Ứng Hòa mở hướng phát triển kinh tế từ nuôi cua cà ra

Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa Nguyễn Đức Bình thăm mô hình nuôi cua cà ra của gia đình ông Nguyễn Minh Thư. Ảnh: Lê Quí

Đưa mô hình mới về vùng trũng

Ở khu vực Cánh Cửa ao dưới, thôn Đống Long, xã Ứng Hòa, những ao nuôi thủy sản vốn quen thuộc với cá trắm, cá chép, rô phi đang được thử nghiệm thêm một đối tượng mới là cua cà ra (hay còn gọi là cua lông, cua da). Ao nuôi rộng 4.000m² của gia đình ông Nguyễn Minh Thư được xã lựa chọn thực hiện mô hình “Nuôi thử nghiệm cua cà ra thương phẩm trong ao” năm 2026.

Ngay từ tháng 4-2026, gia đình ông Thư đã cải tạo ao, tháo cạn nước, nạo vét bùn đáy, gia cố bờ, xử lý đáy bằng vôi và chế phẩm theo hướng dẫn kỹ thuật. Ao được cấp nước, trồng rong tạo nơi trú ẩn cho cua. Sau khi các điều kiện môi trường bảo đảm, tháng 5-2026, ông Thư thả 12.000 con cua giống xuống ao, với mật độ 3 con/m².

Ông Nguyễn Minh Thư chia sẻ, gia đình vốn có kinh nghiệm nuôi thủy sản nhưng cua cà ra là đối tượng mới nên quá trình thực hiện đòi hỏi phải tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn kỹ thuật. “Nuôi con mới thì không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm cũ. Gia đình thường xuyên theo dõi cua ăn, cua lớn và chất lượng nước; những vấn đề chưa rõ đều trao đổi với cán bộ chuyên môn để xử lý kịp thời. Đến nay, sau hơn 3 tháng nuôi, cua phát triển khá ổn định, chúng tôi tiếp tục chăm sóc và theo dõi đến khi thu hoạch”, ông Thư cho biết.

Sau 3 tháng triển khai, cua sinh trưởng tương đối ổn định, quy cỡ đạt khoảng 80g/con. Ảnh: Lê Quí

Theo khảo sát của Phòng Kinh tế xã Ứng Hòa, sau 3 tháng triển khai, cua sinh trưởng tương đối ổn định, quy cỡ đạt khoảng 80g/con, kích cỡ khá đồng đều, khả năng bắt mồi tốt, sức khỏe ổn định; chưa ghi nhận dịch bệnh hoặc hao hụt bất thường. Các yếu tố môi trường ao nuôi được duy trì trong ngưỡng phù hợp với yêu cầu kỹ thuật.

Trưởng phòng Kinh tế xã Ứng Hòa Đỗ Thị Kim Đức cho biết, việc lựa chọn mô hình xuất phát từ yêu cầu thực tế của sản xuất. Ứng Hòa có diện tích nuôi trồng thủy sản chiếm hơn 50% diện tích đất nông nghiệp, nhưng các đối tượng nuôi đã bão hòa trên thị trường nên hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích chưa cao. Chính vì vậy, xã tìm thêm những đối tượng nuôi có giá trị, phù hợp điều kiện ao và khả năng sản xuất của nông dân. Cua cà ra được đưa vào thử nghiệm để có cơ sở đánh giá bằng thực tế, trước khi nhân rộng mô hình. Kết quả cuối cùng sẽ là căn cứ để xã quyết định bước tiếp theo”, bà Đỗ Thị Kim Đức nói.

Theo Kế hoạch số 97/KH-UBND ngày 28-2-2026, mô hình đặt mục tiêu tỷ lệ sống từ 50% trở lên, thời gian nuôi khoảng 7 tháng, cua thương phẩm đạt 150-200g/con, năng suất dự kiến 220kg/1.000m². Đây là các chỉ tiêu kỹ thuật để xã làm cơ sở theo dõi, đánh giá hiệu quả mô hình.

Không chạy theo phong trào

Câu chuyện đưa cua cà ra vào ao nuôi ở Ứng Hòa đáng chú ý không chỉ bởi đây là một con nuôi mới. Quan trọng hơn, mô hình cho thấy địa phương đang tìm cách thay đổi tư duy khai thác vùng trũng: không nhất thiết tăng diện tích, mà tìm cách nâng giá trị từ diện tích mặt nước hiện có.

Cua cà ra được xã Ứng Hòa lựa chọn để thử nghiệm bởi theo hồ sơ mô hình, loài này có khả năng thích nghi với điều kiện ao, hồ, nền đáy bùn pha sét; có thể tận dụng một phần nguồn thức ăn tự nhiên và phù hợp với quy mô sản xuất của nông hộ. Mô hình cũng hướng tới quản lý môi trường bằng các biện pháp kỹ thuật, sử dụng vôi và chế phẩm sinh học, hạn chế những tác động không cần thiết đến môi trường ao nuôi.

Chuyên gia thủy sản cho rằng, với cua cà ra, yếu tố quyết định không chỉ là con giống mà còn là khả năng quản lý môi trường ao trong suốt quá trình nuôi. Đây là đối tượng mới với người dân Ứng Hòa nên cần coi trọng việc ghi chép, theo dõi tốc độ sinh trưởng, lượng thức ăn, chất lượng nước và tỷ lệ sống. Khi kết thúc vụ nuôi, phải tính được đầy đủ chi phí đầu vào và giá trị sản phẩm. Có như vậy mới xác định được mô hình có phù hợp để nhân rộng.

Sau khi nuôi thử nghiệm, xã Ứng Hòa sẽ đánh giá toàn diện kết quả trước khi nhân rộng mô hình. Ảnh: Lê Quí

Thực tế, con đường từ mô hình thử nghiệm đến sản xuất hàng hóa còn không ít vấn đề phải giải quyết. Báo cáo của Phòng Kinh tế chỉ ra rằng con giống cua cà ra hiện chủ yếu phụ thuộc nguồn nhập khẩu, số lượng và thời điểm cung ứng chưa chủ động, giá giống còn cao. Người dân cũng chưa có nhiều kinh nghiệm xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình nuôi; thời tiết nắng nóng, mưa lớn hoặc thay đổi đột ngột có thể làm biến động môi trường nước.

Vì vậy, xã Ứng Hòa xác định giai đoạn hiện nay vẫn là giai đoạn làm thử, theo dõi và tích lũy dữ liệu. Phòng Kinh tế tiếp tục bám sát mô hình, hướng dẫn quản lý môi trường, điều chỉnh thức ăn, theo dõi tốc độ tăng trưởng và tỷ lệ sống; đồng thời chuẩn bị các điều kiện phục vụ thu hoạch, tổng hợp số liệu để đánh giá hiệu quả kỹ thuật và kinh tế.

Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa Nguyễn Đức Bình cho biết, định hướng của địa phương là khai thác tốt lợi thế vùng trũng nhưng phải dựa trên cơ sở khoa học và hiệu quả thực tế. Những mô hình mới sẽ được đánh giá qua năng suất, chất lượng sản phẩm, chi phí sản xuất, đầu ra và khả năng thích ứng với điều kiện của người dân. Với mô hình cua cà ra, xã sẽ theo dõi đến hết chu kỳ, đánh giá đầy đủ trước khi quyết định có phát triển tiếp hay không. Nếu kết quả tốt, địa phương sẽ nghiên cứu hoàn thiện quy trình, tổ chức cho người dân tham quan, học tập và từng bước mở rộng ở những khu vực phù hợp.

Định hướng ấy cũng cho thấy cách tiếp cận thận trọng của Ứng Hòa trong chuyển đổi sản xuất. Thay vì vận động người dân đồng loạt chuyển sang mô hình mới, địa phương trước hết xây dựng mô hình trình diễn, hỗ trợ một phần giống và thức ăn, đồng thời chuyển giao kỹ thuật và theo dõi xuyên suốt quá trình nuôi. Theo kế hoạch, ngân sách xã hỗ trợ 50% kinh phí mua giống, thức ăn; hộ dân đối ứng phần còn lại và các vật tư cần thiết khác.

Nếu mô hình hoàn thành đúng mục tiêu, điều có ý nghĩa không chỉ là thêm một sản phẩm thủy sản. Quan trọng hơn, Ứng Hòa sẽ có thêm một căn cứ thực tế để lựa chọn hướng phát triển cho những diện tích ao trũng vốn đang được khai thác theo phương thức truyền thống.

Từ một ao nuôi 4.000m² ở Đống Long, cua cà ra đang được đặt trước một “bài kiểm tra” về khả năng thích nghi, hiệu quả và thị trường. Kết quả thu hoạch sẽ là câu trả lời rõ nhất. Nhưng ngay ở giai đoạn thử nghiệm, cách làm này đã gợi mở một hướng đi: khai thác vùng trũng không chỉ bằng mở rộng quy mô, mà bằng việc lựa chọn đúng đối tượng, áp dụng đúng kỹ thuật và nâng giá trị trên từng mét vuông mặt nước.