Vì sao phòng không Ukraine đặc biệt khó đối phó Iskander-M?

Tên lửa đạn đạo chiến thuật 9M723 Iskander-M là một trong những vũ khí Nga được sử dụng thường xuyên trong các đòn tập kích Ukraine.

Hệ thống này có tầm bắn 400-500 km, sử dụng bệ phóng cơ động trên đường bộ và mang đầu đạn 480-700 kg. Tên lửa dài 7,3 mét, đường kính 0,92 mét và có khối lượng phóng hơn 3,8 tấn.

Điểm khiến Iskander-M khó đối phó nằm ở chính quỹ đạo bay. Khác với tên lửa hành trình thường bay thấp và tương đối ổn định, Iskander-M thực hiện hành trình đạn đạo với quỹ đạo thấp hơn quỹ đạo đạn đạo truyền thống và có khả năng cơ động trong quá trình bay.

Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), một viện nghiên cứu chính sách có trụ sở tại Mỹ cho biết tên lửa có thể thực hiện các động tác cơ động với gia tốc tới 30G.

Khi bước vào giai đoạn cuối, tên lửa lao xuống mục tiêu với tốc độ rất lớn. Điều này rút ngắn thời gian dành cho hệ thống phòng thủ để phát hiện, tính toán đường bay và phóng tên lửa đánh chặn.

Các phân tích gần đây về chiến trường Ukraine cho rằng tên lửa đạn đạo tầm ngắn như Iskander-M thuộc nhóm mục tiêu khó đánh chặn nhất.

Đây là lý do Patriot có vai trò đặc biệt quan trọng. Không phải mọi hệ thống phòng không của Ukraine đều được thiết kế để đối phó hiệu quả với tên lửa đạn đạo.

Patriot với các đạn đánh chặn phù hợp được sử dụng cho nhiệm vụ này, nhưng số lượng hệ thống và đạn đánh chặn của Ukraine có hạn.

Bài toán trở nên khó hơn khi Nga không sử dụng Iskander-M đơn lẻ. Các cuộc tập kích có thể kết hợp tên lửa đạn đạo với tên lửa hành trình, UAV và những loại vũ khí khác.

Khi nhiều mục tiêu xuất hiện cùng lúc, phòng không phải phân bổ radar, bệ phóng và đạn đánh chặn trong thời gian rất ngắn.

CSIS đánh giá các đợt tập kích kết hợp tên lửa tốc độ cao như Iskander-M với nhiều loại vũ khí khác đang tạo sức ép lớn lên mạng lưới phòng không Ukraine.

Tháng 8/2026 cho thấy vấn đề này đặc biệt nghiêm trọng. Ukraine đang thiếu đạn đánh chặn Patriot, trong khi Nga gia tăng sử dụng tên lửa đạn đạo.

Trong một số cuộc tập kích gần đây, Ukraine không đánh chặn được các tên lửa đạn đạo nhằm vào những khu vực được bảo vệ. Reuters cho biết lượng đạn đánh chặn Ukraine nhận được trong năm 2026 chỉ bằng 1/3 mức của năm 2025.

Một cuộc tập kích đầu tháng 8 càng cho thấy khoảng trống này. Le Monde dẫn thông tin Ukraine cho biết 24 tên lửa đạn đạo Iskander-M và 4 tên lửa hành trình siêu vượt âm trong một đợt tấn công vào Kyiv và khu vực xung quanh, trong khi không tên lửa nào bị đánh chặn.

Tuy nhiên, việc Iskander-M khó đánh chặn không đồng nghĩa tên lửa này bất khả xâm phạm.

Trong những giai đoạn Ukraine có đủ năng lực phòng thủ tên lửa đạn đạo, Patriot từng chứng minh khả năng đánh chặn các tên lửa đạn đạo Nga.

Vấn đề hiện nay nằm nhiều ở năng lực duy trì mạng lưới phòng thủ và số lượng đạn đánh chặn hơn là câu hỏi liệu Iskander-M có thể bị đánh chặn hay không.

Iskander-M vì thế là một ví dụ rõ về sự thay đổi của chiến tranh phòng không. Thách thức không chỉ nằm ở tốc độ của tên lửa mà còn ở quỹ đạo cơ động, thời gian cảnh báo ngắn và khả năng Nga kết hợp nhiều loại vũ khí trong cùng một đợt tập kích.

Khi đạn Patriot trở thành nguồn lực khan hiếm, mỗi tên lửa Iskander-M càng đặt ra một bài toán khó đối với bên phòng thủ.