Trong thẳm sâu kí ức của các già làng thì ngày xưa, bản làng đồng bào dân tộc Vân Kiều, Pa Kô nằm ẩn mình dưới tán rừng già nguyên sinh. Bây giờ, những cánh rừng nguyên sinh đang lùi xa bản, xa làng, chỉ còn lại những khoảng đồi xạm đen qua mấy mùa làm nương, đốt rẫy… Để 'mang rừng' về gần bản, có hai người con của đồng bào dân tộc Vân Kiều, Pa Kô đã âm thầm trồng lại cánh rừng cây gỗ quý, cây trẩu nở hoa trắng để trả lại màu xanh cho rừng...
Nhiều thí dụ đã chỉ ra rằng, khi cộng đồng đã hiểu được giá trị di sản, di tích mà mình sở hữu, họ sẽ yêu mến và tìm cách bảo vệ bằng được những di sản đó. Nhưng làm thế nào để cho cộng đồng thấy và hiểu được, thì cần đến bàn tay của nhiều bên.
Theo Asahi Simbun, ngôi đền Nisshinkutsu ở Minato, Tokyo, có bài vị ghi tên những người Việt Nam. Đó là 81 người Việt qua đời trong giai đoạn năm 2012 đến tháng 7 năm 2018.
Cách mà sai phạm xảy ra ở đình Văn Xá (Hà Nam) không hề.. xa lạ trong đời sống di sản những năm gần đây. Đó vẫn là câu chuyện về sự thiếu hiểu biết – cũng như thiếu tuân thủ các quy định pháp luật- khi làm một việc tưởng như rất tích cực: chỉnh trang, tôn tạo di tích.