Lần đầu tiên ở Hà Nội xuất hiện một không gian sáng tạo nghệ thuật trên giấy dó. Đó là 'Dó - Space' - không gian dó của người họa sĩ đã hơn 20 năm 'phải lòng' tranh màu nước trên giấy dó. Đó là họa sĩ Vũ Thái Bình.
Muốn truyền tải tình yêu quê hương đất nước và tạo dấu ấn riêng, Nguyễn Duy Duy quyết tâm tạo ra các sản phẩm đèn giấy 3D mang đậm hình ảnh Việt.
Với người dân làng Đông Hồ (xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh), nghề làm tranh Tết đã trở thành niềm tự hào bởi đó là tinh văn hóa dân gian. Nghề làm tranh diễn ra quanh năm nhưng khoảng thời gian đông vui và nhộn nhịp nhất luôn là những tháng cận kề Tết Nguyên đán.
Trong văn hóa phương Đông, trâu là một trong 12 con giáp, ở vị trí thứ 2, đồng thời là gia súc đứng đầu lục súc (gồm trâu, chó, ngựa, dê, gà, lợn). Là con vật 'to con' nhất, trâu có vai trò cực kỳ quan trọng trong nông nghiệp lúa nước.
Nhắc tới dòng tranh Đông Hồ, thi sĩ Hoàng Cầm từng ngân nga: 'Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong, Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp'. Thật không quá khi nói rằng, kết tinh trong mỗi một bức tranh ấy là bản sắc văn hóa và sự tài hoa của người dân Kinh Bắc.
Vượt qua năm 2020 đôi phần ảm đạm cảm xúc vì dịch bệnh, giữa những ngày rét đậm đầu năm mới 2021, những người yêu mỹ thuật được 'sưởi ấm' phần nào trong không gian triển lãm 'Sắc Dó 3' của họa sĩ Vũ Thái Bình.
Ra đời vào khoảng thế kỷ 16 - 17 tại một làng nhỏ ven sông Đuống, thuộc xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, tranh Đông Hồ là một trong những dòng tranh dân gian nổi tiếng nhất của nước ta, mang vẻ đẹp tinh túy và những giá trị văn hóa đại diện cho di sản dân tộc.
* Đọc ' Sông dài nắng đang trưa' - tập thơ Nguyễn Thanh Kim - NXB Hội Nhà văn - 2020
Với các chủ đề về sinh hoạt đời thường, nhân vật lịch sử, văn học... dòng tranh dân gian Đông Hồ qua 5 thế kỷ thăng trầm vẫn hiện diện trong đời sống văn hóa dân tộc hiện nay.
Lâu nay làng tranh dân gian Đông Hồ (xã Song Hồ, Thuận Thành, Bắc Ninh) được biết đến với những bức tranh 'gà lợn nét tươi trong' được vẽ trên giấy điệp. Tuy nhiên, ít người biết, làng tranh này còn một 'nhánh' khác, đó là tranh trổ giấy, hay còn gọi là tranh trổ lé.
Để bảo tồn và khôi phục tranh dân gian trong hoàn cảnh thiếu thốn đủ bề lại là một bài toán khó chưa có lời giải đáp.
Đã có lần tôi tự hỏi, 'màu dân tộc' mà nhà thơ Hoàng Cầm viết trong thi phẩm 'Bên kia sông Đuống' thực chất là gì? Nếu mọi đất nước đều có 'màu dân tộc' thì liệu có gì khác nhau? Nhưng không.
12 bức tranh của các họa sĩ đương đại Việt Nam minh họa ấn bản sách 'Bố già' đang được trưng bày và đấu giá.
Những thăng trầm nối nhau trong suốt một thế kỷ qua của làng tranh dân gian Đông Hồ có lẽ là minh chứng rõ nhất cho câu chuyện về cách tồn tại của một làng nghề dân gian trước những biến đổi về thời cuộc.
Làng Đông Hồ chỉ còn hai gia đình làm tranh và sống được bằng tranh. Lệ mua tranh Tết không còn nhưng những khuôn tranh gỗ vẫn có 'cuộc sống' của riêng mình.
Ta còn nghèo, phố chật nhà gianhNhưng cũng đủ vài tranh treo Tết...(Tố Hữu - Bài ca mùa xuân 61)
Chơi tranh tự xưa đã được ví là thú chơi tao nhã của các bậc nho sỹ vào mỗi độ tết đến, xuân về. Cùng với tranh là 3 loại hình chơi khác được người xưa ví 'Nhất chữ, nhì tranh, tam sành, tứ mộc' để ngày tết thêm rộn ràng, đầm ấm.
'Đám cưới chuột' là bức tranh được nhiều người biết đến nhất của dòng tranh dân gian Đông Hồ. Từ bức tranh nổi tiếng này, nhớ về dòng tranh Đông Hồ trong tết xưa và sự tồn tại của dòng tranh này hiện nay.
Ở đồng bằng Bắc Bộ xưa, từ đời Hậu Lê (1428 - 1527), dần hình thành rồi lan truyền/lan tỏa khắp nơi, một dòng tranh khắc gỗ dân gian, đó là tranh Đông Hồ - tranh làm ở làng Đông Hồ (làng Mái) thuộc xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.
'Mỗi năm hoa đào nở/Lại thấy ông Đồ già/Bày mực tàu giấy đỏ/Bên phố đông người qua'. Cùng với tục khai bút đầu năm, người Việt còn có thói quen xin chữ và cho chữ vào những ngày Tết cổ truyền.
Mỗi dịp Tết đến, hòa cùng sắc xuân rực rỡ, với mong muốn một năm mới nhiều niềm vui, may mắn, người dân thường trở về xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh để thưởng thức tranh dân gian Đông Hồ, tìm hiểu nghề làm tranh độc đáo này.
Những bức tranh giấy dó có khổ lên tới hơn 1m2, sự tung hoành của các chất liệu từ sơn dầu đến bột màu, mực nước... thoáng chốc khiến ta giật mình nhưng rồi tất cả vỡ òa trong một cảm xúc đặc biệt. Chất liệu truyền thống của cha ông nay đã hòa nhịp với sự tung tẩy, phóng khoáng đương đại nhuần nhuyễn như một chỉnh thể hiển nhiên: Đó là màu và hồn dân tộc.
Ngày giáp Tết Canh Tý, nghệ nhân làm tranh làng Đông Hồ tất bật để kịp giao những bức tranh có hình chuột cho khách hàng.
Tiến sĩ Nguyễn Văn Đáp, Trưởng phòng Quản lý di sản văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh cho rằng, phát triển du lịch cộng đồng là giải pháp lâu dài cho làng tranh Đông Hồ. Việc kết hợp các tour, tuyến du lịch văn hóa tâm linh và du lịch làng nghề là một mô hình thiết thực và thành công...
Sáng nay 1.11, tại Bắc Ninh đã diễn ra Hội thảo khoa học quốc tế 'Bảo vệ và phát huy giá trị nghệ thuật tranh dân gian Đông Hồ trong đời sống đương đại' do Bộ VHTTDL, UBND tỉnh Bắc Ninh phối hợp chỉ đạo, Viện VHNT Quốc gia Việt Nam và Sở VHTTDL Bắc Ninh thực hiện.
Để khẳng định giá trị và sức sống trường tồn của dòng tranh Đông Hồ, Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam sẽ tổ chức triển lãm 'Tranh dân gian Đông Hồ xưa và nay', với hơn 100 hiện vật từ tranh in cho đến các ván khắc, dụng cụ thực hành nghề.
Để vẻ đẹp của bông hoa và lá sen lưu giữ được hàng chục năm mà màu sắc vẫn tự nhiên như ngày đầu là điều không tưởng, nhưng Kiều Cao Dũng đã làm được điều đó.
Cuốn 'Dòng tranh dân gian Đông Hồ' của nhóm tác giả Nguyễn Thị Thu Hòa (Chủ biên), Trịnh Sinh, Lê Bích do NXB Thế giới và Bảo tàng Gốm sứ Hà Nội phối hợp xuất bản, đã chính thức ra mắt bạn đọc. Trong cuốn sách, nhóm nghiên cứu đã công bố phát hiện mới về thời gian xuất hiện của dòng tranh Đông Hồ.