Tiếng trống trường trên núi Hoàng Liên

Mùa thu rộn rã khai trường

Từ trung tâm xã Tả Van, thị xã Sa Pa, chúng tôi phải vượt gần 20 km trên đường đất đá gồ ghề, nhiều đoạn lầy lội, bùn ngập bánh xe mới tới được thôn Dền Thàng, thôn xa nhất, nằm tít hút trong vùng lõi Vườn Quốc gia Hoàng Liên. Người thường xuyên đi lại trên đường này như thầy giáo Ma A Pho, phụ trách điểm trường Dền Thàng cũng phải chật vật hơn một giờ đồng hồ mới vào đến thôn.

Buổi rèn luyện đầu năm ở Trường PTDT bán trú Tiểu học và THCS Tả Van.

Năm nào cũng vậy, sắp đến ngày tựu trường, công việc quen thuộc của thầy giáo Ma A Pho là đến từng nhà trong thôn để tuyên truyền, vận động học sinh ra lớp đầy đủ. Chúng tôi dừng chân trước ngôi nhà nhỏ đơn sơ, mái gỗ xen mái ngói, vách nhà cũng bằng những tấm gỗ cũ kỹ ghép lại với nhau không kín. Nhìn người phụ nữ Mông đang ngồi thêu áo bên cửa, thầy Pho nói mấy câu tiếng Mông rồi quay sang bảo tôi,gia đình chị Lồ Thị Mỷ thuộc hộ nghèo, có hai con là Hầu Thị Dung học lớp 5, Hầu A Hù học lớp 3, chị không nói được tiếng Kinh, mình cứ vào thăm nhà thôi.

Trong nhà trống tênh, đến cả bộ bàn ghế ngồi uống nước cũng không có, giá trị nhất là chiếc xe máy cũ hỏng dựng trong xó nhà. Tất cả chăn, màn, giường, chiếu đều cũ rách, mà đáng ra phải bỏ đi từ lâu. Thầy Pho bảo chị Mỷ ngày mai xuống trường nhận chế độ hỗ trợ theo Nghị định 86 của Chính phủ để mua sách vở, bút mực, quần áo mới cho các con đi học. Chị Mỷ nghe thế vui lắm. Năm học mới này, hai con của chị không học ở thôn nữa mà chuyển xuống học ở trường chính, ở bán trú tại trường. Lo cho các con đi học xa, nhưng nếu không có tiền hỗ trợ của Nhà nước thì chị cũng không biết lấy gì mua sắm cho con đi học.

Chúng tôi tiếp tục đến gia đình anh Vàng Văn Lược. Tuy ngôi nhà gỗ rộng rãi, khang trang hơn, nhưng anh Lược vẫn thuộc hộ nghèo của thôn. Sinh năm 1988 nhưng năm nay anh Lược đã có 4 con. Thấy thầy Pho đến, anh Lược khoe ngay: Thầy giáo ạ, năm nay cháu Vàng Văn Hợp lên lớp 7, cháu Vàng Thị Duyên thi đỗ vào Trường PTDT Nội trú THCS và THPT thị xã Sa Pa, cháu Vàng Văn Thành lên lớp 4, còn cháu Vàng Thị Thanh Tâm sẽ đi học lớp mẫu giáo 2 tuổi. Nhờ chế độ hỗ trợ của Chính phủ và các cháu được ở bán trú tại trường nên tôi yên tâm cho các cháu đi học.

Thầy giáo Ma A Pho (ngoài cùng bên phải) đến nhà vận động học sinh đi học.

Đưa chúng tôi lên điểm trường Dền Thàng nằm trên đỉnh đồi nhìn ra thung lũng Dền Thàng, thầy giáo Ma A Pho tâm sự: Dền Thàng là thôn xa xôi, khó khăn nhất xã Tả Van, có 120 hộ đều là đồng bào Mông. Năm học mới, điểm trường có 119 học sinh từ mầm non đến lớp 2. Còn học sinh từ lớp 3 đến lớp 5 được chuyển xuống trường chính học, trong đó có 27 cháu học lớp 3. Khó khăn ở đây không chỉ là đồng bào còn nghèo, đường đi lại quá vất vả, mà còn chưa có điện lưới quốc gia, chưa có sóng điện thoại, vào mùa mưa thì suối lũ nước to, mùa khô thì thường xuyên thiếu nước. Tuy vậy, điểm trường Dền Thàng tự hào là học sinh luôn ra lớp đầy đủ. Năm nay học sinh lớp 1 được học sách giáo khoa mới, thầy và trò đều phải cố gắng hơn để không thua kém trường chính.

Năm học mới còn nhiều gian khó

Ngày 1/9, ngôi trường nhỏ nằm giữa thung lũng Tả Van đông vui như ngày hội Gầu Tào, bởi hàng trăm học sinh từ các thôn, bản nô nức tới trường. Học sinh người Mông, Dao, Giáy, Tày… được bố mẹ mặc cho những bộ trang phục đẹp nhất để tựu trường. Tuy ngày 5/9 mới là ngày khai giảng, nhưng không khí trên sân trường đã rộn ràng, tưng bừng lắm.

Năm học 2020 - 2021, Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Tả Van có 37 lớp, với 1.457 học sinh, trong đó tuyển mới 7 lớp 1 với 124 học sinh. Trường có điểm trường chính và điểm trường ở các thôn: Dền Thàng, Séo Mí Tỷ trong, Séo Mí Tỷ ngoài, Giàng Tà Chải Dao, Giàng Tà Chải Mông, Tả Van Mông. Riêng điểm trường chính có 769 học sinh, trong đó có 386 học sinh bán trú.

Thầy giáo Trần Đình Hiệu, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Năm học 2020 - 2021 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vì ngành giáo dục và đào tạo triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới. Đặc biệt, các em học sinh lớp 1 sẽ học sách giáo khoa mới. Vì thế, cùng với tuyên truyền, chuẩn bị về cơ sở vật chất, nhà trường còn tích cực bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, chọn những giáo viên vững chuyên môn để phân công giảng dạy lớp 1.

Điếm trường Dền Thàng cách trung tâm xã Tả Van gần 20 km.

Khi được hỏi về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên của trường còn gì khó khăn? Thầy giáo Hiệu nhìn ra dãy phòng học, phòng ở bán trú của học sinh, giọng trăn trở: Để triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, theo chỉ đạo chung phải đưa học sinh các lớp 3, 4, 5 ở các điểm trường lẻ về trường chính học tập. Năm học mới, nhà trường đưa 226 học sinh từ lớp 3 đến lớp 5 về học ở trường chính, trong đó có 69 học sinh lớp 3. Vấn đề đặt ra là học sinh về trường chính đông nên còn thiếu 2 phòng học. Vì thế, trường phải đưa gần 70 học sinh lớp 1 và lớp 2 lên học ở điểm trường Tả Van Mông. Thầy cô giáo một số môn chuyên biệt sẽ phải di chuyển dạy ở cả trường chính và điểm trường lẻ. Thêm một vấn đề nảy sinh nữa là trường thiếu khoảng 10 phòng ở bán trú cho học sinh, nên vẫn còn 2 lớp 3 ở thôn Giàng Tà Chải Mông và thôn Tả Van Mông chưa thể chuyển xuống trường chính.

Nghe thầy Hiệu nói, tôi không khỏi băn khoăn vì Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Tả Van hiện có 16 phòng ở bán trú, nếu chia trung bình mỗi phòng bán trú có 24 học sinh. Thông thường, mỗi phòng ở bán trú chỉ có 8 học sinh sẽ thuận lợi cho sinh hoạt, học tập của các em. Khi mỗi phòng bán trú vượt gấp 3 lần số học sinh quy định, chắc chắn sẽ khó khăn trong sinh hoạt của học sinh và quản lý của giáo viên. Lúc ở thôn Dền Thàng, thầy giáo Ma A Pho cũng trăn trở chuyện đường từ thôn Dền Thàng xuống trường xa xôi, khó khăn quá, nhiều phụ huynh nói chiều thứ 6 không thể xuống trường đón con về nhà được, trong khi thứ Bảy, Chủ nhật nhà trường không thể giữ các em ở lại trường. Vậy nhiều học sinh lớp 3, lớp 4 sao có thể đi bộ gần 20 km về nhà, rồi chiều Chủ nhật đi bộ xuống trường?

Câu chuyện ở Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Tả Van khiến tôi nhớ lại mấy hôm trước có đến Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Trung Chải (Sa Pa). Năm học 2020 - 2021, trường đưa 100% học sinh lớp 5 về trường chính học tập. Do cơ sở vật chất chưa đảm bảo nên chỉ có thể đưa 71% học sinh lớp 4 về trường chính, còn 40 học sinh lớp 4 và toàn bộ học sinh lớp 3 vẫn phải học ở điểm trường. “Khi cơ sở vật chất và các điều kiện khác chưa cho phép mà vẫn đưa học sinh về trường chính họcthì thầy cô giáo cũng như gia đình học sinh sẽ rất lo lắng cho các em”, đại diện Ban Giám hiệu Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Trung Chải cho biết.

Chiều muộn, chúng tôi chia tay thầy trò Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Tả Van. Thầy giáo Trần Đình Hiệu, Hiệu trưởng nhà trường khẳng định, dù khó khăn, vất vả đến mấy thì với sự nỗ lực của thầy và trò, nhà trường sẽ vượt qua được và sẽ có những giải pháp để hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ năm học. Trời đã lất phất mưa và se lạnh. Tôi nghĩ đến chặng đường gian nan lên điểm trường Dền Thàng và những điểm trường xa xôi khác dẫu còn khó khăn, nhưng bước chân miệt mài của các thầy, cô giáo sẽ tiếp sức cho tiếng trống trường rộn rã và tiếng học bài của trẻ em vùng cao vang lên mỗi ngày.