Đảng vừa kết thúc, Đại hội Quốc dân cũng được tổ chức tại Tân Trào (Tuyên Quang). Hơn 60 đại biểu ở bắc, trung, nam; đại biểu kiều bào ở nước ngoài; đại biểu các đảng phái; các đoàn thể dân tộc, tôn giáo quy tụ tại đại hội.
Khu di tích lịch sử Ban An ninh Trung ương Cục miền nam là nơi lưu lại những chiến tích về cuộc sống, chiến đấu của các chiến sĩ An ninh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Di tích là nơi hành hương về nguồn của các cơ quan, ban, ngành, cán bộ lão thành, nhất là các thế hệ cán bộ, chiến sĩ lực lượng Công an nhân dân.
Hà Nội khởi nghĩa bằng biểu tình chính trị, Huế vận động triều đình thoái vị, Sài Gòn huy động lực lượng vũ trang chiếm cơ sở đầu não. Ba cách giành chính quyền phản ánh sự linh hoạt của cách mạng Việt Nam năm 1945.
Hội nghị toàn quốc của Đảng bế mạc, các đại biểu khẩn trương trở về các địa phương, mang theo chủ trương của Đảng, kịp thời phát động và lãnh đạo nhân dân vùng lên khởi nghĩa giành chính quyền.