Chính sách thuế thuốc lá tại Việt Nam hiện nay bộc lộ nhiều hạn chế, dẫn đến việc kiểm soát tiêu dùng và giảm thiểu tác hại sức khỏe chưa đạt kết quả như mong muốn. Do vậy, nhiều ý kiến cho rằng cần tăng ngay, tăng mạnh thuế thuốc lá để đạt 'lợi ích kép' cho sức khỏe và ngân sách.
Bộ Y tế và Tổ chức Y tế thế giới đề xuất áp mức thuế tiêu thụ đặc biệt với đồ uống có đường cần đạt 40% mới đảm bảo hạn chế tiêu dùng, bảo vệ sức khỏe cho người dân Việt Nam và cần có lộ trình tăng thuế phù hợp.
Đó là chia sẻ của anh Đinh Đức Hoàng, một người đàn ông đã hút thuốc hơn 20 năm. Với anh và nhiều người khác thói quen này bắt đầu từ sự tò mò tuổi trẻ rồi ngày càng hút nhiều hơn bởi... 'giá thuốc rẻ '. Khi vấn đề tăng thuế được đưa ra lấy ý kiến, chính những người 'trong cuộc' ấy thừa nhận: Đó là biện pháp cần thiết để ngăn chặn con đường 'nghiện thuốc lá'. Bởi họ hiểu rõ hơn ai hết: 'Hút thì dễ, bỏ mới khó và khi thuốc lá còn rẻ, ai cũng có thể nghiện.'
Bộ Y tế đề xuất tăng thuế thuốc lá ít nhất 5.000 đồng/bao vào năm 2026, dần đạt 15.000 đồng/bao vào năm 2030 nhằm hạn chế tiêu thụ, đặc biệt trong giới trẻ, và giảm gánh nặng y tế do thuốc lá gây ra, bảo vệ sức khỏe người dân.
Theo các chuyên gia, việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá ở mức đủ mạnh, lộ trình phù hợp sẽ tác động rất lớn đến hành vi tiêu dùng của những người đã, đang và sẽ hút thuốc lá. Bên cạnh đó, thuế thu được từ nguồn này còn tăng thu ngân sách, hay hỗ trợ cho hoạt động phòng, phống, chi phí điều trị các bệnh tật liên quan đến thuốc lá...
Đó là ý kiến của các chuyên gia đưa ra tại buổi tọa đàm 'Tăng thuế thuốc lá - Lợi ích kép cho ngân sách và sức khỏe' do Báo Dân trí tổ chức sáng 5/6.
Ngày 3/6, Hội thảo với chủ đề 'Thuế thuốc lá và Phát triển bền vững' do Cục Báo chí phối hợp với HealthBridge tại Việt Nam đã được tổ chức với ba tham luậnđến từ các chuyên gia kinh tế, chuyên gia Tổ chức Y tế thế giới, và Bộ Y tế. Gần 100 cơ quan thông tấn báo chí đã tham dự và đưa tin hội thảo.
Nhiều loại thuốc lá đang có giá bán rẻ hơn hộp sữa 180ml, chuyên gia khuyến cáo tăng thuế mạnh tay để giảm tỷ lệ hút thuốc, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Sau thời gian im lặng, 'boss mỹ phẩm' Cần Thơ Ngân Collagen chính thức lên tiếng về những ồn ào xoay quanh mình những ngày qua.
Trung bình mỗi người Việt tiêu thụ khoảng 66,5 lít nước ngọt mỗi năm, tương đương 1,3 lít mỗi tuần. Tiêu thụ đồ uống có đường thường xuyên được chứng minh làm tăng nguy cơ mắc loạt bệnh không lây nhiễm nguy hiểm.
Theo xác minh của Báo Công Thương, nhiều sản phẩm Ngân Collagen quảng cáo, giới thiệu có giá xuất xưởng cực thấp, có loại chỉ bằng 1/18 giá thị trường.
Sáng 29/5, tại Hà Nội, Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam phối hợp Trung tâm Vì sự phát triển phụ nữ Bắc Trung Bộ (thuộc Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam) và Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) và Vital Strategies tổ chức tọa đàm 'Thuế thuốc lá và sức khỏe cộng đồng'.
Theo Ths.BS Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ phòng, chống tác hại của Thuốc lá (Bộ Y tế), cải cách hệ thống thuế thuốc lá sẽ giúp đạt được một kịch bản 'cùng thắng', thắng cho sức khỏe cộng đồng và thắng cho nguồn thu thuế, để tái đầu tư vào các ưu tiên của đất nước.
Giá thuốc lá rẻ là nguyên nhân dẫn đến khó khăn trong ngăn chặn sử dụng thuốc lá ở học sinh.
'Chính sách đánh thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá phải được coi là công cụ tài chính ủng hộ tăng trưởng kinh tế. Đề xuất đánh thuế của Bộ Tài chính không hề 'gây sốc', bởi theo tính toán, để đạt mục tiêu sức khỏe thì thực tế cần phải tăng thuế cao hơn nữa' - ông Đào Thế Sơn - chuyên gia kinh tế của Tổ chức Y tế cộng đồng toàn cầu (Vital Strategies) khẳng định khi trao đổi với phóng viên.
Theo Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), khi so sánh tỷ lệ thuế, tiêu dùng và doanh thu thuế của của Thái Lan, Philippines và Việt Nam, có thể thấy tổn thất lớn về kinh tế thuế thuốc lá ở Việt Nam còn quá thấp.
Việt Nam có tỷ lệ hút thuốc lá cao, dù đã áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt, nhưng chính sách thuế hiện nay chưa hiệu quả trong việc hạn chế tiêu dùng và bảo vệ sức khỏe. Các chuyên gia cho rằng, cải cách thuế thuốc lá sẽ mang lại lợi ích 'kép' – giảm bệnh tật và tăng thu ngân sách.
Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá là giải pháp hiệu quả trong vấn đề giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Anh Trí đề nghị Quốc hội xem xét để tăng ngay, tăng mạnh và tăng thường xuyên thuế thuốc lá. Việc tăng thuế thuốc lá cao và tăng thường xuyên được các quốc gia trên thế giới đánh giá là một chính sách 'cùng thắng'.
Chỉ số giá sản xuất Trung Quốc giảm 2,7% trong tháng 4, mức giảm sâu nhất kể từ tháng 10/2024. Giá tiêu dùng cũng tiếp tục giảm tháng thứ ba liên tiếp.
Góp ý kiến về dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Trần Khánh Thu cho rằng, việc xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về 'đường', chất tạo ngọt, ghi nhãn… là vô cùng cần thiết để Luật có thể triển khai hiệu quả và phù hợp với thực tiễn.
Đại biểu Quốc hội đề nghị Quốc hội xem xét để tăng ngay, tăng mạnh và tăng thường xuyên thuế thuốc lá và cụ thể thì theo biểu thuế tiêu thụ đặc biệt ở Điều 8 trong dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi).
Một loạt những mặt hàng thuốc lá, nước giải khát có đường, điều hòa, xe ô tô hybrid… đang còn nhiều ý kiến khác nhau về việc quy định thuế suất ở mức bao nhiêu là hợp lý để Quốc hội hoàn thiện dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi).
Theo ĐBQH, việc tăng thuế thuốc lá cao và tăng thường xuyên được các quốc trên thế giới đánh giá là chính sách cùng thắng (win – win), thắng trong bảo vệ sức khỏe người dân và thắng trong tăng nguồn thu cho ngân sách Nhà nước.
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), giá 1 bao thuốc lá ở Việt Nam đứng gần thấp nhất trong khu vực Tây Thái Bình Dương. Điều này khiến người có thu nhập thấp và người mới hút, kể cả trẻ em hay trẻ vị thành niên đều rất dễ tiếp cận với thuốc lá. PV Báo PNVN có cuộc trao đổi với ThS.BS Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá - xung quanh vấn đề này.
Tăng thuế thuốc lá sẽ giúp đạt mục tiêu kép về giảm tỷ lệ sử dụng, giảm bệnh tật và tử vong, đồng thời giúp tăng cho ngân sách nhà nước. Đây là ý kiến của bà Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) tại Hội thảo chia sẻ thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá do Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá tổ chức ngày 8/5, tại Hà Nội.
ThS.BS Phan Thị Hải, Phó Giám đốc Quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) nhấn mạnh: Tăng thuế thuốc lá sẽ giúp đạt mục tiêu kép về giảm tỷ lệ sử dụng, giảm bệnh tật và tử vong, đồng thời giúp tăng cho ngân sách nhà nước.
Hiện nay, giá bán lẻ thuốc lá ở Việt Nam khá thấp, nên người có thu nhập thấp và người mới hút, kể cả trẻ em và trẻ vị thành niên đều có thể dễ dàng mua thuốc, bắt đầu hút thuốc. Còn những người đang hút thì sẽ có ít động lực để bỏ thuốc vì chi phí thấp.
Từ năm 2008 đến 2019, Việt Nam đã ba lần tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá. Tuy nhiên, mức tăng còn quá thấp và khoảng cách thời gian giữa các lần điều chỉnh quá dài, không đủ để tác động đến hành vi tiêu dùng.
Khuyến nghị của WHO, để đạt được các mục tiêu của Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2030, Việt Nam cần áp dụng phương án tăng thuế mạnh hơn so với các phương án của Bộ Tài chính. Cụ thể, WHO và Bộ Y tế đề xuất áp dụng thuế tuyệt đối theo lộ trình để đạt 15.000 đồng/bao vào năm 2030 thì sẽ thu được 46,4 nghìn tỷ đồng vào năm 2030.
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), sử dụng thuốc lá đã và đang gây ra gánh nặng bệnh tật và tử vong sớm tại Việt Nam, với hơn 100.000 ca tử vong do thuốc lá mỗi năm, trong đó 84.500 người tử vong/năm do hút thuốc chủ động và 18.800 người tử vong do tiếp xúc thụ động với khói thuốc.
Theo các chuyên gia dù thuế đã tăng, giá thuốc lá ở Việt Nam vẫn rẻ, khiến việc kiểm soát tiêu dùng kém hiệu quả, để lại nhiều hệ lụy về sức khỏe cộng đồng, do đó cần tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá.
Đó là khẳng định của các chuyên gia tại hội thảo chia sẻ thông tin về hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá do Quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) tổ chức ngày 8/5.
Tỷ lệ thuế thuốc lá tại Việt Nam tính theo giá bán lẻ chỉ chiếm 36%, thấp hơn nhiều so với các quốc gia có thu nhập trung bình và thấp hơn nhiều so với khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) là 70-75% giá bán lẻ.
Theo ước tính của Hội Kinh tế Việt Nam năm 2022, tổng chi phí liên quan đến khám, chữa bệnh, ốm đau và tử vong sớm do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá là 108.000 tỷ đồng/năm (tương đương 1,14% GDP của năm 2022). Con số này lớn hơn gấp 5 lần so với đóng góp của nguồn thu thuế thuốc lá cho ngân sách quốc gia.
Chuyên gia y tế và chính sách đều đề xuất áp thuế tuyệt đối 5.000 đồng/bao từ năm 2026 và tăng lên 15.000 đồng vào năm 2030 để giảm tiêu dùng thuốc lá.
ThS. BS Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ phòng, chống tác hại thuốc lá mới thông tin về hậu quả của việc tiêu dùng thuốc lá đối với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển kinh tế, xã hội, môi trường. Vị chuyên gia này nhận định, giá 1 bao thuốc lá ở Việt Nam thấp nhất, do vậy người có thu nhập thấp và người mới hút, kể cả trẻ em hay trẻ vị thành niên đều rất dễ tiếp cận với thuốc lá.