Vì sao có phong tục 'Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi'?

Vì sao muối và vôi được đặt cạnh nhau trong câu thành ngữ về phong tục Tết và là biểu tượng cho may mắn, gắn kết, cũng như sự khởi đầu trọn vẹn cho Năm mới? Hãy cùng VietnamPlus giải mã ngay sau đây!

Con rắn trong ngôn ngữ dân gian

Trong số 12 con Giáp, Tị (rắn) đứng ngay sau con vật huyền thoại Thìn (rồng). Bởi sinh ra từ hư cấu nên rồng mang đặc điểm của 9 con vật khác nhau, sừng hươu, đầu lạc đà, mắt thỏ, cổ rắn, bụng giao long, vảy cá chép, móng chim ưng, tay hổ, tai trâu, trong khi con rắn của đời sống hiện thực trông lại đơn giản như một sợi dây thừng, nên thành ngữ Long đầu xà vĩ (Đầu rồng đuôi rắn), ám chỉ việc gì mở đầu thì to lớn, kết thúc không ra gì, tương tự câu Đầu voi đuôi chuột. Cũng bởi rắn khác rồng là không có chân, nên Vẽ rắn thêm chân hàm ý chê kẻ hay thêm thắt, làm những việc thừa, không chỉ tốn công, rắc rối, vô ích mà còn hỏng việc.

Hình tượng con rắn trong văn hóa Việt

Với người Việt, con rắn hiện diện trong kho tàng văn hóa dân gian lại được sáng tạo một cách đa dạng, sinh động với những biến thể khác nhau, từ hệ thống tên gọi - giống như cách gọi chung theo đặc tính sinh tồn và dáng vóc của con rắn như hổ mang, hổ châu, rắn ráo, rắn lục, rắn chuông..., còn là những cái tên mang tập tục hay phương ngữ địa phương như chằn tinh, giao long, thuồng luồng, mãng xà, ông giải, thậm chí là con rồng,... cho đến các cách thức thờ phụng, sùng bái thông qua các hình thức thực hành tín ngưỡng tại các không gian thiêng ở các địa phương khác nhau. Đó cũng chính là các yếu tố dữ liệu cung cấp cơ sở để trở thành các hình ảnh tạo đà cho cảm hứng sáng tạo nghệ thuật ngôn từ (cổ tích, ca dao tục ngữ, thành ngữ) và mỹ thuật tạo hình dân gian qua các thế hệ.

Vắng chủ nhà gà 'mọc đuôi tôm' hay 'vọc niêu tôm'?

'Chủ vắng nhà gà mọc đuôi tôm' hay 'chủ vắng nhà gà vọc niêu tôm', liệu với vốn kiến thức về thành ngữ, bạn có trả lời đúng câu quen thuộc này không?

'Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi' - những ẩn ý của người xưa

Tập tục 'Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi' vào dịp Tết Nguyên đán có từ lâu đời, chứa đựng nhiều triết lý sâu sắc về cuộc sống của cha ông ta và vẫn giữ nguyên giá trị đến tận ngày nay.

Chuyện rắn qua thành ngữ, tục ngữ

Nếu con rồng trong truyền thuyết mang đặc điểm của 9 con vật khác nhau: sừng hươu, đầu lạc đà, mắt thỏ, cổ rắn, bụng giao long, vảy cá chép, móng chim ưng, tay hổ, tai trâu, thì con rắn của đời sống hiện thực trông lại đơn giản như một sợi dây thừng.

'Thuốc đắng dã tật' hay 'thuốc đắng giã tật'?

Theo bạn, 'thuốc đắng dã tật' hay 'thuốc đắng giã tật' mới là câu thành ngữ đúng chuẩn Tiếng Việt?

Giao thừa có phải là đêm tối nhất trong năm?

Dân gian có câu nói 'tối như đêm 30' với ý nghĩa những đêm cuối và đầu tháng Âm lịch do không có Trăng nên trời tối mù mịt. Một số quan niệm còn cho rằng đêm Giao thừa là đêm tối nhất trong năm.

Tặng mía, tóc giả, gà vịt làm quà Tết cho nhân viên

TRUNG QUỐC - Nhiều công ty tặng cho nhân viên những món quà Tết độc đáo như mía, tóc giả, hay đồ lót đỏ hợp mệnh.

Về thành ngữ 'Nhất mục thập hàng'

* Tương truyền, nhà bác học Lê Quý Đôn lúc 8 tuổi đã nổi tiếng về tài đọc rất nhanh, 'nhất mục thập hàng' - một lần đưa mắt đọc liền được 10 dòng chữ. Thành ngữ 'nhất mục thập hàng' xuất phát từ đâu và có ý nghĩa như thế nào? (Trương Thành, Liên Chiểu, Đà Nẵng).

Ngẫm ngợi cuối tuần: Chiêm nghiệm trong dân gian

'Rượu trên be/ chè dưới ấm', chả lẽ là lời tổng kết của trà đạo Việt Nam chăng? Tôi biết đến thành ngữ này trong một chuyến dã ngoại. Người kể tôi nghe là anh bạn mới qua tuổi trung niên. Trên đường đi, ấm pha trà không có, anh phải pha bằng cái bình giữ nhiệt đi đường mà trà vẫn giữ có được hương vị như pha ấm phòng trà.

Nghĩa đen câu tục ngữ 'Được lòng rắn, mất lòng ngóe'

Câu tục ngữ Được lòng rắn mất lòng ngóe được khá nhiều cuốn từ điển ghi nhận:

Loạt đáp án thành ngữ 'Của ít, lòng…' của học sinh tiểu học khiến giáo viên 'khóc thét', dân mạng cười bò

Tưởng con ở trường học thế nào, bố mẹ không ngờ đứa trẻ của mình lại có tài ngôn ngữ 'khủng khiếp' đến thế.

Đà điểu có thực sự 'chôn đầu vào cát' khi gặp nguy hiểm? Câu trả lời sẽ khiến nhiều người ngỡ ngàng

Liệu đà điểu có thực sự chôn đầu xuống cát khi gặp nguy hiểm? Hình ảnh này đã xuất hiện trong nhiều câu chuyện dân gian suốt hàng thế kỷ, nhưng thực tế có phải vậy không?

Những điều thú vị bên trong phim Việt nhận hai giải tại Liên hoan phim Venice

Là một tác phẩm pha trộn đa dạng thể loại, Mưa trên cánh bướm của đạo diễn Dương Diệu Linh được lồng ghép rất nhiều yếu tố thú vị về nghệ thuật - văn hóa, từ đó làm nổi bật thông điệp mà nữ đạo diễn trẻ muốn truyền tải.

Đại sứ Marc Knapper: 'Có công trồng cây, có ngày hái quả'

Đó là câu thành ngữ tiếng Việt được Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam - Marc Knapper trích dẫn trong buổi giao lưu tại Đại học Quốc gia Hà Nội diễn ra chiều ngày 8/1. Đây là một trong các sự kiện hướng tới kỷ niệm 30 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hoa Kỳ (1995-2025).

Nâng cấp dễ nhận ra nhất của iPhone 17

Tốc độ màn hình quét tần số 60 Hz sẽ không còn tồn tại trên iPhone của Apple nữa kể từ phiên bản năm 2025.

Chữ và nghĩa: Con thầy, vợ bạn, gái cơ quan

'Con thầy, vợ bạn, gái cơ quan'. Tổ hợp này là thành ngữ hay tục ngữ? Nếu căn cứ vào văn bản tường minh (3 khái niệm đứng độc lập cạnh nhau) thì chưa thể xếp tổ hợp trên vào loại nào (thành ngữ hay tục ngữ) một cách chính xác.

Từ nào còn thiếu trong câu thành ngữ 'Đục nước béo…'?

Thực hiện bài trắc nghiệm tìm từ còn thiếu trong các câu dưới đây có thể giúp bạn kiểm tra kiến thức và khám phá những điều thú vị về kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam.

Chợ truyền thống Hà Nội: Nơi tấp nập - chốn vắng khách

Những ngày cận Tết, các chợ truyền thống tại Hà Nội ghi nhận sự tương phản về lượng khách: Nơi tấp nập - chốn vắng khách.