Tổng thống Trump bật đèn xanh cho chiến dịch gây sức ép kinh tế mạnh chưa từng có với Nga

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng, Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN

Báo The Kyiv Post ngày 8/1 cho biết tín hiệu đó nhiều khả năng đã xuất hiện vào hôm 7/1, không phải thông qua họp báo hay một bài đăng mạng xã hội Truth Social, mà bằng một cái gật đầu lặng lẽ khiến ban lãnh đạo Thượng viện phải gấp rút xem liệu họ có thể thực sự triển khai hay không.

Theo The Kyiv Post, Tổng thống Donald Trump đã chính thức bật đèn xanh cho dự luật trừng phạt lưỡng đảng bị đình trệ từ lâu, mở đường cho điều mà các nghị sĩ cho rằng có thể là chiến dịch gây sức ép kinh tế mạnh mẽ nhất từ trước tới nay nhằm vào Liên bang Nga.

Tuy nhiên, tại Washington, nơi “đèn xanh” thường chuyển sang vàng ngay trước cửa Thượng viện, giới lãnh đạo vẫn chưa dám bảo đảm sẽ bỏ phiếu ngay trong tuần tới.

Động thái này được Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (đảng Cộng hòa, bang Nam Carolina) xác nhận hôm 7/1 sau khi Nhà Trắng tức giận trước việc Liên bang Nga trì hoãn đàm phán hòa bình cho Ukraine.

Các biện pháp thực thi hàng hải mới nhắm vào “hạm đội bóng tối” của Moskva, và sự đồng thuận ngày càng lớn trong cánh an ninh quốc gia của phong trào Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) rằng Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin đơn giản chỉ đang kéo dài thời gian.

“Điều này không phải tình cờ, cũng không mang tính biểu tượng”, một trợ lý cấp cao của Thượng viện thuộc đảng Cộng hòa nói với điều kiện giấu tên.

Nguồn tin này nói với báo The Kyiv Post rằng: “Tổng thống không chỉ nói là ‘ổn’ với dự luật. Ông ấy đã bật đèn xanh và đó là một khác biệt có ý nghĩa ở đây”.

Công cụ gây sức ép

Dự luật mang tên Đạo luật Trừng phạt Liên bang Nga năm 2025, do Thượng nghị sĩ Graham và Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal (đảng Dân chủ, bang Connecticut) đồng bảo trợ, là một văn bản đồ sộ.

Dự luật sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt sơ cấp trên diện rộng đối với Liên bang Nga và các biện pháp trừng phạt thứ cấp, bao gồm mức thuế “choáng váng” lên tới 500% đối với các quốc gia thứ ba như Trung Quốc và Ấn Độ, những nước vẫn tiếp tục mua năng lượng và uranium giá rẻ từ Liên bang Nga

Dù có tới 85 chính trị gia đồng bảo trợ, nhưng gói trừng phạt này vẫn là “vấn đề chính trị nan giải”. Lãnh đạo Thượng viện đã cố ý gác dự luật lại để tránh làm đổ vỡ các nỗ lực ngoại giao hòa bình nhạy cảm và để xử lý lo ngại sâu sắc của phe Dân chủ về việc trao cho Tổng thống Trump thẩm quyền áp thuế đơn phương quá rộng.

Khi đó, dự luật bị đóng băng trước chuyến đi Moskva của đặc phái viên đàm phán hàng đầu của Tổng thống Trump, ông Steve Witkoff .

Nhưng ngoại giao bế tắc cộng với thương vong dân sự tiếp diễn đã khiến “băng” bắt đầu tan. Dẫu vậy, bước ngoặt thực sự dường như là sự thay đổi trong “cảm nhận cá nhân” của Tổng thống Mỹ đối với Điện Kremlin.

Tổng thống Trump đã không tin ông Putin sau tuyên bố gần đây của Moskva về một cuộc tấn công của Ukraine vào nơi ở của nhà lãnh đạo Liên bang dễ dàng bị bác bỏ và giờ đây, theo một trợ lý của đảng Cộng hòa thì Quốc hội được yêu cầu hành động.

Sự ủng hộ này cũng là một nước cờ chiến thuật bởi dự luật trao cho Tổng thống Trump một “cây gậy” lớn để vung trước các khách hàng năng lượng mua của Liên bang Nga, đồng thời vẫn giữ chặt quyền “miễn trừ” trong tay ông như một “củ cà rốt” dùng sau này.

Dẫu vậy, văn phòng lãnh đạo đa số Thượng viện vẫn tiến bước thận trọng. Việc dự luật có thực sự được đưa ra bỏ phiếu thông qua trong tuần tới hay không vẫn là dấu hỏi.

Các trợ lý đảng Cộng hòa nhấn mạnh rằng lãnh đạo vẫn đang “trao đổi qua lại” trong nội bộ về lịch bỏ phiếu, rủi ro sửa đổi và cách Nhà Trắng muốn sắp xếp mức độ tác động cùng với các kênh đối thoại hậu trường đang diễn ra.

“Có động lực, động lực thật sự, nhưng chưa ai tuyên bố chiến thắng. Ở tòa nhà này, thời điểm là tất cả, và lịch thì luôn chật kín”, một trợ lý cấp cao của phe Dân chủ nói.

Leo thang cả hai hướng

“Đèn xanh” trên Đồi Capitol trùng với một động thái “lặng lẽ” tại Bộ Ngoại giao Mỹ.

Vào hôm 7/1, các nguồn tin trong Quốc hội Mỹ tiết lộ với The Kyiv Post rằng Bộ Ngoại giao nước này đã chính thức thông báo cho Thượng viện về một giấy phép trị giá 14 triệu USD cho việc tái xuất các khí tài quốc phòng và dữ liệu kỹ thuật của Mỹ sang Ukraine.

Động thái này cho thấy chính quyền Trump đang tiến tới chiến lược “siết chặt và trang bị”: siết nền kinh tế Liên bang Nga đồng thời tăng dần phần cứng cho Ukraine.

Ông Alex Plitsas, cựu quan chức cấp cao Lầu Năm Góc hiện thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, đã lưu ý trên mạng xã hội về ý nghĩa của trình tự này rằng đầu tiên là việc các tàu chở dầu thuộc “hạm đội bóng tối” bị chặn bắt và giờ đây là việc Tổng thống Trump đã bật đèn xanh cho việc triển khai các biện pháp trừng phạt thứ cấp - điều mà chính quyền trước đó còn do dự.

Ông Plitsas nhấn mạnh: “Thông điệp gửi tới ông Putin rất rõ ràng: Tổng thống không tin ông ấy nữa” và nếu dự luật được ký, mức độ tác động sẽ xuất hiện nhanh chóng, nhiều khả năng trong vòng một tháng kể từ khi triển khai.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc