Cuốn sách 'Từ sông Bến Hải đến dinh Độc Lập' tái hiện một phần lịch sử dưới góc nhìn của một vị tướng những năm 1974 - 1975.
Nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025), phóng viên TTXVN tại La Habana đã có cuộc trò chuyện với bà Alicia Corredera - Vụ trưởng Vụ châu Á, Viện Hữu nghị Cuba với các Dân tộc (ICAP). Tháng 4/1975, Bà Alicia đang là sinh viên khoa Tiếng Việt trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.
Những ngày tháng 4 lịch sử, hàng nghìn du khách đổ về Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam để chiêm ngưỡng những hiện vật, tranh ảnh tư liệu về chủ đề 'Chiến dịch Hồ Chí Minh'.
Ngày 28/4/1975, các lực lượng của ta đã phá vỡ các khu phòng thủ vòng ngoài của địch, cắt đứt Đường 4, tăng cường vây ép Sài Gòn trên các hướng; bao vây, ngăn chặn không cho các sư đoàn chủ lực của địch co cụm về vùng ven nội thành.
Trưa 1/5/1975, sau khi giải phóng hoàn toàn Sài Gòn, Cần Thơ, quân và dân ta tiến vào giải phóng thị xã Cà Mau, đặt dấu mốc chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đại thắng, giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước. 50 năm trở lại, vùng 'chót đất' từng bước thay da, đổi thịt, hướng tới một tương lai rộng mở cùng dân tộc.
Sau hơn 20 năm kháng chiến trường kỳ, gian khổ, ngày 30/4/1975 trở thành ngày hội của non sông. Vào thời khắc đó, đã có những nhà báo, phóng viên trong nước và nước ngoài chụp được những hình ảnh lịch sử. Tới nay, vừa tròn 50 năm, những hình ảnh lịch sử cùng với những hồi ức của các tác giả tạo thành 'những thước phim vàng' tái hiện thời khắc lịch sử hào hùng của dân tộc.
'Ký ức cùng chỉ huy và đồng đội vận động và chứng kiến tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện là niềm vinh dự lớn trong cuộc đời binh nghiệp của tôi. Bởi để có được giây phút ấy, biết bao đồng đội phải gửi lại xương máu nơi chiến trường'.
Ông Nguyễn Đình Thi - cựu chiến binh, Chính trị viên phó Đại đội 2, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 24, Sư đoàn 10, Quân đoàn 3 vẫn nhớ như in những khoảnh khắc hào hùng, bi tráng trong ngày 30-4 của 50 năm trước…
Ngày 30/4/1975, dấu mốc chói lọi trong lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam - Ngày Giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước. Chiến thắng ấy là kết quả của biết bao hy sinh, không chỉ của những người trực tiếp cầm súng nơi chiến trường ác liệt, mà còn của những lực lượng âm thầm đóng góp phía sau, từ chiến sĩ văn công, nhà báo chiến trường, dân công hỏa tuyến cho đến những người mẹ, người chị nơi hậu phương. 50 năm đã trôi qua, nhưng ký ức về những ngày đầu đất nước thống nhất vẫn luôn vẹn nguyên trong trái tim của những người từng sống và chứng kiến thời khắc lịch sử ấy.
Ông là một trong những người lính được giao nhiệm vụ áp tải ông Dương Văn Minh - Tổng thống cuối cùng của chính quyền Sài Gòn - từ Dinh Độc Lập tới Đài Phát thanh để đọc tuyên bố đầu hàng.
Những ngày qua, trên các diễn đàn mạng xã hội có luồng ý kiến cho rằng không nên tổ chức quá rầm rộ kỷ niệm ngày thống nhất đất nước, vì theo họ, làm như vậy sẽ khơi gợi hận thù, nhất là với nước Mỹ, không có lợi cho đối ngoại hiện nay của Việt Nam…
Đến Trung tâm Điều dưỡng người có công tỉnh Phú Thọ trong những ngày này đâu đâu cũng bắt gặp tốp 5 bác, tốp 3 bác thương binh ngồi bên ấm trà, bàn nước đàm đạo chuyện trò rất sôi nổi. Chủ đề của họ là ngày chiến thắng 30/4, cách đây đã tròn 50 năm. Trong tổng số 28 bác thương binh, bệnh binh nặng mất sức thương tật từ 81% trở lên đến 100%; có tuổi đời từ 60 đến 82 tuổi; tham gia chiến đấu ở khắp các chiến trường từ chống Mỹ cứu nước, biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc của Tổ quốc, thì chỉ có duy nhất bác La Văn Loan thương binh hạng 1/4, quê ở xã Hải Lựu, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc là vinh dự có mặt tại chiến trường chứng kiến ngày giải phóng Sài Gòn, thống nhất đất nước, ngày 30/4/1975...
Đúng 17 giờ ngày 26/4/1975, quân ta nổ súng bắt đầu tiến công lớn vào Sài Gòn, mở màn Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Sau hơn 3 ngày đêm chiến đấu quyết liệt, quân đội ta đã đánh chiếm được nhiều căn cứ, vị trí, đập tan tuyến phòng thủ vòng ngoài của địch, tiêu diệt và làm tan rã phần lớn các sư đoàn địch.
'Đúng 11 giờ 30 phút, quân ta tiến vào Sài Gòn, đánh chiếm Dinh Độc Lập. Bộ Tổng tham mưu ngụy - Dương Văn Minh đầu hàng vô điều kiện... Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng'.
Thêm dự án nhà ở xã hội: Giá chung cư sẽ hạ nhiệt?; Hà Nội đổi mới công tác tiếp công dân: Đa dạng hình thức, giải quyết kịp thời kiến nghị; Vi phạm trật tự xây dựng tại phường Xuân La (quận Tây Hồ): Bao giờ mới xử lý?; Hà Nội trong ngày vui đại thắng… là những tin tức chính trên số báo in Hànôịmới ngày 26-4.
11h30 phút ngày 30/4/1975, lá cờ cách mạng tung bay trên nóc dinh Độc Lập. Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, đất nước thống nhất. Vậy ai ký bức điện có nội dung: 'Đồng ý Chiến dịch Sài Gòn lấy tên là Chiến dịch Hồ Chí Minh'?
Cùng với thắng lợi quân sự trên chiến trường, mũi tiến công binh vận đã góp phần phân hóa lực lượng, làm suy giảm ý chí của địch, tăng cường thế và lực cho cách mạng, góp phần quan trọng vào đại thắng mùa Xuân 1975 của cả dân tộc.
Trong thời khắc lịch sử, đúng 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, Đài Phát thanh Sài Gòn đã phát bản tin đặc biệt để Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Trung tá Bùi Văn Tùng - Chính ủy Lữ đoàn xe tăng 203 đã thay mặt Quân giải phóng tiếp nhận đầu hàng không điều kiện của Tổng thống Dương Văn Minh cùng toàn bộ nội các ngụy quyền, Sài Gòn đã giải phóng.
Nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn tổ chức Trưng bày tư liệu hình ảnh giới thiệu hành trình 20 năm đi đến thắng lợi hoàn toàn và thống nhất đất nước, đồng thời giới thiệu tới bạn đọc 2 cuốn sách 'Tầm nhìn từ lịch sử, hoàn thiện các giá trị Việt Nam trong thời đại mới' của Thượng tướng, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hưởng và '30.4.1975 - 50 năm nhìn lại' của kiến trúc sư Nguyễn Hữu Thái.
'Tin chiến thắng tới, một dây pháo lập tức được thả xuống từ tầng 2 của trụ sở số 5 Lý Thường Kiệt để đốt mừng. Khoảng một tiếng sau, cơ quan cho mở cửa, phát lại lời đầu hàng của Tổng thống Dương Văn Minh để phục vụ nhân dân' - nhà báo Nguyễn Ngọc Bích chia sẻ trong buổi giao lưu, tọa đàm 'Viết tiếp bản hùng ca' diễn ra chiều 24/4.
Đã 50 năm trôi qua kể từ ngày 30/4/1975, ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước - mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc Việt Nam, nhưng những câu chuyện về mùa xuân đại thắng vẫn luôn nóng hổi, chạm đến trái tim bao thế hệ.
Nhờ tấm bản đồ do nhà báo Đinh Quang Thành trao tặng, Trung đoàn 66 tiến vào Dinh Độc lập sớm nhất, bắt toàn bộ nội các Dương Văn Minh và dẫn giải ra Đài Phát thanh tuyên bố đầu hàng vào trưa 30/4.
Trưa 30/4/1975, lá cờ giải phóng tung bay trên nóc Dinh Độc Lập đã trở thành một dấu mốc lịch sử vĩ đại, không chỉ đánh dấu chiến thắng của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ trường kỳ để giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc mà còn mở ra kỷ nguyên mới cho đất nước, kỷ nguyên độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ.
Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh Binh chủng Tăng thiết giáp phải thực sự cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao; là lực lượng đột kích mạnh của lực lượng lục quân.
Nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2025), nhà báo, nhà sử học Gerhard Feldbauer, nguyên phóng viên của hãng thông tấn ADN đã có cuộc trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN tại Đức.
Trung tướng Phạm Xuân Thệ - người từng nói với Tổng thống Dương Văn Minh rằng 'Các ông đã bị bắt làm tù binh, phải tuyên bố đầu hàng vô điều kiện, không bàn giao gì cả' - chia sẻ hồi ức sâu sắc về thời khắc lịch sử này.
Ngày 15/4/1975, đang học ở Hà Nội, tôi được gọi về; 20/4 tới Lộc Ninh, thủ trưởng hỏi: Đi đánh giặc liền được không; tôi nói: Được.
Sáng sớm 30/4/1975, khi đến cầu Sài Gòn, binh đoàn thọc sâu của Quân đoàn 2 gặp phải quân địch chống cự ác liệt với hỏa lực rất mạnh. Các chiến sĩ vừa chạy vừa đánh quét qua để nhắm đến mục tiêu cuối cùng là dinh Độc Lập.
Hơn 1,1 triệu bức điện mật mã đã được lực lượng cơ yếu giải mã thành công, mỗi bức điện đều là một mảnh ghép quan trọng trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, góp phần trực tiếp vào những chiến thắng lịch sử. Trong số đó, những mật lệnh mang tính quyết định, thể hiện sự bí mật và trọng yếu của lực lượng cơ yếu đã trở thành những chìa khóa mở ra những chiến thắng vang dội của cả dân tộc.
Chiều 18/4, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Cần Thơ tổ chức họp mặt, giao lưu nhân chứng lịch sử kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025).
Vốn xuất thân từ thằng nhỏ chăn trâu, bán báo ít chữ nghĩa nhưng tôi lại có may mắn được hầu chuyện với một người Công giáo toàn tòng, du học ở Bỉ và từng là Đổng lý Văn phòng Bộ Quốc gia giáo dục Việt Nam cộng hòa, giáo sư triết học Đại học Văn Khoa, Vạn Hạnh, Đà Lạt, chủ bút Báo Điện Tín đối lập với chính quyền của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu…
Chiến dịch Hồ Chí Minh do đồng chí nào làm Chính ủy?
Dinh Độc Lập - nơi ngày 30/4 của 50 năm trước đã ghi dấu son lịch sử toàn thắng của Chiến dịch Hồ Chí Minh và thống nhất đất nước, những ngày này đã trở thành điểm hẹn cho rất nhiều cuộc hội ngộ.
50 năm trước, chiếc xe tăng 390 đã lao thẳng vào cổng chính di tích lịch sử Dinh Độc Lập, khép lại trang sử chiến tranh, mở ra kỷ nguyên hòa bình, thống nhất đất nước Việt Nam. Hôm nay, trong niềm xúc động trở lại Thành phố mang tên Bác Hồ, ba trong bốn thành viên kíp xe tăng huyền thoại ấy - Vũ Đăng Toàn, Ngô Sỹ Nguyên và Nguyễn Văn Tập lại cùng nhau ôn lại khoảnh khắc mà họ gọi là 'vinh quang nhất cuộc đời'.
50 năm trôi qua kể từ ngày thống nhất đất nước, với nữ chiến sĩ Biệt động Quân khu Sài Gòn - Gia Định năm xưa Vũ Minh Nghĩa (bí danh Chính Nghĩa), hôm nay vẫn nguyên vẹn hồi ức về những ngày tháng lịch sử ấy. Bà là nữ chiến sĩ duy nhất trong 15 chiến sĩ Biệt động Sài Gòn làm nên trận đánh gây tiếng vang vào Dinh Độc Lập trong Chiến dịch Tết Mậu Thân 1968. Và bà cũng là người cùng đoàn Quân Giải phóng tiến vào Dinh Độc Lập trong ngày 30/4/1975 sau khi chính quyền Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng…
Các chiến sĩ trong kíp xe tăng số hiệu 390 húc đổ cổng Dinh Độc Lập ngày 30/4/1975 rưng rưng kể lại khoảnh khắc lịch sử 50 năm trước.
Chiến dịch Hồ Chí Minh đã khép lại cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bằng thắng lợi vang dội. Gắn liền với chiến thắng ấy là vai trò đặc biệt của vị Tư lệnh chiến dịch - một vị tướng có tinh thần quyết thắng lớn và tài thao lược xuất chúng.
Sau nhiều lần sử dụng thuốc vẫn không thể đẩy đuổi nạn chuột phá hoại, Nguyễn Minh Sự (sinh năm 1982, ngụ ấp Mỹ Thành, xã Định Mỹ, huyện Thoại Sơn) đã dùng điện để bẫy chuột. Hậu quả, một người vô tội ra đi mãi mãi vì vướng bẫy điện, đồng thời Sự cũng lâm cảnh tù tội.
Dinh Độc Lập, nay có tên là Hội trường Thống nhất (Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh), không chỉ mang vẻ đẹp kiến trúc độc đáo mà còn là biểu tượng lịch sử đặc biệt về nền hòa bình dân tộc.
Nhân dịp 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đang trưng bày những hiện vật gắn với sự kiện lịch sử trọng đại này.