Chuỗi sự kiện trải nghiệm 'Nếp Nhà 5.0: Chuyện trên mâm' diễn ra sáng 19/4 tại Bảo tàng Hà Nội với nhiều hoạt động phong phú và hấp dẫn, góp phần khẳng định và lan tỏa giá trị truyền thống thể hiện qua các quy tắc ứng xử trong bữa ăn của gia đình người Việt xưa và nay.
Những năm gần đây, miền núi phía tây thành phố Đà Nẵng đang dần hiện lên như một không gian riêng biệt, nơi những giá trị bản địa hiện diện trong đời sống thường nhật, từ bếp lửa, nếp nhà đến từng món ăn được chế biến bởi nguyên liệu từ rừng.
Giữa không gian làng quê yên bình của xã Tống Sơn, làng cổ Đô Mỹ hiện lên với những nếp nhà quây quần, lưu giữ đậm nét truyền thống lịch sử, văn hóa của vùng đất xứ Thanh. Nơi đây từng diễn ra nhiều hoạt động cách mạng sôi nổi gắn liền với nhiều tên tuổi, di tích tiêu biểu, ghi dấu những trang lịch sử vẻ vang, tự hào của địa phương. Trong dòng chảy lịch sử ấy, chùa Đô Mỹ được xem là một trong những địa điểm tiêu biểu.
Buổi chiều ở bản vùng cao, tiếng mõ trâu lốc cốc vọng từ triền dốc khi đàn gia súc trở về sau một ngày gặm cỏ. Khói bếp tỏa ra từ những nếp nhà sàn, người già nhặt rau, trẻ nhỏ chơi đùa trước sân. Nhịp sống quen thuộc khi được gìn giữ và điều chỉnh hài hòa với điều kiện thực tế, dần trở thành nền tảng quan trọng để người dân vùng cao tạo dựng sinh kế, ổn định cuộc sống.
Giữa đại ngàn Việt Bắc, Tuyên Quang như một kho tàng di sản, nơi mỗi nếp nhà, mỗi lễ hội, mỗi làn điệu dân gian đều mang dấu ấn thời gian. Không chỉ là Thủ đô Khu giải phóng gắn với những trang sử hào hùng, vùng đất này còn hội tụ sắc màu văn hóa của 22 dân tộc, kiến tạo nên một không gian di sản phong phú, đa tầng với hệ thống 215 di tích được xếp hạng cấp Quốc gia, 308 di tích cấp tỉnh và 48 di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Trong dòng chảy hiện đại, Tuyên Quang đang từng bước đánh thức, gìn giữ và lan tỏa những giá trị di sản để những giá trị truyền thống được lưu giữ và hòa nhịp cùng bước chuyển mình của thời đại.
Người S'tiêng là một trong những dân tộc thiểu số sinh sống lâu đời tại vùng Trường Sơn - Tây Nguyên và miền Đông Nam Bộ với kho tàng văn hóa mang bản sắc độc đáo. Trong đó, tỉnh Đồng Nai được xem là địa bàn cư trú quan trọng của người S'tiêng, là 'cái nôi' lưu giữ những giá trị truyền thống quý báu.
Tinh thần xuyên suốt của Đại hội Đảng bộ xã Trường Văn lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 là biến ý chí thành hành động, biến quyết sách thành kết quả cụ thể. Do đó, việc triển khai thực hiện nghị quyết đại hội đang được xã tập trung thực hiện bằng các chương trình hành động sát thực tiễn, đưa nghị quyết thấm sâu vào cuộc sống.
Bằng sự nỗ lực, bền bỉ, tình yêu với văn hóa dân tộc và tinh thần dám nghĩ, dám làm, những người phụ nữ dân tộc thiểu số vùng cao Điện Biên đang mở lối làm du lịch viết nên câu chuyện đổi thay từ chính nếp nhà, bản làng. Họ gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống, từng bước chuyển hóa thành sản phẩm du lịch đặc sắc, tạo sinh kế bền vững và lan tỏa vẻ đẹp bản địa đến du khách gần xa.
'Nếu tiếng hát Pu Péo là để cái tai nghe, thì hoa văn trên áo là để cái mắt nhớ' - ông Củng Phủ Xuẩn, người có uy tín ở thôn Chúng Trải, xã Phố Bảng, nói với chúng tôi khi nhắc về bộ trang phục truyền thống của dân tộc mình. Câu nói mộc mạc ấy cũng là cách người Pu Péo gửi gắm ý nghĩa vào bộ trang phục của họ, bộ trang phục không chỉ để mặc cho đẹp, mà còn để nhận ra nếp nhà, cội nguồn.
Dọc theo đôi bờ sông Hậu hiền hòa, những thôn xóm đồng bào Chăm hôm nay không chỉ thay màu áo mới bằng những cung đường rực rỡ và những nếp nhà khang trang, mà còn rộn ràng sức sống mới từ sự chuyển mình trong tư duy kinh tế. Hành trình ấy chính là minh chứng sống động cho luồng sinh khí từ các chủ trương, chính sách dân tộc đúng đắn của Đảng. Ở đó, niềm tin sắt son cùng tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc mà Bác Hồ hằng mong mỏi đã trở thành điểm tựa vững chãi, khơi dậy nội lực mạnh mẽ để đồng bào Chăm vừa gìn giữ vẹn nguyên bản sắc, vừa tự tin vươn mình trong vận hội mới.
Tại vùng đất Nam Bộ, đám giỗ được xem là nét văn hóa truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ, kết nối giữa quá khứ và tương lai.
Một gia đình hưng thịnh hay lụi bại nhìn qua có vẻ là ngẫu nhiên, nhưng thực tế đều tuân theo những quy luật nhân quả sâu sắc.
Làng cổ Đường Lâm là nơi lưu giữ vẻ đẹp xưa cũ của làng Việt truyền thống và đã trở thành điểm du lịch hấp dẫn của Hà Nội. Thời gian gần đây, tại làng cổ xuất hiện thêm một dịch vụ mới, đó là du ngoạn bằng xe trâu, mang đến trải nghiệm khác biệt và gần gũi. Dịch vụ này khi được đưa vào khai thác không chỉ tạo sức hút với du khách mà còn mở ra hướng phát triển du lịch độc đáo, thân thiện.
Ăn uống đủ chất, tập luyện thể thao, giữ tinh thần lạc quan, lối sống kỷ luật, giúp 2 cụ bà thọ 95 tuổi và 102 tuổi sống hạnh phúc bên con cháu trong suốt nhiều năm qua.
Khi đợt rét nàng Bân cuối cùng chạm ngõ, hơi lạnh muộn màng chỉ vừa đủ dịu cái oi nồng đầu hạ, ai đó chợt nhận ra Tết Hàn thực đã đến gần. Giữa nhịp sống hiện đại, của ngon vật lạ có thể dễ dàng tìm mua ở bất cứ đâu, bâng khuâng đôi khi không nằm ở đĩa bánh ngày mùng ba tháng Ba, mà là nỗi nhớ về căn bếp của một thời đã xa.
Có một miền quê lặng lẽ bên dòng sông Mã, nơi thời gian dường như trôi chậm lại qua từng lớp rêu phong. Đó là làng cổ Đông Sơn thuộc phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa - một ngôi làng lắng đọng niềm hoài cổ, có khả năng níu chân người bằng vẻ đẹp bình dị mà sâu thẳm.
Gia đình không sụp đổ chỉ vì một biến cố lớn mà thường bắt đầu từ những rạn nứt rất nhỏ, tích tụ theo thời gian. Có những chuyện tưởng chừng riêng lẻ, nhưng lại đủ sức kéo cả mái ấm trượt dài. Nếu một gia đình xuất hiện ba dấu hiệu dưới đây, đó không còn là chuyện 'xui rủi nhất thời', mà là lời cảnh báo cần được nhìn thẳng và sửa chữa kịp lúc.
Hội An không chỉ nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên cùng những nếp nhà cổ hoài niệm, vùng đất này còn được biết đến với nền văn hóa ẩm thực đặc sắc, hấp dẫn bất kỳ du khách nào ghé thăm.
Giữa những bản làng của xã biên giới ĐaKrông (tỉnh Quảng Trị), khói thuốc từng len lỏi trong mỗi nếp nhà, mỗi buổi sinh hoạt cộng đồng. Thế nhưng bằng sự kiên trì, bền bỉ, gần gũi và đầy trách nhiệm của những người cán bộ Hội phụ nữ, họ đã từng bước giúp bà con đẩy lùi thói quen hút thuốc, xây dựng môi trường sống trong lành để giữ gìn sức khỏe.
Mỗi bản làng, nếp nhà của đồng bào dân tộc thiểu số đang âm thầm trở thành 'cột mốc sống' - tuyến phòng thủ đặc biệt, mềm nhưng bền vững, góp phần xây dựng thế trận lòng dân vững chắc trước những thách thức.
Giữa những bản làng của xã biên giới ĐaKrông (Quảng Trị), nơi khói thuốc từng len lỏi trong mỗi nếp nhà, mỗi buổi sinh hoạt cộng đồng, phụ nữ đang lặng lẽ tạo nên một thay đổi bền bỉ. Từ những lời nhắc nhở trong gia đình đến các mô hình cộng đồng, họ trở thành 'chìa khóa' giúp đẩy lùi thói quen hút thuốc, giữ gìn sức khỏe cho người thân và bản làng.
Được hình thành từ khoảng thế kỷ XV, làng cổ Lộc Yên (xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng) có lối kiến trúc thuần Việt cổ: nhà gỗ, mái ngói, ngõ đá, hàng rào chè tàu và những vườn cây trái xanh mát.
Sau ngày sáp 1/7/2025, đến nay xã Tam Nông đã mang diện mạo mới, khang trang, tràn đầy sức sống. Sự cộng hưởng từ những vùng đất giàu truyền thống đã tạo nên động lực mạnh mẽ, mở ra nhiều cơ hội để địa phương bứt phá. Với tinh thần đoàn kết, đồng thuận, cấp ủy, chính quyền và Nhân dân xã đang tập trung mọi nguồn lực, quyết tâm hoàn thiện các tiêu chí, phấn đấu đưa Tam Nông đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao theo đúng lộ trình.
Những năm gần đây, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ xã Bản Lầu, đời sống kinh tế của người dân các thôn biên giới đã có nhiều khởi sắc. Từ sản xuất manh mún, phụ thuộc vào cây ngô, lúa nương, nhiều hộ đã mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, hình thành vùng sản xuất hàng hóa, nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững.
Giữa sắc xanh bạt ngàn của núi rừng Tuyên Quang, xã Thượng Lâm đang từng ngày khoác lên mình diện mạo mới. Những tuyến đường bê tông nối dài đến từng thôn bản, hệ thống đèn năng lượng mặt trời thắp sáng mỗi tối, những nếp nhà kiên cố, khang trang… đã trở thành minh chứng sống động cho nỗ lực bền bỉ của chính quyền và người dân trong hành trình xây dựng nông thôn mới (NTM).
Ở những bản làng cao hơn 1.000m ở xã Pà Cò, tỉnh Phú Thọ, nghề làm giấy giang truyền thống của đồng bào H'Mông đã âm thầm tồn tại hơn ba thế kỷ. Giữa nhịp sống hiện đại đang len lỏi đến từng nếp nhà, các nghệ nhân theo năm tháng vẫn giữ nghề, truyền dạy kỹ thuật để giấy giang hòa vào đời sống cộng đồng và du lịch trải nghiệm.
Thời gian gần đây, sự xuất hiện của dịch vụ du lịch xe trâu khám phá làng cổ Đường Lâm đã mang lại trải nghiệm thú vị cho du khách.
Lũng Hòa B là một bản nhỏ với 83 mái nhà của đồng bào Mông sinh sống từ rất lâu ở xã Sà Phìn. Trong bản nhiều ngôi nhà xây mới, nhưng vẫn còn những nếp nhà trình tường cổ, truyền thống và hiện đại giao hòa như cuộc sống của người Mông hôm nay. Người Mông ở đây giờ không chỉ biết nuôi bò, làm nương mà còn biết làm du lịch, du khách nước ngoài về đây trải nghiệm cuộc sống và văn hóa truyền thống của người Mông.
Tháng tư lịch sử, lòng thênh thang, tôi đi trên những con đường, qua bao nếp nhà khang trang, yên ả nơi Hàm Rồng, Nam Ngạn. Chiến công ngày nào như còn vang vọng đâu đây, trên đồi Quyết Thắng uy nghi, sừng sững, trên cầu Hàm Rồng vững chãi, hiên ngang. Tất cả hằn in dấu vết về một thời rực lửa chiến công của quân và dân Thanh Hóa để xây đắp nên tượng đài chiến thắng.
Một đường biên có thể dựng bằng cột mốc, nhưng để giữ vững, phải bắt đầu từ nhận thức của con người, nơi quyết định độ bền của mọi ranh giới. Ở Sơn La, Điện Biên, khi pháp luật thấm vào từng nếp nhà, từng bản làng, nó không còn là những điều khoản khô cứng mà trở thành 'lá chắn' bảo vệ cuộc sống. Từ đó, một 'chốt chặn từ gốc' được hình thành, không ồn ào nhưng đủ sức tạo thế phòng ngừa chủ động, ngăn chặn từ sớm, từ xa mọi nguy cơ xâm hại chủ quyền, an ninh biên giới.
Từ những sợi lác mộc mạc của làng chiếu Định Yên, câu chuyện di sản được kể lại bằng ký ức và được tiếp nối như một 'gia tài sống' trong mỗi gia đình và cộng đồng.
Không chỉ là một nghi thức truyền thống, 'đám giỗ' của người Nam Bộ được tái hiện đầy cảm xúc qua hình thức sân khấu hóa tại An Giang, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị nhân văn sâu sắc đến cộng đồng.
Từ những buổi 'cầm tay chỉ việc' đến hệ thống thông tin đa nền tảng, chuyển đổi số ở cấp xã đang từng bước thay đổi cách người dân vùng cao Thanh Hóa tiếp cận dịch vụ công. Tại Mường Lát và Tam Chung, 'cửa sổ số' không chỉ nằm ở trụ sở mà đã hiện diện ngay trong từng nếp nhà.
Ngày 29/3, Thành Đoàn Cần Thơ phối hợp cùng Trung đoàn Cảnh sát cơ động Tây Nam Bộ và các đơn vị đồng hành tổ chức Chương trình 'Tháng Ba biên giới' tại xã Bình Hòa (tỉnh An Giang) với chuỗi hoạt động đầy ý nghĩa.
Giữa dòng chảy của nhịp sống đương đại, những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc tỉnh Tuyên Quang vẫn âm thầm bám rễ và nảy nở. Đóng góp vào hành trình gìn giữ ấy là tâm huyết của tập thể nghệ sĩ, nhạc sĩ, ca sĩ và biên đạo thuộc Đoàn Nghệ thuật dân tộc tỉnh. Qua những chuyến điền dã miệt mài đến từng nếp nhà, bản làng, họ đã cần mẫn chắt lọc từng giai điệu, từng nhịp múa dân gian nguyên sơ để đưa lên sân khấu chuyên nghiệp, góp phần nuôi dưỡng và lan tỏa tình yêu với cội nguồn.
Ở nơi biên cương Tổ quốc, dấu chân bộ đội luôn xuất hiện trên những cung đường, trong mỗi nếp nhà. Chẳng quản mưa hay nắng, chẳng nề gian nan, vất vả, các anh đến với đồng bào vun đắp niềm tin, tiếp thêm động lực để người dân vượt qua khó khăn, vươn lên ổn định cuộc sống.
Trong hành trình trưởng thành và theo đuổi những dự án tâm huyết của tuổi trẻ, không ít bạn trẻ chọn cách tìm về nếp văn hóa Nam bộ xưa. Từ ký ức nếp nhà, lời ăn tiếng nói đến phong tục sinh hoạt..., mạch nguồn ấy trở thành điểm tựa để họ gìn giữ, lan tỏa và tái hiện những giá trị từng nuôi dưỡng tâm hồn mình lớn lên.
Giữa đời sống hiện đại, gia phả lặng lẽ lưu giữ ký ức và cội nguồn của mỗi gia đình, dòng họ ở Hà Tĩnh. Đó chính là sợi dây kết nối các thế hệ, gìn giữ nếp nhà và bản sắc văn hóa.
Trong nhịp điệu tuần hoàn của thời gian, có những mùa đi qua rất khẽ như làn gió dịu dàng lướt qua mái tóc nhưng cũng có những mùa trở về trong tiếng ngân vang rộn rã như khúc nhạc đầu năm khiến lòng người bỗng nhiên ấm lại. Với tôi, đó là mùa chim én bay - mùa của những cánh nhỏ chao nghiêng giữa trời xanh, của tiếng ríu ran gọi nắng, của hy vọng sinh sôi trên từng tán lá, thửa ruộng, nếp nhà quê.
Gia đình được xem là nền tảng của xã hội, là nơi mỗi người học hỏi, rèn luyện các giá trị nhân văn và phẩm chất đạo đức. Đối với cộng đồng dân tộc Mường ở xứ Thanh, những người cao tuổi trong gia đình luôn có vị trí và vai trò đặc biệt. Họ không chỉ có kinh nghiệm và kiến thức mà còn là người thiết lập, duy trì 'nếp nhà' bằng những 'khuôn mẫu, lễ nghi', những 'tôn ti, trật tự', giúp cân bằng các mối quan hệ trong gia đình.
Từ câu chuyện 'giữ nếp nhà' bằng sự sẻ chia trong từng mái ấm, một thực tế rõ ràng được đặt ra: Nếu chỉ dựa vào nỗ lực tự thân của các thành viên, bữa cơm chung khó có thể duy trì trước áp lực của nhịp sống hiện đại. Khi mâm cơm nhà dần thưa vắng, đó không còn là câu chuyện riêng mà đã trở thành vấn đề chung của toàn xã hội khi những giá trị nền tảng đứng trước nguy cơ bị bào mòn.
Sau sắp xếp bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Mường Kim tiếp tục đặt người dân vào vị trí trung tâm của sự phát triển. Sức dân được phát huy dưới sự lãnh chỉ đạo sát sao của cấp ủy, chính quyền địa phương, Mường Kim đang đổi thay từng ngày.