Viễn cảnh chưa chắc chắn

Nền kinh tế thế giới có những dấu hiệu tích cực đầu tiên, song niềm tin về một mô hình phục hồi chữ V giảm sút cùng sự chậm chạp trong tiến trình phục hồi tại nhiều nền kinh tế. Mỹ và Liên hiệp châu Âu (EU) đều trải qua giai đoạn phục hồi kinh tế không như dự báo và các nước vẫn loay hoay cân nhắc các gói cứu trợ, vốn được coi như "liều thuốc giảm đau" cho các nền kinh tế bị đại dịch tàn phá.

Kịch bản kinh tế chạm đáy, rồi nhanh chóng vượt lên mạnh mẽ theo mô hình chữ V khó có thể thành hiện thực khi bức tranh kinh tế khắp các châu lục vẫn ảm đạm, bởi chịu tác động mạnh từ diễn biến phức tạp của dịch Covid-19. Tại châu Âu, nơi bùng phát hàng loạt điểm nóng dịch bệnh trong làn sóng thứ hai, các nước phải siết chặt biện pháp kiểm soát, tác động không nhỏ tới nỗ lực phục hồi của châu lục. Ðược cho là không đến mức nghiêm trọng như trong làn sóng dịch đầu tiên, song theo giới chuyên gia, các biện pháp phong tỏa đang được nhiều nước châu Âu áp đặt trở lại vẫn tác động mạnh tới sự phục hồi vốn mong manh của nền kinh tế "lục địa già". Ủy ban châu Âu (EC) cảnh báo, tốc độ hồi phục các nền kinh tế EU có thể chậm hơn so với dự báo. Những tháng tới là giai đoạn đầy thách thức với tất cả các thành viên EU, đòi hỏi sớm có đồng thuận nội bộ về kế hoạch hồi phục kinh tế, trị giá 750 tỷ ơ-rô. Các thành viên EU được khuyến nghị chuẩn bị và triển khai các kế hoạch cải cách, đầu tư nhằm hỗ trợ phục hồi và chuyển đổi nền kinh tế.

Tình trạng xuống cấp của hệ thống y tế đang làm tăng nguy cơ về một đợt suy thoái kép tại 19 quốc gia Khu vực đồng ơ-rô (Eurozone). Kinh tế Eurozone sụt giảm 12,7% trong chín tháng đầu năm 2020, riêng quý II giảm 11,8% và là mức độ chưa từng có. Tại Pháp, các hoạt động kinh doanh được dự báo bị giảm khoảng 15%, nếu phong tỏa được áp đặt. Tại Tây Ban Nha, đà phục hồi kinh tế được ghi nhận trong quý III, song sản lượng kinh tế vẫn thấp hơn 8,7% so mức một năm trước. Ðợt phong tỏa lần thứ hai có thể khiến nền kinh tế Ðức thiệt hại khoảng 19,3 tỷ ơ-rô. Béc-lin dự kiến chi 10 tỷ ơ-rô để hỗ trợ các doanh nghiệp bị ảnh hưởng nặng nề trong đợt phong tỏa mới.

Nền kinh tế số một thế giới cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, khi hàng chục triệu người lao động Mỹ thất nghiệp và GDP lao dốc tới 31,7% trong quý II vừa qua. Các điều khoản chính trong gói chi tiêu 2.200 tỷ USD theo Ðạo luật Cứu trợ, hỗ trợ và an ninh kinh tế (CARES), được ban hành tháng 3 vừa qua nhằm hỗ trợ nền kinh tế Mỹ vượt qua đại dịch, đã hết hạn; và một gói cứu trợ mới là cấp bách trong bối cảnh dịch bệnh chưa có dấu hiệu lắng dịu. Người dân "xứ cờ hoa" muốn chính quyền và Quốc hội thông qua gói cứu trợ trị giá 2.000 tỷ USD nhằm hỗ trợ nền kinh tế gặp khó khăn. Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) cảnh báo, tốc độ phục hồi kinh tế chậm chạp có thể kích hoạt những yếu tố thúc đẩy một đợt suy thoái mới. Gói cứu trợ sẽ giúp nền kinh tế Mỹ phục hồi nhanh và mạnh hơn.

Là một trong những khu vực chứng kiến đà phục hồi kinh tế tích cực trong quý III vừa qua, song châu Á vẫn được cho là đối mặt nhiều khó khăn, khi động lực tăng trưởng của các nền kinh tế không đồng đều. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, kinh tế châu Á suy giảm 2,2% trong năm nay, trong bối cảnh đại dịch vẫn tác động tiêu cực đến nhiều quốc gia, song bật tăng trở lại và đạt mức 6,9% trong năm 2021. Tuy nhiên, ngay cả với tốc độ tăng trưởng khả quan này, sản lượng của toàn khu vực trong năm 2021 vẫn thấp hơn mức dự báo được đưa ra trước đại dịch.

Trong khi đó, các quốc gia Trung Ðông và Bắc Phi (MENA) trải qua thời kỳ ảm đạm nhất từ năm 1978, khi kinh tế khu vực suy giảm 4,7%. Khu vực này cần đẩy mạnh những nỗ lực cải cách và đa dạng hóa trong bối cảnh các nền kinh tế đương đầu những thách thức chưa từng có do đại dịch và giá dầu lao dốc. Kinh tế khu vực Mỹ la-tinh cũng được dự báo giảm 8,1% trong năm nay, chỉ tăng trưởng khoảng 3,6% trong năm 2021.

Nền kinh tế toàn cầu đang trong thời điểm rất khó khăn, dự kiến đến năm 2023 mới có thể trở lại mức tăng trưởng như trước khi xuất hiện đại dịch Covid-19. Dấu hiệu phục hồi còn chậm và một viễn cảnh chưa chắc chắn khiến các nước vẫn cần những gói biện pháp mới để tạo đà tăng trưởng.