Tết nơi xứ người

Với những người con Hà Tĩnh đang học tập, làm việc nơi đất khách, Tết không đơn thuần là một dịp lễ mà còn là nỗi nhớ.

Tết cổ truyền từ lâu là mạch nguồn văn hóa trong tâm thức người Việt, không chỉ đánh dấu thời khắc giao mùa mà còn là biểu tượng của đoàn viên và cội nguồn. Với những người con Hà Tĩnh đang học tập, làm việc nơi đất khách, Tết không đơn thuần là một dịp lễ mà là nỗi nhớ và là thước đo của thời gian xa quê, từ những bỡ ngỡ ban đầu đến khi lắng lại thành ký ức sâu sắc.

Phạm Thị Thùy Dương (SN 2002, quê xã Trường Lưu) hiện là du học sinh tại Pháp, đang trải qua mùa Tết Nguyên đán đầu tiên xa nhà khi mới sang chưa lâu. Dương đón Tết đầu tiên nơi xứ người trong không khí ấm áp của chương trình “Tết Việt 2026” do Hội Sinh viên Việt Nam tại thành phố Nice (Pháp) phối hợp cùng Hội những người yêu văn hóa và nghệ thuật Việt Nam và Hội hữu nghị Pháp – Việt tại Nice triển khai.

Phạm Thị Thùy Dương (ở giữa) trong chương trình “Tết Việt 2026”.

Những tiết mục văn nghệ vang lên giữa khán phòng nơi đất Pháp, mâm cỗ bày đủ sắc màu quen thuộc, tà áo dài thướt tha trong tiếng chúc mừng năm mới… tất cả đã chạm vào phần ký ức sâu nhất của cô gái trẻ. Giữa không gian xa lạ, Dương bất chợt nhận ra mình không còn quá lạc lõng. Không phải vì khoảng cách địa lý được rút ngắn, mà bởi những giá trị văn hóa quê hương vẫn hiện diện rõ ràng, đủ đầy và ấm áp.

“Em không buồn nhiều vì có các anh chị, bạn bè cùng đón Tết, cảm giác cũng gần gũi như ở quê. Với em, đó không chỉ là một chương trình cộng đồng mà là điểm tựa tinh thần trong những ngày đầu chập chững nơi xứ người. Đây cũng là dịp để du học sinh như tụi em có cơ hội để làm quen các bạn mới và các anh chị cô chú đang sinh sống trong cộng đồng người Việt tại Nice", Dương bộc bạch.

Chương trình như một điểm tựa tinh thần trong những ngày đầu chập chững nơi xứ người của Dương.

Dù vậy, trong không khí Tết ở quê nhà, cô vẫn gọi điện về hỏi thăm gia đình thường xuyên, nghe kể chuyện chuẩn bị Tết. Với Dương, năm đầu xa quê không quá nặng nỗi buồn, mà là dấu mốc của sự trưởng thành khi giữa trời Âu, cô vẫn tìm thấy hơi ấm mùa xuân quê hương.

Tết nơi đất khách thường là một cú chạm bất ngờ vào nỗi nhớ. Với Nguyễn Anh Duy (SN 2007, xã Đức Thọ), du học sinh Hàn Quốc là một ví dụ. Vừa nhập học cuối năm 2025, chưa kịp quen nhịp sống mới thì mùa xuân quê nhà đã gõ cửa.

Nguyễn Anh Duy (áo đỏ) vơi bớt nỗi nhớ Tết đoàn viên khi có những người bạn thân thiết quê nhà ở bên.

Lần đầu tiên đón Tết xa gia đình, giữa nhịp sống tất bật nơi giảng đường và công việc làm thêm, Duy cảm nhận rõ sự thiếu vắng. Không còn không khí chợ Tết rộn ràng, không mùi hương trầm đêm giao thừa, không tiếng nói cười của người thân quây quần bên mâm cỗ. Ở Hàn Quốc, dịp Tết Việt vẫn là ngày học tập và làm việc bình thường. Sự tương phản ấy khiến nỗi nhớ quê càng thêm sâu sắc.

Nhưng giữa xứ người, những người trẻ như Duy tìm cách nương tựa vào cộng đồng đồng hương. Những buổi tụ họp nhỏ, những món ăn giản dị mua vội ở siêu thị, những lời chúc gửi qua màn hình điện thoại… tất cả tạo nên một cái Tết tuy thiếu vắng gia đình nhưng vẫn ấm áp tình người. Ở năm đầu xa quê, Tết là nỗi nhớ còn nguyên vẹn, là giọt nước mắt lặng lẽ sau cuộc gọi cho gia đình, là cảm giác vừa trưởng thành vừa chông chênh.

Dù có cộng đồng người Việt ở bên và những buổi gặp gỡ ấm áp nhưng trong năm đầu xa quê, Tết Nguyên đán với Duy vẫn vẹn nguyên nỗi nhớ nhà.

Nếu năm đầu là bỡ ngỡ, thì sau vài năm xa nhà, nỗi nhớ dần chuyển thành động lực âm thầm. Phạm Thị Hồng Thắm (SN 2003, xã Tứ Mỹ), du học sinh tại Hàn Quốc, đã trải qua bốn mùa xuân nơi đất khách.

Trong ký ức của Thắm, Tết luôn gắn với đêm thức bên nồi bánh chưng đỏ lửa, với mâm cơm mẹ nấu, với khoảnh khắc cả nhà chờ đón giao thừa. Ở xứ sở kim chi, không có kỳ nghỉ dài, không pháo hoa rực rỡ theo cách quen thuộc. Sau giờ làm thêm, cô chỉ có thể gọi điện về hỏi gia đình đã sắm sửa đến đâu, đào mai đã nở chưa, nồi bánh chưng đã đỏ lửa chưa.

Sau giờ làm thêm, Thắm chỉ có thể gọi điện về hỏi gia đình đã sắm sửa đến đâu, đào mai đã nở chưa, nồi bánh chưng đã đỏ lửa chưa.

“Càng ở xa, tôi càng thấm thía rằng hành trình du học rồi cũng sẽ có ngày khép lại, còn gia đình mới là nơi mình luôn muốn trở về. Mỗi dịp Tết đến, dù không thể ở cạnh bố mẹ, tôi tự nhủ phải cố gắng học thật tốt, sớm hoàn thành việc học để trở về nhà. Tôi mong một ngày gần nhất sẽ lại được ngồi bên bếp lửa đêm giao thừa, tự tay nấu một nồi bánh chưng thật to cho cả gia đình. Với tôi, nỗi nhớ bây giờ không còn là điều khiến mình chùn bước, mà chính là động lực để tôi nỗ lực nhiều hơn mỗi ngày”, Thắm chia sẻ.

Khác với du học sinh còn nhiều bỡ ngỡ, những người lao động xa quê sau nhiều năm mưu sinh nơi đất khách đón Tết Nguyên đán với tâm thế điềm đạm hơn. Không chỉ nhớ nhà, họ còn chủ động gìn giữ phong tục, tự tay chuẩn bị mâm cơm, gói bánh chưng để giữ hơi ấm quê hương giữa xứ người.

Cộng đồng người Việt tại thành phố Brno sum họp dịp Tết Nguyên đán.

Gần một thập niên sống và làm việc tại thành phố Brno (Cộng hòa Séc), chị Lê Hà Trang (quê phường Thành Sen) đã quen với những mùa xuân xa quê nhưng chưa bao giờ để Tết trôi qua lặng lẽ. Dù công việc bận rộn, chị vẫn thu xếp nghỉ sớm vài tiếng để sắm sửa, trang trí nhà cửa, chuẩn bị mâm ngũ quả, nấu mâm cơm tất niên đúng vị quê nhà.

Ở nơi đất khách, cộng đồng người Việt vẫn tìm đến nhau mỗi dịp Tết Nguyên đán, cùng nấu những món ăn quê nhà. Với chị Trang, đó không chỉ là thói quen, mà là cách để con cháu sinh ra và lớn lên nơi xứ người hiểu rằng mình có một cội nguồn để nhớ, một truyền thống để tự hào.

Nếu Tết năm đầu là nỗi nhớ vỡ òa, vài năm sau là động lực để cố gắng, thì với những người xa quê lâu năm, Tết trở thành sự gìn giữ lặng thầm. Không chỉ hướng về quê hương bằng cảm xúc, họ giữ Tết bằng hành động, giữ mâm cơm, giữ nếp nhà, giữ cho mùa xuân Việt không nhạt phai giữa trời xa. Dẫu ở chặng nào của hành trình, điểm chung của những người con Hà Tĩnh vẫn là một hướng nhìn về cội nguồn. Giữa hai không gian quê nhà rộn ràng và đất khách lặng lẽ, Tết trở thành nhịp cầu nối yêu thương. Và rồi, qua năm tháng mùa xuân không chỉ đến từ đất trời, mà bắt đầu từ chính nơi trái tim còn ấm một nỗi nhớ quê hương.

Sĩ Hoàng