Thu hoạch lúa xuân: Xanh nhà hơn già đồng

Nông dân xã Sơn Hải (Bảo Thắng) thu hoạch lúa vụ xuân.

Giảm năng suất vì rét nàng Bân

Vụ xuân năm nay, nông dân trong tỉnh gieo cấy hơn 10.000 ha lúa, chủ yếu là các giống lúa thuần chất lượng và lúa lai năng suất cao. Theo lịch thời vụ, năm nay nhuận 2 tháng 4 (âm lịch) nên vụ xuân được khuyến cáo bắt đầu gieo mạ quanh tiết lập xuân, sản xuất vụ xuân muộn để tránh các điều kiện thời tiết bất lợi. Đầu tháng 6, lúa xuân trà sớm đã được người dân thu hoạch xong, lúa trà chính vụ đang trong giai đoạn chắc xanh, thu hoạch và lúa trà muộn đang trong giai đoạn phơi màu. Trong tuần đầu tháng 6, nông dân trong tỉnh đã thu hoạch được hơn 2.000 ha lúa. Việc thu hoạch rộ sẽ diễn ra và hoàn tất trong tháng 6 để giải phóng đất cho sản xuất lúa mùa đúng khung thời vụ.

Nhìn chung, vụ xuân năm nay diễn ra tương đối thuận lợi, sâu bệnh gây hại ở ngưỡng nhẹ, không gây ảnh hưởng đến năng suất. Tuy nhiên, cục bộ có những diện tích lúa trỗ vào thời điểm rét nàng Bân trong tháng 4, nhiệt độ nhiều địa phương giảm thấp dưới ngưỡng 20 độ C khiến bao phấn của cây lúa bị ảnh hưởng, không thể thụ phấn dẫn đến tình trạng lép hạt. Theo thống kê của ngành trồng trọt, có gần 200 ha lúa xuân bị ảnh hưởng bởi thời tiết bất lợi dẫn đến giảm năng suất, chủ yếu tại huyện Bát Xát và một phần nhỏ diện tích tại huyện Bảo Thắng.

Bà Vũ Thị Chăm (thôn Đồng Tâm, xã Sơn Hải, huyện Bảo Thắng) cho biết: Vụ xuân năm nay, gia đình tôi cấy 3 sào lúa Thái Bình (TBR279). Cây lúa sinh trưởng tốt, trỗ bình thường nhưng lại lép hoàn toàn. Diện tích này năm trước gia đình tôi thu gần 1 tấn thóc tươi nhưng năm nay không được hạt thóc nào, trong khi những diện tích lân cận vẫn được mùa.

Cùng trà lúa với bà Chăm còn có 7 gia đình khác trong thôn xảy ra hiện tượng tương tự. Sau khi nhận được thông tin, ngành nông nghiệp huyện Bảo Thắng và ngành trồng trọt, bảo vệ thực vật tỉnh đã đến kiểm tra và xác minh. Nguyên nhân được xác định do lúa trỗ vào thời điểm nhiệt độ xuống thấp, bao phấn bị teo lại, không thể thụ phấn nên mất hoàn toàn sản lượng.

Tương tự, tại một số xã như Bản Qua, Mường Vi, Bản Vược của huyện Bát Xát, gần 200 ha lúa cũng chịu ảnh hưởng trong đợt rét đậm vào tháng 4 dẫn đến mất trắng năng suất. Với những diện tích này, người dân đã chủ động cắt lúa sớm làm thức ăn cho gia súc, giải phóng đất cho sản xuất lúa vụ mùa.

Xanh nhà hơn già đồng

Trái với những diện tích bị ảnh hưởng bởi rét đậm, hầu hết lúa trong vụ xuân năm nay được mùa. Ông Sí Trung Kiên, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Bát Xát cho biết: Năm nay thời tiết diễn biến phù hợp với sự phát triển của cây lúa, chỉ những diện tích trỗ trong đợt rét nàng Bân bị ảnh hưởng đến năng suất, còn lại những diện tích trỗ sớm hoặc muộn hơn đều được mùa. Năng suất trung bình trong vụ xuân năm nay ước đạt hơn 59 tạ/ha.

Vụ xuân năm nay được đánh giá là thành công bởi các đối tượng sâu, bệnh hại đều gây hại ở ngưỡng nhẹ, không ảnh hưởng nhiều tới năng suất lúa. Theo ông Nguyễn Văn Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, thành công trong vụ xuân năm nay có được bởi 3 yếu tố. Thứ nhất, từ kinh nghiệm sản xuất, bố trí thời vụ hợp lý, khuyến cáo sản xuất vụ xuân muộn nên tránh được các điều kiện thời tiết bất lợi. Thực tế, những diện tích bị ảnh hưởng bởi rét đậm cũng một phần do sản xuất vụ xuân sớm. Thứ hai, người dân trong tỉnh sản xuất lúa với cơ cấu giống lúa phù hợp, lựa chọn bộ giống có chất lượng tốt. Thứ ba, việc áp dụng thâm canh, canh tác lúa cải tiến (SRI), sản xuất cánh đồng một giống được người dân đẩy mạnh thực hiện nên năng suất lúa đạt rất cao. Những diện tích áp dụng canh tác lúa cải tiến (tại huyện Văn Bàn và huyện Bảo Yên), năng suất lúa mỗi ha đều đạt hơn 70 tạ, cao hơn nhiều so với sản xuất truyền thống.

Cũng theo ông Hùng, vì đặc thù sản xuất vụ xuân muộn nên tiến độ thu hoạch lúa xuân cần được đẩy nhanh, thu hoạch tập trung, giải phóng đất cho sản xuất lúa mùa. Thời tiết những tuần cuối tháng 6 được dự đoán chủ yếu là có nắng, người dân cần tận dụng những ngày nắng ráo, thu hoạch lúa khẩn trương với phương châm “xanh nhà hơn già đồng”. Vì vụ xuân muộn nên thời gian giãn cách giữa vụ xuân và vụ mùa tương đối ngắn, người dân cần xử lý tốt gốc rạ, có thể sử dụng các chế phẩm vi sinh để gốc rạ được phân hủy tốt. Nếu không xử lý tốt, quá trình phân hủy gốc rạ vụ xuân sẽ khiến mạ, lúa non sau cấy của vụ mùa bị ảnh hưởng, nhiễm bệnh vàng lá sinh lý, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây lúa.

Thúy Phượng