Tàu ngầm hạt nhân chiến lược lớp 955 Borey và vai trò trong sức mạnh răn đe trên biển của Nga

Sau những biến động kinh tế và quân sự đầu thập niên 1990, Nga bắt đầu tìm hướng hiện đại hóa lực lượng hải quân, trong đó tàu ngầm hạt nhân chiến lược là một trong những ưu tiên chính.

Năm 1996, tại các nhà máy đóng tàu ở Severodvinsk, chương trình phát triển tàu ngầm hạt nhân chiến lược thế hệ mới được khởi động, đặt nền móng cho lớp 955 Borey.

Đến ngày 15/4/2007, chiếc đầu tiên mang tên K-535 Yuriy Dolgorukiy chính thức hạ thủy, đánh dấu bước chuyển từ các lớp tàu cũ sang thế hệ tàu ngầm răn đe hiện đại hơn.

Ngày 10/1/2013, Nga biên chế chính thức chiếc K-535 vào lực lượng hải quân tại thành phố Severomorsk. Đây là mốc quan trọng, mở ra quá trình đưa các tàu tiếp theo của lớp Borey vào hoạt động, từng bước thay thế các tàu ngầm chiến lược từ thời Liên Xô.

Về thiết kế, tàu ngầm lớp 955 Borey có chiều dài khoảng 170 m, chiều rộng hơn 13 m và lượng giãn nước khi lặn khoảng 24.000 tấn.

Thân tàu tối ưu hóa hình dáng thủy động lực học nhằm giảm tối đa tiếng ồn. Hệ thống động lực hạt nhân cho phép tàu hoạt động nhiều tháng liên tục, không cần nổi lên tiếp nhiên liệu, giữ bí mật và khó bị phát hiện.

Bên trong, các khoang chỉ huy, tác chiến, sinh hoạt và khu vực tên lửa được bố trí thành từng tầng, kết hợp mức độ tự động hóa cao để giảm khối lượng công việc cho thủy thủ đoàn.

Điểm nổi bật nhất của Borey nằm ở hệ thống vũ khí chiến lược. Mỗi tàu mang 16 tên lửa đạn đạo liên lục địa phóng từ tàu ngầm RSM-56 Bulava.

Đây là loại tên lửa đạn đạo liên lục địa có khả năng mang nhiều đầu đạn tách mục tiêu độc lập, tầm bắn hàng nghìn km, được thiết kế để xuyên thủng các lá chắn phòng thủ hiện đại.

Ngoài ra, tàu còn trang bị ngư lôi tấn công tự dẫn 533 mm, phục vụ phòng vệ khi bị đe dọa ở cự ly gần.

Trong giai đoạn 2014 đến 2023, các tàu Borey lần lượt được đưa vào biên chế, triển khai tại Hạm đội phương Bắc và Hạm đội Thái Bình Dương.

Nhiều lần, Bộ Quốc phòng Nga công bố hình ảnh tập trận bắn thử tên lửa từ các vùng biển Bắc Cực, nhấn mạnh khả năng sẵn sàng chiến đấu của lực lượng tàu ngầm chiến lược.

Về chiến lược, tàu ngầm lớp Borey giữ vai trò “lớp bảo hiểm cuối” trong bộ ba răn đe hạt nhân gồm lực lượng tên lửa trên bộ, không quân mang vũ khí hạt nhân và tàu ngầm hạt nhân chiến lược.

Khi hoạt động ở đại dương xa, tàu có thể ẩn mình trong các khu vực nước sâu, duy trì khả năng phản đòn nếu xảy ra xung đột quy mô lớn.

Chỉ cần 1 tàu Borey tuần tra bí mật, đối phương cũng buộc phải tính toán cẩn trọng trong mọi hành động quân sự.

Bên cạnh sức mạnh tấn công, tàu ngầm hạt nhân lớp Borey còn cho thấy bước tiến công nghệ của ngành đóng tàu Nga.

Hệ thống sonar thu thủy âm, cảm biến thụ động, các trạm chỉ huy điện tử và thiết bị điều khiển tự động được nâng cấp đáng kể so với các lớp tàu cũ.

Nhờ đó, độ êm khi di chuyển tăng lên, khả năng phát hiện mục tiêu xa hơn, đồng thời giảm nhu cầu bảo dưỡng dài ngày tại cảng.

Dù vậy, chương trình Borey cũng từng gặp khó khăn về tài chính, tiến độ và yêu cầu công nghệ. Nhiều lần, kế hoạch bị điều chỉnh để phù hợp điều kiện thực tế, đồng thời tích hợp thêm các cải tiến cho phiên bản nâng cấp lớp 955A Borey-A.

Nhìn tổng thể, lớp 955 Borey không chỉ là nền tảng vũ khí thuần túy, mà còn là thông điệp chiến lược.

Trong bối cảnh cạnh tranh quân sự gia tăng, việc Nga duy trì lực lượng tàu ngầm hạt nhân chiến lược hiện đại giúp củng cố vị thế cường quốc và đảm bảo cân bằng răn đe trên đại dương.

Việt Hùng