Hơn 80 năm tuổi Đảng, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên đã giành trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc và của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên, tên khai sinh Nguyễn Hữu Vũ (bí danh Nguyễn Văn Đồng), sinh ngày 1-3-1923 tại xã Quảng Trung, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình. Trên cương vị Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trường Sơn, đồng chí đã có những quyết định sáng tạo trong chỉ đạo, tổ chức lực lượng, xây dựng, phát triển, khai thác hiệu quả đường Trường Sơn, kịp thời chi viện sức người, sức của cho các chiến trường, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Như định mệnh, lịch sử gắn kết Thiếu tướng Phan Khắc Hy với Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên (cùng quê Quảng Bình) từ những ngày đầu tham gia cách mạng cho đến khi mang quân hàm cấp tướng.
Trong thời gian cơ quan tiền phương của Tổng cục Hậu cần được thành lập để tăng cường chỉ đạo tuyến nam Quân khu IV, Chỉ huy sở đóng tại xã Hương Đô, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh, nhân dân và chính quyền nơi đây đã nhường nhà của mình cho bộ đội, luôn luôn che chở, đùm bọc, giữ gìn bí mật cho các cơ quan đầu não của 3 Bộ Tư lệnh.
Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên - một chiến sĩ cộng sản kiên trung, mẫu mực, nhà hoạt động cách mạng xuất sắc, vị tướng tài ba, uy tín của Đảng, Nhà nước, Quân đội và Nhân dân được sinh ra trên quê hương Quảng Bình cách đây tròn 1 thế kỷ (1-3-1923 - 1-3-2023).
Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên đã có những quyết định sáng tạo trong chỉ đạo, tổ chức lực lượng, xây dựng, phát triển, khai thác hiệu quả đường Trường Sơn-đường Hồ Chí Minh...
Theo các nhà nghiên cứu và những người thân cận Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên, ông là vị tướng có lòng bác ái, yêu thương rộng lớn, đặc biệt đối với những người bất hạnh. Từ nhỏ ông đã biết căm thù hành động của thực dân Pháp khi đánh đập dân lành, trong chiến trận ông tìm mọi cách để giảm thiểu thương vong cho binh sỹ, đến thời bình, bất cứ việc gì ông cũng nghĩ đến lợi ích của dân…
Nhớ lại những ngày được làm việc trực tiếp với Tư lệnh Đồng Sỹ Nguyên trên tuyến đường Trường Sơn, Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn, nguyên Phó Chủ nhiệm về chính trị, Tổng cục Kỹ thuật (Bộ Quốc phòng), nay là Phó Chủ tịch Thường trực Hội Truyền thống Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh, vẫn không quên những kỷ niệm về phong cách chỉ huy, tinh thần quyết chiến, quyết thắng của vị tướng huyền thoại.
Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên đã sống trọn đời với con đường Trường Sơn huyền thoại – con đường mà ông đã cống hiến tuổi thanh xuân, sức lực và trí tuệ cho công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước.
Trong cuộc đời hơn 80 năm hoạt động cách mạng, đồng chí Đồng Sỹ Nguyên được Đảng, Nhà nước và Quân đội trao nhiều trọng trách trên nhiều lĩnh vực. Dù ở cương vị nào, lĩnh vực nào, đồng chí Đồng Sỹ Nguyên cũng ghi dấu ấn, thể hiện bản lĩnh của một chiến sĩ cộng sản kiên cường, tài năng và đức độ. Nhưng có lẽ gần 10 năm đảm nhận cương vị Tư lệnh Bộ đội Trường Sơn là thời gian mà trí tuệ và bản lĩnh kiên cường của ông tỏa sáng nhất.
Năm tháng sẽ qua đi, nhưng huyền thoại về tuyến chi viện hậu cần chiến lược - đường Trường Sơn - mãi trường tồn trong lịch sử chống ngoại xâm oanh liệt của dân tộc ta. Nhắc đến đường Trường Sơn một thời bom đạn, chắc hẳn nhiều người đều nghĩ đến Tư lệnh Đồng Sỹ Nguyên, một vị tướng tài ba, một nhà lãnh đạo đức độ và tài năng, người học trò ưu tú của Bác Hồ.
Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên là nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng, Nhà nước và Quân đội Việt Nam. Trong suốt cuộc đời cống hiến cho cách mạng, đồng chí được giao nhiều cương vị khác nhau, song dấu ấn sâu sắc nhất gắn liền với những chiến công vẻ vang là những năm tháng đồng chí được giao trọng trách Tư lệnh Bộ Chỉ huy 559 kiêm Chính ủy, Bí thư Đảng ủy 559 - Bộ đội Trường Sơn (từ năm 1967 đến tháng 5/1976).
TTH - Tham gia cách mạng từ năm 12 tuổi, tham gia khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945 rồi kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ; từng là Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Phó Thủ tướng Chính phủ) trong thời bình, sự nghiệp của Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên gắn liền với con đường Trường Sơn huyền thoại.
Ba tôi tên là Nguyễn Hữu Vũ, lúc đi hoạt động cách mạng lấy bí danh là Nguyễn Văn Đồng. Sau năm 1949, ba tôi chọn tên mình là Đồng Sỹ Nguyên. Đã có khá nhiều giai thoại quanh cái tên Đồng Sỹ Nguyên. Tôi nhiều lần hỏi ba về nguồn gốc cái tên này, nhưng ông chỉ nói: 'Đó đơn giản là một bí danh hoạt động cách mạng, không nên thêu dệt thêm những chi tiết bí ẩn'...
Đồng chí Đồng Sỹ Nguyên - vị tướng tài ba đã gắn liền với đường Trường Sơn, đường Hồ Chí Minh huyền thoại và những chiến công hiển hách; có tầm nhìn sắc sảo, có tình thương yêu đồng chí, đồng đội tha thiết; là người đầu tiên đề xuất đổi tên công trình Xa lộ Bắc - Nam thành đường Hồ Chí Minh.
Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên là người chiến sĩ cộng sản kiên trung, mẫu mực, nhà hoạt động thực tiễn xuất sắc, có uy tín lớn của cách mạng Việt Nam.
Sáng ngày 28/2, tại TP. HCM, Ban Liên lạc Truyền thống Trường Sơn Đường Hồ Chí Minh TP. HCM phối hợp với Thành Đoàn TP. HCM, Ban Tuyên giáo Thành ủy TP. HCM, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ TP. HCM tổ chức Tọa đàm, giao lưu, vinh danh cố Trung tướng Tư lệnh Đồng Sỹ Nguyên với Trường Sơn huyền thoại.
'Trọn một con đường' là cuốn hồi ký của Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên. Cuốn sách đã khắc họa nên chân dung một vị tướng Trường Sơn vừa tài ba, quyết đoán, vừa gần gũi, thân thương.
Dọc theo quốc lộ 1A, chúng tôi về Quảng Trung, thị xã Ba Đồn, Quảng Bình, ra bến sông Gianh theo con đường làng như dải lụa đến quê hương Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên.
Sở Chỉ huy Tiền phương Tổng cục Hậu cần, Bộ Tư lệnh Đoàn 559 và Đoàn 500 ở xã Hương Đô, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh. Nơi đây gắn với quá trình hoạt động cách mạng, những cống hiến to lớn của Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Ngày 28/2, Hội Truyền thống Trường Sơn Đường Hồ Chí Minh Việt Nam, Ban liên lạc Truyền thống Trường Sơn Đường Hồ Chí Minh TP Hồ Chí Minh đã phối hợp Thành đoàn TP Hồ Chí Minh tổ chức chương trình 'Tọa đàm, giao lưu, vinh danh Trung tướng Tư lệnh Đồng Sỹ Nguyên với Trường Sơn huyền thoại', nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của đồng chí Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên (1/3/1923-1/3/2023).
Trung tướng Tư lệnh Đồng Sỹ Nguyên là vị tướng tài ba, một nhà lãnh đạo đức độ và tài năng, người học trò ưu tú của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cuộc đời hoạt động cách mạng, dù trên cương vị, lĩnh vực nào, đồng chí luôn cố gắng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao; đem hết sức lực, trí tuệ của mình cống hiến cho Đảng, cho nhân dân và suốt đời phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.
Các hoạt động ý nghĩa kỷ niệm 100 năm ngày sinh Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên được tổ chức tại Hà Tĩnh nhằm giáo dục lý tưởng cách mạng, khích lệ Nhân dân ra sức học tập, lao động và cống hiến để xây dựng quê hương, đất nước.
Khi nói về Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên, những người lính Trường Sơn năm xưa vẫn vẹn nguyên tình cảm với người thủ trưởng can trường trước lửa đạn, ân tình với cấp dưới. Nơi nào ông đặt căn cứ chỉ huy Đoàn 559 cũng nhận được sự tin yêu của nhân dân.
Sáng 28-2, tại Bảo tàng đường Hồ Chí Minh (Hà Nội) Hội Truyền thống Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh Việt Nam cùng Bộ tư lệnh Binh đoàn 12 tổ chức gặp mặt kỷ niệm 100 năm ngày sinh Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên (1-3-1923 / 1-3-2023), nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, nguyên Tư lệnh Bộ đội Trường Sơn…
Tôi có may mắn được tháp tùng Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên trong chuyến thăm quê lần cuối của ông. Cảm nhận của tôi về ông là một con người tài giỏi trên nhiều lĩnh vực và cũng là người nặng tình với quê hương Quảng Bình.
LTS: Van Geirt-nhà báo nổi tiếng gốc Bỉ, từng là phóng viên kỳ cựu của hãng tin AFP (Pháp)-đã viết: 'Sự đau khổ của người Mỹ bắt nguồn chủ yếu từ con đường bất khả xâm phạm này'.
Tổng chỉ huy xây dựng nên một mạng lưới giao thông vận tải quân sự trên dãy Trường Sơn, được đối phương đánh giá là 'Trận đồ bát quái xuyên rừng rậm', hay 'Đường Hồ Chí Minh huyền thoại', và khi chuyển sang dân sự hay đã nghỉ hưu, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên vẫn tiếp tục để lại những dấu ấn trên những đại công trường làm nền tảng cho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Năm 2023, Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân xã Hương Đô (Hương Khê, Hà Tĩnh) quyết tâm xây dựng thành công xã nông thôn mới nâng cao, dâng tặng kỷ niệm 100 năm ngày sinh Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên.
Đồng chí Đồng Sỹ Nguyên tên khai sinh là Nguyễn Hữu Vũ, bí danh Nguyễn Văn Đồng, sinh ngày 1-3-1923 tại xã Quảng Trung, huyện Quảng Trạch (nay là thị xã Ba Đồn), tỉnh Quảng Bình. Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên được giao nhiều cương vị quan trọng. Đặc biệt, trên cương vị Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trường Sơn (1967 - 1976), vị tướng tài ba này đã chỉ huy, chỉ đạo tổ chức xây dựng đường Trường Sơn trở thành con đường Hồ Chí Minh huyền thoại kịp thời chi viện sức người, sức của cho các chiến trường, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Trong không khí trang nghiêm tại Di tích Quốc gia đặc biệt Chỉ huy Sở Tiền phương Tổng cục Hậu cần, Bộ Tư lệnh Đoàn 559, đoàn lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh thành kính dâng hoa, hương tưởng nhớ, tri ân những công lao, đóng góp to lớn của Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên.
Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên là một người cộng sản kiên cường, nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng, Nhà nước, Quân đội; người học trò ưu tú của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một Nhà Chỉ huy quân sự tài ba, quyết đoán, dám chịu trách nhiệm, có nhiều đóng góp cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, làm nghĩa vụ quốc tế, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
'Trong suốt 10 năm (1967-1976) ở cương vị chỉ huy tối cao của Đoàn 559, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên đã để lại thành tích xuất sắc trong việc xây dựng thế trận chi viện chiến trường bằng hệ thống đường Trường Sơn nối liền chiến trường 3 nước Đông Dương. Sau nhiều năm nghiên cứu về ông, tôi có thể khẳng định, ông là vị tướng của những kỳ tích' - Tiến sĩ Sử học Nguyễn Khắc Thái tâm sự.