Trò đùa có hại

Một tài khoản trên TikTok của nam TikToker trẻ (có khoảng 100 nghìn lượt theo dõi) đăng tải clip ghi lại cảnh anh này chạy xe máy qua một đoạn đường đông người rồi bất ngờ ngã sõng soài trước đầu xe ô tô. Trong clip, người xem thấy tài xế ô tô hoảng hốt xuống xe, xung quanh nhiều người dân chạy lại đỡ, có người còn gọi điện báo cấp cứu.

Tuy nhiên, vài giây sau, “nạn nhân” bật dậy cười nói: “Chỉ là thử phản ứng mọi người thôi, đâu ngờ ai cũng tốt bụng vậy!”. Clip nhanh chóng thu hút hàng trăm nghìn lượt xem, bình luận. Ban đầu, một số người khen nội dung “ý nghĩa”, nhưng sau đó, làn sóng chỉ trích hành động này bùng lên mạnh mẽ. Dù cho thấy lòng tốt của cộng đồng, nhưng vấn đề ở chỗ lòng tốt ấy lại bị biến thành “đạo cụ” cho một video "câu like”, tăng tương tác. Một tình huống nguy hiểm được dàn dựng giữa đường phố đông đúc trở thành một “phép thử lòng tốt” đặt lên trên sự an toàn và cảm xúc của người khác.

Được biết, sau làn sóng chỉ trích, chủ tài khoản đã thừa nhận làm clip đó vì muốn “tăng tương tác nhanh”, đồng thời xóa video và đăng lời xin lỗi. Dù sự việc đã lắng xuống nhưng câu chuyện trên khiến ta không khỏi băn khoăn về cách hành xử trên không gian mạng của nhiều người. Trong môi trường mà một clip, một câu chuyện đều có thể mang lại cơ hội nổi tiếng, đôi khi người ta có thể bất chấp sự phẫn nộ của cộng đồng. Khi áp lực phải “viral” lớn dần, một số người sẵn sàng đẩy giới hạn đi xa hơn, đôi khi là quá xa.

Một câu chuyện tương tự từng gây tranh cãi trên mạng xã hội là trào lưu “giả vờ ngất xỉu giữa đường để thử lòng người lạ”. Không ít người tham gia giúp đỡ tỏ ra khó chịu khi biết mình bị đưa vào một tình huống giả tạo mà không hề hay biết. Hay gần đây, trên youtube xuất hiện một kênh chuyên làm nội dung “giúp đỡ người vô gia cư”. Trong clip, chủ kênh quay cảnh trao tiền cho một người đàn ông lớn tuổi đang ngủ vạ vật bên đường, kèm theo lời kể xúc động. Tuy nhiên, sau đó có người phát hiện “nhân vật vô gia cư” này xuất hiện lặp lại trong nhiều video của kênh, thậm chí còn thay đổi bối cảnh và câu chuyện. Từ chỗ lấy được cảm xúc của mọi người, kênh này nhanh chóng bị tẩy chay.

Những câu chuyện ấy khiến người ta nhớ đến bài học quen thuộc trong truyện ngụ ngôn Aesop “Cậu bé chăn cừu và con sói”. Vì buồn chán, cậu bé chăn cừu nhiều lần bày trò trêu đùa bằng cách la lớn “Sói! Sói!” để gọi dân làng đến giúp. Mỗi lần nghe tiếng kêu cứu, người dân đều vội vã chạy tới, nhưng rồi chỉ thấy cậu bé cười đùa vì không hề có con sói nào. Một ngày kia, sói thật sự xuất hiện, tấn công đàn cừu. Hoảng sợ, cậu bé kêu cứu trong tuyệt vọng, nhưng lần này không ai đến giúp vì họ nghĩ cậu lại nói dối như trước. Kết cục, đàn cừu bị sói ăn thịt, còn cậu bé phải gánh chịu hậu quả từ chính trò đùa của mình.

Mạng xã hội hôm nay, ở góc độ nào đó, cũng đang lặp lại câu chuyện cũ theo một cách mới. Nó không còn là thế giới ảo thuần túy, bởi những gì diễn ra trên đó có thể tác động trực tiếp đến đời sống thật, từ tâm lý, hành vi, đến cả sự an toàn của người khác. Một tình huống giả, nếu đặt sai chỗ, vẫn có thể dẫn đến hậu quả thật. Một trò đùa, nếu thiếu giới hạn, có thể làm tổn thương người khác. Và có thể, khi những tình huống thật xảy ra, chúng cũng có nguy cơ bị đón nhận bằng ánh nhìn hoài nghi. Chúng ta sẽ dè dặt, khó mở lòng trước một người rất cần sự giúp đỡ. Điều đó thực sự đáng buồn!