Tưng bừng Hội Xuân

Người Lô Lô trong trang phục đón xuân.

Đặc sắc từ trang phục

Với những người yêu vùng đất vùng cao, ấn tượng đầu tiên thường đến từ trang phục dân tộc. Trong không gian lễ hội rộn ràng, những cô gái Tuyên Quang như những bông hoa rực rỡ giữa đại ngàn, mang đến sắc xuân tươi mới và tràn đầy sức sống.

Trong Lễ hội Lồng tồng hay còn gọi là Lễ hội xuống đồng của các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Sán Chỉ…, hình ảnh những cô gái Tày trong bộ áo dài chàm nền nã đã trở thành biểu tượng của sự dịu dàng. Cô giáo Nguyễn Thị Thuyên, Trường Mầm non Thượng Nông, chia sẻ: “Từ thời bà, mẹ tôi đã dặn, con gái Tày phải biết may vá, thêu thùa. Đó không chỉ là cái nết mà còn là niềm tự hào của người phụ nữ Tày”.

Nếu trang phục người Tày toát lên vẻ trầm tĩnh thì váy áo của thiếu nữ Mông lại rực rỡ như nắng đầu xuân. Mỗi bộ váy là một tác phẩm thêu tay tỉ mỉ, thể hiện sự khéo léo, kiên trì của người phụ nữ.

Trong Lễ hội Nhảy lửa huyền bí của người Pà Thẻn, sắc đỏ của những bộ váy áo nổi bật giữa màn đêm linh thiêng. Trên nền vải đỏ, những đường chỉ trắng, đen, vàng, xanh được phối tinh tế, tạo nên tổng thể hài hòa, rực rỡ. Chị Phù Thị Xé, thôn Thượng Minh, xã Minh Quang, cho biết: “Từ nhỏ, các bé gái đã học dệt, thêu thổ cẩm để sau này tự tay chuẩn bị trang phục cưới. Mỗi năm, phụ nữ Pà Thẻn thường làm 1 - 2 bộ váy áo để mặc trong dịp lễ, Tết hoặc những sự kiện trọng đại”.

Tại thôn Nà Chác, xã Nà Hang, nơi có truyền thống lâu đời về nghề thêu, phụ nữ Dao đỏ vẫn miệt mài gìn giữ kỹ thuật cổ.

Đồng chí Nguyễn Văn Hòa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, khẳng định: “Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc không chỉ là trách nhiệm của cộng đồng mà còn là nhiệm vụ quan trọng trong phát triển bền vững. Những bộ trang phục rực rỡ ấy chính là “sứ giả văn hóa”, lan tỏa giá trị truyền thống đến bạn bè trong và ngoài nước”.

Thiếu nữ các dân tộc xã Lâm Bình tham gia Lễ hội Lồng tông.

Những lễ hội đặc sắc

Khác với nhiều lễ hội rộn ràng nơi miền núi phía Bắc, người Lô Lô đón xuân bằng Lễ hội cầu mưa giản dị mà linh thiêng, thường tổ chức vào tháng 3 âm lịch để cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Họ tin rằng từ thuở có trời đất đã có trống đồng, biểu tượng của vũ trụ và con người. Đồng chí Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú, cho biết: “Trong các lễ tế trời, người Lô Lô dùng trống mồ dảnh gồm trống đực và trống cái như báu vật linh thiêng của cha ông”.

Du khách đến Tuyên Quang mùa xuân không thể bỏ qua Lễ hội chợ tình Khâu Vai, nơi lưu giữ những xúc cảm khó nói thành lời. “Khâu Vai” nghĩa là “song mây”, gợi hình ảnh gắn bó quấn quýt. Chị Nguyễn Hải Hà, phường Minh Xuân, chia sẻ: “Tôi đến đây vì tò mò hai chữ “chợ tình”, nhưng thấy mọi người chỉ tìm đến để gặp gỡ, trò chuyện trong sáng. Có những đôi vợ chồng vẫn dắt nhau đến đây gặp lại người xưa mà chẳng hề ghen tuông”.

Với đồng bào Mông, Lễ hội Gầu Tào nghĩa là “hội chơi đồi”, là dịp vui xuân lớn nhất trong năm. Sau ngày mùng 2 Tết, lễ hội diễn ra trên những triền đồi bằng phẳng. Thầy cúng Sùng Nọ Già, xã Yên Minh, cho biết: “Khai hội là điệu múa khèn, tiếp đến là hát hội. Khi phần lễ kết thúc, cả bản làng cùng hòa mình vào phần hội tưng bừng, kéo dài đến rằm tháng Giêng”.

Người Dao thì có lễ cấp sắc - nghi lễ đánh dấu sự trưởng thành của người đàn ông. Nếu chưa được cấp sắc, dù tuổi cao vẫn chưa được xem là trưởng thành; còn người trẻ đã làm lễ thì được cộng đồng công nhận. Lễ cấp sắc vừa thiêng liêng, vừa là dịp để người Dao gặp gỡ, giao lưu, ca hát trong niềm vui đầu năm mới.

Vị thế mới của du lịch Tuyên Quang

Tháng 10/2025, du lịch Tuyên Quang liên tiếp đón nhận nhiều giải thưởng danh giá tầm khu vực và thế giới. Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn được World Travel Awards (WTA) vinh danh là “Điểm đến văn hóa hàng đầu châu Á năm 2025”; Panhou Retreat Thông Nguyên được trao giải “Khu nghỉ dưỡng xanh hàng đầu châu Á năm 2025”. Những danh hiệu ấy là minh chứng cho nỗ lực bảo tồn văn hóa bản địa, phát triển du lịch bền vững được ví như “tấm hộ chiếu thương hiệu” đưa Tuyên Quang ra thế giới.

Ngày 17/10/2025, tại thành phố Hồ Châu (Trung Quốc), UN Tourism công bố danh sách “Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025”, trong đó thôn Lô Lô Chải, xã Lũng Cú được vinh danh. Thành quả này phản ánh sự bền bỉ của cộng đồng trong việc gìn giữ thiên nhiên, văn hóa và phát triển du lịch xanh, góp phần khẳng định Tuyên Quang điểm đến thân thiện, bản sắc và sáng tạo.

Mỗi mùa xuân về, trong tiếng trống hội rộn ràng và sắc màu rực rỡ của trang phục dân tộc, Tuyên Quang lại khoác lên mình tấm áo tươi mới. Những lễ hội mùa xuân không chỉ là cuộc vui, mà còn là hành trình gìn giữ linh hồn văn hóa của miền sơn cước, nơi con người và thiên nhiên giao hòa trong bản hòa tấu rực rỡ sắc xuân n

Ghi chép: Lê Duy