'Rừng ơi, thở đi'

Già làng Bríu Pố và một bạn trẻ trồng cây giống bản địa tại chương trình phát động “Rừng ơi, thở đi!”. Ảnh: QUỐC TUẤN

Thay keo bằng cây bản địa

Chương trình “Rừng ơi, thở đi!” với chủ đề “Chúng ta có đất - chung tay trồng rừng” vừa được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố phối hợp làng Toom Sara (xã Hòa Vang) tổ chức. Khoảnh đồi trống lởm chởm đá nằm trong làng Toom Sara lâu nay vẫn được các hộ dân trong khu vực tiến hành trồng keo và thu hoạch định kỳ. Giờ đây các chủ rừng này đã chấp thuận để thay keo bằng cây chò chỉ đỏ, loài cây cách đây vài chục năm đã từng phủ kín tại chính khu vực này.

Bà Hồ Thanh Nhàn, Phó Giám đốc làng Toom Sara cho hay: “Trong những ngày đầu gây dựng Toom Sara, để đáp ứng nhu cầu của khách hàng, đơn vị đã phải xây dựng, bổ sung thêm một số tiện nghi, sản phẩm nhưng cuối cùng kết quả không như mong đợi. Khi nhận ra và sắp xếp lại không gian Toom Sara theo hướng nương tựa vào tự nhiên thì lại được đón nhận tích cực. Từ đó, sáng kiến “Rừng ơi, thở đi!” ra đời với mong muốn trả lại hơi thở cho những cánh rừng nguyên sinh đã bị tổn thương bằng cách thay thế rừng keo bằng hệ sinh thái rừng bản địa đa tầng”.

Chương trình thiết lập xoay quanh ba trụ cột chính. Đầu tiên là giống cây trồng, ưu tiên các loài cây bản địa, đã thích nghi với điều kiện đất đai, khí hậu và nguồn nước tại địa phương, tăng khả năng sinh trưởng và phòng hộ tự nhiên.

Xây dựng mô hình tạo thu nhập từ du lịch sinh thái và kinh tế dưới tán rừng. Với giá trị tương đương hoặc cao hơn trồng keo ngắn ngày giúp người dân yên tâm chuyển đổi mô hình. Về lâu dài, người dân và các thế hệ kế tiếp sẽ trực tiếp hưởng lợi từ rừng bản địa. Và cuối cùng là nhân rộng cộng đồng tham gia.

Những cây keo trong khu vực làng du lịch Toom Sara sẽ dần được thay bằng cây chò chỉ đỏ - một loài cây bản địa có khả năng sinh trưởng và phòng hộ tự nhiên. Ảnh: QUỐC TUẤN

Sáng kiến “Chúng ta có đất, chung tay trồng rừng” cũng là lời kêu gọi các chủ rừng, khu, điểm du lịch và cộng đồng địa phương nỗ lực phục hồi rừng. Hiện mô hình đã được thí điểm trên khu đất Suối Hoa, kết hợp trồng rừng và triển khai các gói du lịch trồng rừng, đơn vị sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm để nhân rộng trên địa bàn xã Hòa Vang và các địa phương lân cận.

Đại diện làng Toom Sara cho biết, trong thời gian đầu đơn vị đã lồng ghép dự án vào nhiều hoạt động để tìm kiếm sự đồng thuận, chung tay của các thế hệ, ngành nghề khác nhau để có những góc nhìn đa chiều, đặc biệt tiếp thu tri thức dân gian để triển khai hiệu quả.

Đó là việc tái hiện lễ hội PHuoih Ca Coong - lễ Tạ ơn thần rừng, để thế hệ hôm nay và mai sau thấy rằng những người Cơ Tu bản địa vốn yêu rừng và kính ngưỡng rừng như thế nào.

Đó là chương trình nghệ thuật Sara Fest để các nghệ sĩ trẻ cùng đi tìm hơi thở và sự đồng cảm với rừng.

Ngoài ra là các trại sáng tác nghệ thuật, lễ hội điêu khắc trên gỗ lũa và chương trình lưu trú sáng tác với cảm hứng về rừng, kết nối cộng đồng qua hoạt động tình nguyện…

Mở thêm lối tiếp cận kinh tế rừng

Trong giai đoạn hai, Toom Sara đã xây dựng sản phẩm du lịch trồng rừng để đảm bảo dự án có khả năng thực thi bền vững. Bà Hồ Thanh Nhàn cho biết, các sản phẩm liên quan đến dự án đã được xây dựng, chào bán và được một số đơn vị lữ hành ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh tham khảo. Trong đó có cả gói sản phẩm trải nghiệm cho khách trồng cây lẻ lẫn gói cho doanh nghiệp với số lượng khoảng 100 cây.

Đại diện 3 khu du lịch ký kết hợp tác tham gia chương trình "Rừng ơi, thở đi!". Ảnh: QUỐC TUẤN

Theo Ban tổ chức chương trình “Rừng ơi, thở đi!”, ở giai đoạn 3 sẽ triển khai thí điểm các sản phẩm du lịch trồng rừng, đồng thời nhân rộng mô hình tại một số khu, điểm trên địa bàn thành phố. Và xa hơn, khi rừng cây sinh trưởng tốt, mô hình đã bao phủ trên một diện tích đủ lớn sẽ tiến tới mở rộng hoạt động du lịch rừng, kinh tế nông nghiệp dưới tán rừng để tạo sinh kế bền vững song song với việc trồng rừng.

Hiện tại đã có thêm khu du lịch Hòa Phú Thành (xã Hòa Vang) và khu du lịch sinh thái Cổng Trời Đông Giang (xã Bến Hiên) hợp tác tham gia chương trình.

Hiện nay trên địa bàn thành phố Đà Nẵng có 57 khu, điểm du lịch cùng một số điểm đến du lịch khác. Trong đó có một số lượng đáng kể các khu điểm nằm ở khu vực trung du, miền núi. Chương trình “Rừng ơi, thở đi!” được lan tỏa rộng rãi tại các điểm đến này không chỉ góp phần gây dựng lại những cánh rừng đã mất mà còn tạo ra một thông điệp đồng bộ, ấn tượng về định hướng phát triển du lịch nương tựa vào tự nhiên của Đà Nẵng.

Khoảnh đồi trống trong làng Toom Sara sẽ không trồng keo mà dần được thay bằng cây chò chỉ đỏ - một loài cây bản địa có khả năng sinh trưởng và phòng hộ tự nhiên. Ảnh: QUỐC TUẤN

Bà Đặng Phạm Triều Vân, Giám đốc điều hành Khu du lịch sinh thái Cổng Trời Đông Giang cho hay, là khu du lịch tọa lạc ở khu vực đồi núi, đơn vị rất ủng hộ chương trình “Rừng ơi, thở đi!” và đã tham gia ký hợp tác để triển khai chương trình này. Trong năm nay, khu du lịch sinh thái Cổng Trời Đông Giang cũng đã trồng 5.000 cây chò chỉ đỏ tại đỉnh đồi 400 trong khu du lịch để hướng đến triển khai thêm sản phẩm du lịch gắn với khu vực này trong tương lai.

Ông Hoàng Ngọc Thành, Phó Trưởng phòng Quản lý lữ hành (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) nói: “Mỗi cánh rừng được giữ gìn, hồi sinh và phát huy chính là tiền đề quan trọng để bảo vệ hệ sinh thái, cải thiện đa dạng sinh học, tạo cơ sở để phát triển kinh tế rừng, trong đó có phát triển du lịch sinh thái. Hy vọng chương trình sẽ lan tỏa, phát triển mạnh, nhân rộng mô hình trồng rừng gắn với việc phát triển hệ sinh thái kinh tế rừng và lấy phát triển xanh làm chủ đạo”.

QUỐC TUẤN