Ngày nhỏ, khi kinh tế gia đình còn khó khăn, những cô gái nhỏ như chúng tôi không khỏi xuýt xoa trước những chuỗi hạt cườm xanh đỏ, lấp lánh được bày bán vào những buổi chợ phiên. Những đứa trẻ lớn lên ở vùng cao như chúng tôi có tuổi thơ nghèo tới nỗi chưa từng được chạm tay vào một món đồ trang sức thực sự có giá trị. Chỉ những cô bé lớn lên trong gia đình khá giả mới được cha mẹ mua tặng chuỗi hạt cườm.
Định Hóa là huyện miền núi của tỉnh Thái Nguyên, nơi đây có làng nghề dệt mành cọ truyền thống cần được bảo tồn và phát triển.
Tôi đang ở giữa một chiều rực rỡ mùa hoa. Sắc vàng của dã quỳ miên man chảy từ đỉnh núi xuống mãi thung sâu. Ngước mắt từ dưới lên hay thả tầm nhìn từ trên cao xuống, cũng vẫn là một sắc vàng đầy mê đắm giữa đất trời.
Quê tôi ở miền Trung, đầy nắng và gió. Hồi đó, ba đi bộ đội, má cũng hoạt động cách mạng nên bọn trẻ chúng tôi ở với ngoại. Cũng như tất cả những gia đình khác ở quê, nhà ngoại có hàng chục cái chum để hứng nước mưa. Nước mưa sạch, chỉ dành để nấu ăn quanh năm nên còn gọi là 'nước ăn'; còn nước dùng trong sinh hoạt như: tắm rửa, giặt giũ… gọi là 'nước rửa' thì gánh từ cái đìa cách nhà không xa. Nước rửa được đổ vào những cái lu có miệng rộng cho dễ múc. Tôi còn nhớ, ngoại có 3 cái lu đựng nước rửa để góc sân, có thể dùng 2-3 ngày. Cạnh đó là vạt rau thơm, đám hành lá, giàn mồng tơi, mấy luống cải… Quen tay, mỗi khi rửa, mọi người lại lấy vài gáo tưới cho đám rau. Nhờ được tưới tắm thường xuyên nên các loại rau xanh tốt, nhà tôi có đủ rau ăn quanh năm. Một cái lu nước rửa khác đặt đầu hè để rửa mặt, rửa chân mỗi tối trước khi đi ngủ. Ngoại nói, những cái chum và lu này được ông cố cho hồi ngoại đi lấy chồng, giống như của hồi môn vậy.
Tây Nguyên đã vào mùa khô, lớp đất bazan nâu sậm, dẻo quánh của mùa mưa đang bị cái nắng chói chang làm cho khô cong rồi chuyển thành bụi mịn. Đồi cỏ đã bắt đầu hồng, dã quỳ khoe sắc nắng, những cung đường thoai thoải dốc của cao nguyên thêm những tháng ngày dài theo thương nhớ, gọi mời khách phương xa.
Tôi ngồi xuống cạnh má, lơ đãng nhìn khói nắng vàng hanh xuyên qua khung cửa đã bợt bạt vì gió mưa, nhận ra mình bao năm vẫn như trẻ nhỏ chơi xa thèm nghe tiếng má gọi về. Vài sợi tóc bạc của má khẽ bay bay giữa vuông nắng mơ màng, níu lòng chùng xuống.
Tôi ngồi xuống cạnh má, lơ đãng nhìn khói nắng vàng hanh xuyên qua khung cửa đã bợt bạt vì gió mưa, nhận ra mình bao năm vẫn như trẻ nhỏ chơi xa thèm nghe tiếng má gọi về. Vài sợi tóc bạc của má khẽ bay bay giữa vuông nắng mơ màng, níu lòng chùng xuống.
Những cơn mưa mùa hạ bao giờ cũng kéo đến rồi kéo đi vội vã. Tựa như trưa nay, trong giấc ngủ mơ màng, bỗng dưng nghe tiếng mưa ầm ào rớt trên mái nhà mà ngỡ mình vẫn đang trôi trong cơn mộng mị. Chỉ một khoảnh khắc trước đó, nắng trưa vẫn còn chang chang dội xuống mái nhà. Nằm trong phòng, nghe cái nắng hầm hập như muốn hong rát da thịt. Nắng khiến mái tôn trên đầu khô cong, phát ra âm thanh tí tách, tựa như tiếng lửa nổ đôm đốp trong chái bếp ngày đông năm cũ.
ĐBP - Nắng tháng Ba luôn gợi cho người ta thật nhiều cảm xúc khó có thể nói thành lời. Đúng như dự đoán, buổi sáng mưa bụi chấm dứt, nắng lên từ rất sớm, những tia nắng đầu tiên trong veo, hắt qua vòm lá thưa dịu dàng lấp lánh ẩn hiện màu xanh. Tôi bật dậy chạy nhanh ra sân để mặc nắng lênh loáng tràn lên da thịt ấm nồng. Thật là đã khi được tắm dưới ánh nắng thơm tho của tháng Ba. Nắng mơn man da thịt, chạm vào từng dây cảm xúc, từng mạch máu đang chuyển động như đánh thức mọi cảm xúc đã ngủ quên trong mùa mưa phùn ủ ê. Dưới chân tôi chú mèo tam thể cọ nhẹ chiếc mõm hồng xinh xắn rồi nằm sõng soài, mắt lim dim tận hưởng nắng ấm. Sân gạch đỏ au vốn dĩ ẩm ướt mấy ngày nồm ẩm, giờ được hong khô sạch sẽ, từng nhát chổi của mẹ thanh thoát, cọng chổi đót va vào nền nghe tanh tách thấy cả sự khô cong.