Những ngày đầu xuân, chúng tôi có dịp về thôn Liên Sơn, xã Thạch Bình - nơi có đông đồng bào Mường sinh sống. Trong các hoạt động văn hóa truyền thống đầu năm mới, trò đánh mảng được bà con hào hứng tham gia, trở thành điểm nhấn sinh động giữa không gian bản làng.
Có những miền đất khi nhắc tên, ta không chỉ gọi một địa danh mà gọi cả một phần máu thịt của Tổ quốc. Biên cương Sơn La là một miền như thế. Dọc theo 274 km đường biên giới Việt - Lào, những dãy núi trùng điệp nối nhau như sóng, những con suối vắt mình qua đá, những bản làng ẩn hiện trong mây... và giữa không gian ấy, màu xanh của áo lính hòa vào màu xanh đại ngàn, thành một sắc xanh bền bỉ, âm thầm mà kiêu hãnh.
Mỗi độ Tết đến, Xuân về, những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc lại có dịp được đánh thức bằng những cách thật gần gũi và thân thương. Trong không khí phấn khởi chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Trường THPT Kỹ thuật Việt Trì đã tổ chức chương trình giao lưu văn hóa với chủ đề 'Tết về trường em - Sắc Xuân bản Mường' mang đến một không gian trải nghiệm giàu ý nghĩa cho học sinh ngay trong khuôn viên nhà trường.
Sáng 25/2, tại Khu du lịch văn hóa tâm linh Quỳnh Nhai, Ban tổ chức Tuần văn hóa, thể thao và du lịch xã Quỳnh Nhai năm 2026 đã tổ chức Lễ dâng hương Đền thờ Linh Sơn – Thủy Từ và Đền Nàng Han, mở đầu cho các hoạt động của tuần văn hóa đầu tiên do UBND xã tổ chức sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Tết Doi (hay còn được gọi là lễ hội cúng vía lúa) là lễ hội truyền thống quan trọng của người Mường (xã Thu Cúc), diễn ra vào các ngày mùng 7, 8 tháng Giêng.
Tại xã Liên Sơn, người Mường sinh sống tập trung ở các thôn: Ả Thưởng, Ả Hạ, Bản Vãn, Ao Luông, Gốc Bục, Gốc Bóp. Trải qua nhiều thế hệ, cộng đồng người Mường nơi đây vẫn gìn giữ được kho tàng văn hóa truyền thống phong phú, trong đó có lễ hội Khai hạ - một nghi lễ dân gian mang đậm bản sắc, được tổ chức thường niên vào ngày mùng 7 tháng Giêng âm lịch.
Trong cộng đồng người Thái, lễ Xên Đông (còn gọi là lễ hội cúng rừng) thường được tổ chức vào đầu năm mới. Đây là nghi lễ truyền thống mang ý nghĩa cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đời sống ấm no, vạn vật sinh sôi, thể hiện sự gắn bó hài hòa giữa con người với thiên nhiên.
Hưởng ứng phong trào 'Tuổi trẻ chung tay xây dựng nông thôn mới', các cấp bộ Đoàn trong tỉnh đã phát huy vai trò xung kích, sáng tạo bằng những công trình, phần việc thiết thực và mô hình phù hợp, góp phần làm đổi thay diện mạo bản mường, nâng cao đời sống nhân dân.
Cứ vào mồng 04 - mồng 05 tháng giêng hằng năm, khi sắc xuân còn ngập tràn trên khắp các miền quê, người dân xã Chấn Thịnh lại rộn ràng tổ chức Lễ hội đình Bằng Là - một trong những sinh hoạt văn hóa tâm linh tiêu biểu của địa phương.
Trong màn sương sớm bảng lảng của mường Chiếng Ván, đồng bào Thái nô nức về hang Mường dự lễ hội Nàng Han – Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, diễn ra ngày mùng 5 Tết. Không chỉ là nghi lễ tưởng niệm nữ anh hùng bảo vệ bản mường, đây còn là không gian thiêng nơi huyền thoại, ký ức cộng đồng và bản sắc văn hóa hòa quyện mỗi độ xuân về.
Mùng 5 Tết tại hang Mường (xã Vạn Xuân, Thanh Hóa), đồng bào Thái tưng bừng mở hội Nàng Han – Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia – để tưởng nhớ nữ anh hùng hy sinh để bảo vệ bản mường.
Những ngày đầu xuân, không khí lễ hội rộn rã khắp 'lòng chảo' Mường Lò. Bên cánh đồng xanh, nơi bản làng nép mình bên núi, tiếng nói cười hòa cùng nhịp trống, tiếng khèn và đặc biệt là những câu Khắp Thái mượt mà, ngân vang như lời chào mùa mới.
Trải qua hàng trăm năm lịch sử, chiêng không chỉ là nhạc cụ truyền thống mà còn được tôn vinh như một vật phẩm thiêng liêng, mang trong mình linh hồn của núi rừng, của tổ tiên và tín ngưỡng dân gian.
Trong đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc Thái, thờ cúng tổ tiên không chỉ là một nghi lễ tín ngưỡng mà còn là 'sợi chỉ đỏ' nối liền quá khứ, hiện tại, tương lai.
Giữa những triền núi đá vôi trầm mặc và những con suối chảy âm thầm qua thung lũng có một 'bản giao hưởng' không được viết trên khuông nhạc. Bản giao hưởng ấy được tạo nên từ đời sống, ký ức, từ tiếng chiêng ngân trong sương sớm, từ câu mo vọng giữa đêm dài và từ những con người lặng lẽ dành cả cuộc đời mình để giữ cho dòng chảy văn hóa không bị đứt đoạn. Họ không ồn ào, không phô trương, nhưng mỗi người là một nốt nhạc bền bỉ, góp phần làm nên chiều sâu cho xứ Mường hôm nay.
Tết Nguyên đán của đồng bào Mường từ lâu đã trở thành phong tục văn hóa đặc sắc, mang đậm giá trị nhân văn, được cộng đồng người Mường ở Phú Thọ gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Đối với người Mường, đây là cái Tết lớn nhất, quan trọng nhất trong năm, là thời khắc thiêng liêng để con cháu hướng về tổ tiên, đất trời và cầu mong một năm mới an lành, no đủ.
Trong quan niệm của người Thái, nước không chỉ nuôi dưỡng ruộng nương, mà còn giữ hồn vía của bản làng. Bởi thế, sáng mùng 1 Tết, khi đất trời còn đẫm sương xuân, những bước chân lặng lẽ hướng về mó nước đầu bản. Tục 'au nặm pí mớ' (tức lấy nước đầu năm) vì thế trở thành mỹ tục góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa người Thái ở miền Tây Thanh Hóa.
Ngồi bên cửa voóng ngôi nhà sàn trong khoảnh khắc chuyển giao năm cũ - năm mới, giữa làn khói bếp quyện vào hương nồi bánh chưng vừa vớt, tôi được chứng kiến một nghi lễ thiêng liêng của người Mường. Người già trong nhà trịnh trọng bày lễ, kính báo tổ tiên năm mới đã về. Con cháu quây quần, thành kính dâng hương, mời tổ tiên về chứng giám, sum họp, ăn Tết cùng gia đình.
Khép lại năm 2025, Sơn La cùng cả nước tự hào hoàn thành thắng lợi Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 - 2025. Đây là dấu mốc quan trọng với cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy theo hướng 'Tinh - Gọn - Mạnh' và vận hành thành công mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đặc biệt, sự thành công rực rỡ của Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI cùng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã khẳng định sự hòa quyện sâu sắc giữa ý Đảng và lòng dân. Những thành tựu này chính là nguồn động lực to lớn, mở ra kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình, phát triển bứt phá của đất nước và quê hương Sơn La.
Mường Lò - nơi người Thái đã cư trú từ bao đời, mỗi độ xuân về, trong sắc hoa đào mận bung nở, lại bừng lên một sắc xuân rất riêng.
Lễ hội gội đầu còn gọi là 'Lung ta' của người Thái trắng ở Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La thường diễn ra vào ngày 30 Tết, được duy trì từ nhiều đời nay, trở thành nét đẹp văn hóa truyền thống được bảo tồn, gìn giữ, mang đặc trưng riêng của vùng sông nước Quỳnh Nhai.
Trong không khí rộn ràng của tiết trời sang xuân, vùng cao xứ Thanh lại bừng sáng bởi những nét văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào Mường. Mùa xuân ở các bản, làng người Mường say đắm lòng người bởi tiếng cồng chiêng vang vọng núi rừng, những làn điệu xường tha thiết và trò chơi dân gian đầy hào hứng...
Cả năm sớm tối lo làm lụng vất vả trên nương rẫy, Tết đến xuân về, đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh lại được hòa mình vào không khí rộn ràng, hân hoan của những ngày hội bản, hội mường.
Lễ cúng bản (lễ đền) là một trong nghi thức tín ngưỡng độc đáo trong hệ thống lễ tục vòng đời của đồng bào Thái ở miền núi phía Tây tỉnh Nghệ An, được bảo lưu, trao truyền qua nhiều thế hệ.
Mỗi độ Tết đến xuân về, trên khắp các bản làng người Thái ở Thanh Hóa những câu khặp lại ngân vang giữa núi rừng. Khặp còn gửi gắm đạo lý làm người, gắn kết tình nghĩa bản mường và làm nên nét đẹp văn hóa độc đáo của người Thái xứ Thanh.
Những ngày giáp Tết, căn nhà nhỏ của gia đình bà Bùi Thị Cùi, chủ cơ sở sản xuất rượu cần Mường Vang ở tổ 2, phường Phương Lâm cũ (nay là phường Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ) gần như không có ngày nghỉ. Từ sáng sớm đến tối mịt, gian bếp luôn đỏ lửa. Tiếng người gọi nhau, tiếng xóc trấu, trộn men, đóng vò rộn ràng như một phiên chợ nhỏ. Đó là 'mùa' rượu cần vào vụ. Những vò rượu nâu sẫm được đậy kín, xếp ngay ngắn dọc hiên nhà chờ theo xe khách, tàu hỏa, theo những chuyến đi xa trở về mùa sum họp.
Trong bức tranh văn hóa đa sắc của tỉnh Phú Thọ mới sau sáp nhập, phong tục đón Tết cổ truyền của đồng bào dân tộc Mường vẫn giữ được những lớp trầm tích văn hóa đặc sắc, bền bỉ theo thời gian. Với người Mường, Tết không chỉ là thời khắc chuyển giao năm cũ - năm mới mà còn là dịp quan trọng để tri ân tổ tiên, gắn kết cộng đồng và thể hiện bản sắc qua mâm cỗ truyền thống. Cỗ Tết của người Mường vì thế không đơn thuần là bữa ăn ngày lễ, mà là kết tinh của tín ngưỡng, phong tục và tri thức dân gian được truyền từ đời này sang đời khác.
Những ngày đầu xuân Bính Ngọ, không khí tại trung tâm xã Quỳnh Nhai và các bản ven sông Đà trở nên rộn ràng, náo nhiệt. Việc chuẩn bị cho Tuần văn hóa, thể thao và du lịch xã Quỳnh Nhai năm 2026 đã cơ bản hoàn tất, hứa hẹn sẽ mang lại nhiều dấu ấn tốt đẹp trong lòng nhân dân và du khách.
Tỉnh Phú Thọ là vùng đất cội nguồn, là nơi lưu giữ chiều sâu lịch sử hàng nghìn năm của dân tộc; đồng thời là không gian văn hóa, tín ngưỡng đặc biệt, nơi hội tụ các lễ hội truyền thống đặc sắc.
Vượt qua đèo Sam Síp với 30 khúc cua uốn lượn vắt ngang lưng chừng núi và đập thủy điện Nậm Chiến, miền quê 'cổ tích' Ngọc Chiến hiện ra trước mắt chúng tôi với vẻ đẹp mộc mạc, yên bình, những nếp nhà sàn mái pơ mu trầm mặc, in bóng bên dòng suối Chiến hiền hòa.
Mỗi độ Xuân về, từ bản Mường miền núi đến làng quê đồng bằng, ven biển xứ Thanh, những sân kho rộn ràng trò chơi dân gian đã trở thành không gian kết nối cộng đồng, lưu giữ ký ức và nuôi dưỡng bản sắc văn hóa vùng miền.v
Trong những năm qua, công tác bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể (DSVHPVT) quốc gia trên địa bàn tỉnh ngày càng đi vào chiều sâu, mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần khẳng định vai trò, vị thế của di sản trong đời sống. Tuy nhiên, quá trình này cũng đang đối diện với không ít khó khăn, thách thức, đòi hỏi những cách làm bài bản, giải pháp đồng bộ hơn.
Thượng tuần tháng 11, đất trời Tân Sơn chìm trong tiết đại hàn. Gần chính ngọ, nhiệt độ nhích lên trên 100c nhưng gió núi vẫn thổi hun hút buốt da, mưa lạnh càng nặng hạt, cả thung lũng Đèo Mương (xã Tân Sơn) mờ mịt như chảo thắng cố khổng lồ bốc hơi nghi ngút. Như những thân cây khẳng khiu đang tích tụ nhựa sống chờ bung lộc, vươn chồi, bản Mường nơi lưng chừng núi cũng đang chắt chiu nguồn lực, cần mẫn mở hướng thoát nghèo, xây đắp cuộc sống trù phú, thanh bình...
Mỗi độ xuân về, tiếng cồng chiêng lại ngân vang từ các bản Mường, bản Thái. Âm thanh 'bôòng bêng khùm' trầm vang, ngân dài ấy như gọi mùa xuân về với bản làng, mang theo cảm giác ấm áp, gắn bó, thứ cảm giác rất riêng của đời sống cộng đồng nơi miền núi xứ Thanh.
Giữa vùng núi non trùng điệp phía Tây Bắc của tỉnh, xã Thu Cúc còn lưu giữ một không gian văn hóa đặc sắc của đồng bào Mường, nơi Tết Doi vẫn được gìn giữ như một phần máu thịt của cộng đồng. Tết Doi hay còn được gọi là lễ hội cúng vía lúa, là lễ hội truyền thống quan trọng của người Mường, xã Thu Cúc, diễn ra vào các ngày mùng 7, 8 tháng Giêng. Lễ hội mang đậm tín ngưỡng nông nghiệp, gắn liền với việc cầu mùa, cầu phúc và bảo tồn giống lúa, thể hiện lòng biết ơn đối với thiên nhiên, tổ tiên.
Dưới chân những dãy núi trùng điệp của thung lũng Mường Bi, nghệ nhân ưu tú, thầy mo Bùi Văn Lựng, xóm Mường Lầm, xã Mường Bi dành gần trọn cuộc đời mình lặng lẽ gìn giữ, trao truyền ký ức cộng đồng qua từng lời mo, câu hát, chuyện thơ và nghi lễ. Với bà con nơi đây, ông là 'người giữ hồn thiêng đất Mường'. Ông không chỉ là một thầy mo, mà chính là một pho sử sống của đất Mường Bi.
Theo quan niệm của người Mường, túi Khót không chỉ là một vật dụng hành lễ mà còn được coi là 'thánh thư', là nơi trú ngụ của tổ nghề và là sợi dây kết nối linh thiêng với thế giới thần linh. Mỗi túi Khót là một 'bảo tàng tâm linh' thu nhỏ, chứa đựng quyền năng vô hình giúp thầy Mo trấn áp ma quỷ và lưu giữ cả kí ức của bản Mường.
Sáng sớm tại lễ hội Miền Đồi (xã Thượng Cốc, tỉnh Phú Thọ), làn khói mỏng từ mâm lễ cúng cơm mới quyện vào sương núi. Giữa triền cỏ xanh, xung quanh là những thửa ruộng lúa đã ngả màu vàng rực, Nghệ nhân nhân dân Bùi Văn Minh tay cầm bó lúa mới còn vương mùi nắng, cất lên tiếng mo trầm lắng. Mọi người ai nấy đều chăm chú lắng nghe, như thể từng câu mo đang nối nhịp mùa vụ hôm nay với mạch nguồn bản mường xưa.
Sinh ra và lớn lên giữa bản Mường yên bình của thôn An Tâm, xã Cẩm Vân, vợ chồng anh Bùi Văn Hiển và chị Phạm Thị Thơm đang lặng lẽ viết nên câu chuyện làm giàu từ chính mảnh đất quê hương.
Trên miền sơn cước Thanh Hóa, khi tiếng cồng chiêng vang lên hòa cùng nhịp gõ rộn ràng của những chiếc chày gỗ trên thân cây gỗ rỗng ruột, cả không gian bản mường như bừng thức. Điệu múa, tiếng khua không chỉ tái hiện đời sống lao động, mà còn gửi gắm khát vọng về mùa màng no đủ, về hạnh phúc cộng đồng. Khua luống, một loại hình diễn xướng dân gian độc đáo của đồng bào Thái xứ Thanh, chính là sự kết tinh sinh động giữa lao động, tín ngưỡng và nghệ thuật dân gian, góp phần làm giàu thêm kho tàng văn hóa các dân tộc Việt Nam.
Trước thềm Đại hội XIV của Đảng, Nhân dân tỉnh Sơn La kỳ vọng những quyết sách đột phá sẽ mở ra động lực phát triển mới cho đất nước.
Lương Sơn – mảnh đất cửa ngõ của Hòa Bình – đang trở thành 'thủ phủ' nghỉ dưỡng cuối tuần nhờ khoảng cách rất gần Hà Nội và cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ. Với sự bùng nổ của hạ tầng du lịch trong năm 2026, người dùng đứng trước hàng trăm lựa chọn từ những căn bungalow mộc mạc đến các biệt thự vương giả. Tuy nhiên, để tìm được một nơi lưu trú vừa ý, tránh tình trạng 'hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa', bạn cần trang bị những Kinh nghiệm lựa chọn homestay, resort khi du lịch Lương Sơn Hòa Bình thực tế nhất. Bài viết này sẽ giúp bạn phân loại và đưa ra quyết định chính xác dựa trên nhu cầu của gia đình hay nhóm bạn.
Bên cạnh những thanh âm trầm hùng của chiêng Mường, những sắc màu rực rỡ của váy áo truyền thống, những điệu múa uyển chuyển trong ngày hội..., hình ảnh người đàn ông Mường tay nắm chắc cây nỏ, dáng đứng hiên ngang giữa sân hội đã trở thành một nét chấm phá không thể thiếu trong các ngày hội xuân. Chiếc nỏ – vật dụng tưởng như giản đơn lại mang trong mình ý nghĩa biểu trưng sâu sắc: Sự dũng mãnh, tinh thần thượng võ và cả tín ngưỡng linh thiêng của cộng đồng người Mường.
Ngày 10/1, đồng chí Hoàng Văn Nghiệm, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Sơn La cùng Đoàn công tác đã thăm và nắm tình hình phát triển du lịch, tiến độ thực hiện các dự án trên địa bàn xã Ngọc Chiến.
Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra nhiều yêu cầu mới trong công tác lãnh đạo, điều hành của cấp ủy, chính quyền các cấp trong tỉnh. Trong điều kiện khối lượng công việc lớn, chính quyền các cấp đã chủ động xuống cơ sở, gần dân, lắng nghe dân, kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn; từ đó tạo sự gắn bó mật thiết giữa Đảng với nhân dân.
Hiện nay, đồng bào dân tộc Mường ở xã Thành Vinh chiếm hơn 72% dân số toàn xã. Vì vậy, công tác bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Mường luôn được xã Thành Vinh quan tâm gìn giữ và phát huy, có sức lan tỏa trong cộng đồng dân cư.
Trong không khí hối hả của những ngày cuối năm, trở lại các bản Mường, bản Dao, bản Mông..., dễ dàng nhận thấy những đổi thay rõ nét: Đường giao thông được bê tông hóa, những nếp nhà mới khang trang, trường học, trạm y tế được đầu tư đồng bộ. Những chuyển biến ấy là minh chứng cho hiệu quả triển khai Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021 - 2030, hướng đến mục tiêu nâng cao đời sống, giảm nghèo bền vững cho hơn 1 triệu đồng bào dân tộc thiểu số (ĐBDTTS), tạo luồng sinh khí mới cho các xã miền núi, vùng cao.
Giữa nhịp sống đổi thay không ngừng, trên những bản mường vùng cao của Sơn La, các nghệ nhân vẫn lặng thầm chắt chiu từng thanh âm của nhạc cụ truyền thống, trăn trở với từng nghi lễ mang giá trị cội nguồn..., để mạch nguồn văn hóa các dân tộc còn mãi.