Đo chất lượng nước, bảo vệ sinh kế

Lãnh đạo Phòng Kinh tế xã Hòa Vang cùng nông dân thôn Thạch Bồ kiểm tra độ mặn và chất lượng nguồn nước sông Yên để tưới cho cây trồng. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Bảo vệ nguồn nước kết hợp sản xuất

Trước tình hình nước mặn đang xâm nhập sâu lên sông Yên, ngày 11/4 vừa qua, người dân ở thôn Thạch Bồ (xã Hòa Vang) sử dụng thiết bị cầm tay đo độ mặn nguồn nước được bơm từ sông lên. Nhận thấy độ mặn đo được là 0,4‰, còn thấp hơn ngưỡng chịu mặn của cây trồng (0,8‰), người dân mới tưới cho hơn 1ha trồng ớt, đậu lạc, rau… ở ven sông.

Người dân cũng thường xuyên giám sát chất lượng nguồn nước và độ mặn của nước sông Yên để kịp thời giám sát, cảnh báo cho 2 trạm bơm cấp nước phục vụ sản xuất lúa ở trong thôn, nhằm tránh bơm phải nước mặn vào ruộng như đầu vụ hè thu năm 2024.

Thiết bị đo chất lượng nước cầm tay nói trên được trang bị từ dự án Thúc đẩy hiệu quả sự tham gia của cộng đồng trong bảo vệ môi trường và quản lý bền vững tài nguyên nước tại thành phố Đà Nẵng do Trung tâm Nghiên cứu môi trường và cộng đồng (CECR) phối hợp các đơn vị, địa phương triển khai từ tháng 10/2024 đến tháng 10/2027 với sự tài trợ của Tổ chức Stichting Oxfarm Novib.

Trong khuôn khổ dự án này, người dân thôn Thạch Bồ đang triển khai giám sát nguồn nước tại ngã ba sông Yên và khe Cầu Hói. Bên cạnh sử dụng thiết bị cầm tay để đo nhanh các chỉ tiêu chất lượng nước như: độ đục, độ mặn, nhiệt độ, pH…, người dân còn quan sát, cảm nhận, đánh giá tình hình nguồn nước tại đoạn sông và khe bằng cảm quan (mắt thấy, mũi ngửi…).

Nông dân thôn Thạch Bồ, xã Hòa Vang hướng dẫn nhau cách sử dụng thiết bị cầm tay để đo độ mặn và các chỉ tiêu khác của nguồn nước được bơm lên từ sông Yên nhằm đảm bảo an toàn cho cây trồng và kịp thời phát hiện các sự cố bất thường. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Phó phòng Kinh tế xã Hòa Vang Đặng Xuân Thành cho biết, trên diện tích trồng ớt xen canh đậu và rau của thôn Thạch Bồ, được sự hỗ trợ từ dự án của CECR, bà con nông dân được tập huấn về giám sát, bảo vệ nguồn nước tưới cũng như cách chăm sóc cây trồng. Do nguồn nước giếng khoan bị nhiễm phèn nặng, không tưới được nên bà con phải sử dụng nước sông Yên để tưới.

Tuy nhiên, do nước sông thường xuyên bị nhiễm mặn vào mùa khô nên bà con đang sử dụng thiết bị đo chất lượng nước cầm tay do ban quản lý dự án cấp để đo độ mặn và các chỉ tiêu khác của nước sông rồi mới tưới cho cây trồng được an toàn. “Xã đang đề nghị CECR nghiên cứu, hỗ trợ đầu tư một bể lọc nước giếng khoan bị nhiễm phèn để bà con tưới cho cây trồng không bị héo và chết, bảo vệ kết quả sản xuất”, ông Thành nói.

Còn ông Võ Sỏ, Trưởng chi hội nông dân thôn Thạch Bồ cho hay, người dân trong thôn thường xuyên giám sát nguồn nước tại ngã ba sông Yên và khe Cầu Hói bằng cách quan sát, cảm nhận bằng cảm quan kết hợp đo chất lượng nước bằng thiết bị cầm tay. Sau đó, cập nhật chi tiết dữ liệu lên bản đồ số trực tuyến cho các đơn vị liên quan và chính quyền địa phương thuận tiện theo dõi cũng như kịp thời chỉ đạo, hướng dẫn, xử lý sự cố bất thường.

Việc chọn vị trí đo chất lượng nước ở đây là nhằm giám sát tình trạng ô nhiễm của nguồn nước từ khu phố chợ Túy Loan chảy về khe Cầu Hói cũng như độ mặn của nước sông Yên để đảm bảo an toàn nguồn nước tưới cho cây trồng của người dân trong thôn. Vị trí này cũng chỉ cách thượng lưu cửa thu nước thô vào Nhà máy nước Cầu Đỏ (phường Cẩm Lệ) 4km đường sông, nên việc giám sát nguồn nước của người dân còn góp phần gìn giữ chất lượng nước sinh hoạt và các ngành kinh tế của thành phố.

Người dân thôn Bồ Bản, xã Hòa Vang thực hiện việc giám sát nguồn nước. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Cải thiện chất lượng nước, môi trường

Tương tự, người dân trong thôn Bồ Bản (xã Hòa Vang) đang đo chất lượng nguồn nước sông Túy Loan ở vị trí cách thượng lưu cửa thu nước thô vào Nhà máy nước Cầu Đỏ (phường Cẩm Lệ) 5,5km đường sông và cách hạ lưu cửa thu nước của trạm bơm Túy Loan khoảng 900m.

Với vị trí đo này, người dân không chỉ kịp thời phát hiện các nguy cơ tác động đến nguồn cấp nước cho Nhà máy nước Cầu Đỏ, mà còn phát hiện sớm nguy cơ nước mặn xâm nhập lên trạm bơm Túy Loan để cảnh báo, ứng phó kịp thời, tránh việc bơm nước mặn vào ruộng lúa và tưới cho cây trồng. Người dân trong thôn cũng được tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện các biện pháp bảo vệ nguồn nước như: không vứt rác, động vật chết bừa bãi và xả các loại chất thải ra sông; thường xuyên dọn vệ sinh, thu gom rác ven bờ…

Bà Nguyễn Thị Bích, người dân thôn Bồ Bản cho biết: “Trên sông Túy Loan đoạn qua địa bàn thôn thường xuyên được người dân vớt rác từ nơi khác trôi về và dọn vệ sinh ven bờ. Bà con cũng tuyên truyền, vận động nhau không xả thải xuống sông, giữ gìn nguồn nước… Vì thế, hiện nay, dòng sông rất sạch sẽ, nước trong xanh”.

Người dân thôn Thái Lai, xã Bà Nà ra quân làm sạch hồ Bàu Trai. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Từ sự hỗ trợ của dự án, người dân thôn Thái Lai (xã Bà Nà) đang vận động nhau chung sức cải tạo môi trường hồ Bàu Trai để đảm bảo chất lượng nguồn nước tưới cho cây trồng và góp phần thúc đẩy phát triển du lịch tại địa phương. Bà Trần Thị Lại, trưởng chi hội phụ nữ thôn Thái Lai bày tỏ: “Thông qua việc giám sát và đo chất lượng nước hồ Bàu Trai, người dân trong thôn Thái Lai đang mong muốn cải thiện hơn nữa môi trường nước hồ cũng như nhận được sự hỗ trợ thêm về nguồn lực, kỹ thuật cải tạo hồ này để phục vụ du lịch nhằm phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và nâng cao đời sống nhân dân”.

Bà Nguyễn Ngọc Lý, Chủ tịch Hội đồng quản lý Trung tâm Nghiên cứu môi trường và công đồng (CECR) nhìn nhận: “Triển khai dự án nói trên, chúng tôi không chỉ hỗ trợ kỹ thuật, trang bị các những thiết bị cần thiết, mà còn hướng dẫn cụ thể cho người dân 7 thôn, tổ dân phố phương thức thực hiện các biện pháp liên quan đến bảo vệ nguồn nước dọc lưu vực sông, hồ. Đồng thời, tổ chức tập huấn, nâng cao sự hiểu biết và năng lực cho người dân để có thể tiếp tục thực hiện lâu dài việc bảo vệ nguồn nước cũng như lan tỏa, nhân rộng việc này sang các lưu vực sông, hồ khác nhằm đảm bảo sức khỏe, sinh kế của người dân địa phương và an ninh nguồn nước của thành phố Đà Nẵng”.