Nếu kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học được tổ chức riêng, học sinh lớp 12 sẽ phải chuẩn bị ra sao cho năm cuối cấp? Không chỉ là thêm một kỳ thi, nhiều học sinh, phụ huynh và giáo viên cho rằng phương án này có thể kéo theo những thay đổi về cách ôn tập, chi phí dự thi và cơ hội xét tuyển.
Trong cuộc tranh luận về việc có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, thực tế cho thấy nhiều quốc gia phát triển duy trì hai hệ thống đánh giá riêng biệt, phản ánh cách nhìn nhận hai mục tiêu khác nhau của giáo dục: xác nhận học sinh đã hoàn thành bậc phổ thông và lựa chọn những ứng viên phù hợp cho giáo dục đại học. Tuy nhiên, mô hình này cũng đi kèm những chi phí và thách thức không nhỏ.
Sau hai năm triển khai kỳ thi tốt nghiệp THPT theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, xu hướng ra đề theo định hướng đánh giá năng lực đã dần định hình rõ nét. Điều này đòi hỏi học sinh chuẩn bị bước vào kỳ thi THPT năm 2027 không chỉ học nhiều hơn mà còn phải học đúng phương pháp, tận dụng công nghệ để xây dựng lộ trình ôn tập hiệu quả.
Những bất thường về điểm thi năm 2026 tiếp tục đặt ra câu hỏi về việc có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học. Nhưng công bằng trong thi cử không được quyết định bởi một hay hai kỳ thi, mà bởi chất lượng của cả hệ thống khảo thí. Khi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học hướng tới hai mục tiêu khác nhau, việc phân định đúng vai trò của từng kỳ thi là yêu cầu cần thiết để đổi mới phương thức đánh giá trong giáo dục.
Sau những sai phạm được phát hiện trong Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) năm 2026, đặc biệt là vụ việc điểm thi môn Toán bất thường tại tỉnh Tuyên Quang, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị nghiên cứu tách riêng kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học. Theo ông, đây là một trong những giải pháp cần được xem xét nhằm giảm áp lực cho kỳ thi, hạn chế nguy cơ tiêu cực và nâng cao chất lượng đánh giá.
Chuyên gia giáo dục cho rằng việc một kỳ thi tốt nghiệp THPT cùng lúc phải đáp ứng hai mục tiêu khác nhau rất dễ phát sinh tiêu cực hoặc ít nhất cũng bộc lộ nhiều bất cập.
Từ vụ việc điểm thi bất thường, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng nên nghiên cứu tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học.
'Không chỉ tổ chức tốt kỳ thi, điều quan trọng hơn là phải sử dụng hiệu quả kết quả thi để quản trị chất lượng giáo dục; phân tích dữ liệu đến từng trường, từng môn học để có giải pháp nâng cao chất lượng thực chất'. Đây là yêu cầu được đồng chí Nguyễn Minh Luân, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo Kỳ thi tốt nghiệp THPT tỉnh Cà Mau năm 2026 nhấn mạnh tại Hội nghị tổng kết Kỳ thi, diễn ra sáng 14/7.
Nhiều năm trước đây, các khóa luyện thi cấp tốc nở rộ vào khoảng tháng 4 hàng năm để đón đầu nhu cầu học sinh chuẩn bị cho các kỳ thi chuyển cấp diễn ra vào tháng 6. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, các lớp luyện thi diễn ra quanh năm với chi phí không hề rẻ.
Đã đến lúc ngành giáo dục cần nhìn thẳng vào thực tế, mạnh dạn đánh giá lại hiệu quả của kỳ thi để có những điều chỉnh phù hợp, thay vì tiếp tục duy trì một mô hình gây nhiều áp lực nhưng chưa đạt được mục tiêu như kỳ vọng.
Sau kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2026, ngành Giáo dục tỉnh chỉ đạo từ năm học 2026-2027, các trường trung học phổ thông tiếp tục điều chỉnh kế hoạch giảng dạy hướng đến mục tiêu phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học.