Quốc giỗ trên xứ Trà

Tượng Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân và tượng Quốc Mẫu Âu Cơ được đúc từ phiên bản gốc. Hiện trên cả nước, tượng mới có ở Đền Hùng (Phú Thọ) và đình Hùng Vương ở Thái Nguyên.

Chung ngày Giỗ Tổ

Di tích lịch sử văn hóa đình Hùng Vương, tổ 104, phường Phan Đình Phùng, là nơi nhân dân tỉnh Thái Nguyên và các tỉnh vùng Việt Bắc dâng hương Giỗ Tổ Hùng Vương. Sau nhiều lần tôn tạo, phục dựng, đình Hùng Vương là nơi lưu giữ hồn cốt tinh hoa dân tộc, nhắc nhở các thế hệ cháu con về cội nguồn dân tộc mình.

Năm nay, ngày quốc Giỗ, ngoài các nghi thức lễ còn có các đoàn kiệu rước và múa lân, sư rồng trên một số trục đường chính của phường Phan Đình Phùng.

Nhà thơ Tố Hữu từng viết: “Chúng ta con một cha, nhà một nóc/ Thịt với xương tim óc dính liền”. Trên thế giới hiếm có dân tộc nào có chung một tín ngưỡng thờ tổ tiên mang tính quốc gia như Việt Nam. Từ miền xuôi đến miền ngược, từ đồng bằng đến miền núi, đâu đâu cũng có dấu ấn thờ cúng các Vua Hùng hoặc các bậc tiền nhân có công với nước.

Cũng từ thời cha ông đi mở mang bờ cõi, nhiều tướng lĩnh trấn ải biên viễn, vì dặm trường xa xôi nên được phép vua đã chọn đất lập đền, đình thờ cúng các vị Vua Hùng. Theo số liệu thống kê của Bảo tàng tỉnh: Tại Thái Nguyên, ngoài 2 di tích thờ Hùng Vương: 1 ở xã Võ Nhai, 1 ở tổ 104, phường Hoàng Văn Thụ, còn có 45 di tích thờ các thuộc tướng của Vua Hùng .

Không ai nhớ chính xác thời điểm đình Hùng Vương được xây dựng. Những bậc cao niên trong vùng cũng chỉ biết rằng, từ khi họ sinh ra đã thấy ngôi đình hiện diện như một phần tất yếu của đời sống. Ban đầu, đình được làm bằng tre, gỗ, lá, đơn sơ nhưng ấm cúng.

Trải qua thời gian và thiên nhiên khắc nghiệt, công trình dần xuống cấp. Đến khoảng những năm 1930, các cụ Bá Ngận, Cai Đắc, Năm Thực cùng người dân địa phương đã chung tay góp sức, mời thợ giỏi từ xa về dựng lại đình khang trang hơn.

Khi ấy, khuôn viên đình rộng hàng nghìn mét vuông, là trung tâm sinh hoạt văn hóa tâm linh của cư dân trong vùng. Mỗi dịp lễ Giỗ Tổ, người dân trong vùng lại về dâng lễ bái vọng Đức Hùng Vương, Quốc mẫu Âu Cơ và cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Theo dòng chảy đô thị hóa, diện tích đình dần bị thu hẹp. Đến năm 2005 phần đất còn lại chỉ hơn 200m2. Tuy nhiên, với sự quan tâm của chính quyền và sự đồng thuận của nhân dân, đình đã được xây dựng lại theo thiết kế mới, kiên cố hơn. Không gian đình vừa là nhà văn hóa của tổ dân phố, vừa là nơi thờ tự trang nghiêm nhưng vẫn giữ được hồn cốt xưa.

Đình Hùng Vương ngự tại tổ 104, phường Phan Đình Phùng, nơi tổ chức Giỗ Tổ Hùng Vương.

Ông Phạm Trần Đang, 89 tuổi đời, 63 năm tuổi Đảng, Phó Tiểu Ban Quản lý, kiêm thủ nhang Di tích lịch sử văn hóa đình Hùng Vương, tự hào: Đình Hùng Vương là nơi nhân dân thờ phụng các vị Vua Hùng và anh linh các Anh hùng liệt sĩ. Hiện nay tên, tuổi 68 Anh hùng liệt sĩ, 2 Mẹ Việt Nam Anh hùng của địa phương được lưu danh cạnh ban thờ Vua Hùng.

Một dấu mốc quan trọng là từ năm 2010 đến 2013, đình Hùng Vương được tiếp nhận nhiều di vật linh thiêng từ Khu di tích lịch sử Đền Hùng (Phú Thọ) như: Ngọc phả 18 đời Vua Hùng, các bát hương thờ Quốc Tổ, Quốc Mẫu và Lạc Long Quân, cùng lư hương đá nặng hàng tấn. Những hiện vật này không chỉ làm tăng thêm giá trị tâm linh, mà còn khẳng định vị thế của đình trong hệ thống các điểm thờ tự Vua Hùng trên cả nước.

Những dòng lịch sử lấp lánh

Năm 2011, đình Hùng Vương được công nhận là một trong những địa điểm được phép tổ chức nghi lễ Giỗ Tổ. Đây là niềm vinh dự lớn, đồng thời cũng là trách nhiệm trong việc gìn giữ và phát huy giá trị di sản.

Nhân dân trong vùng chuẩn bị các kiệu rước cho ngày Giỗ Tổ Hùng Vương.

Đến năm 2015, bằng nguồn kinh phí xã hội hóa, đình Hùng Vương có tượng Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân và tượng Quốc Mẫu Âu Cơ thờ phụng. Tượng được đúc từ phiên bản gốc. Vào dịp Quốc giỗ hàng năm, dù địa phương không tổ chức rầm rộ, song các nghi lễ tại đình vẫn giữ được sự trang nghiêm, thành kính. Người dân đến đây không chỉ để cầu an, mà còn để tìm lại sự cân bằng trong tâm hồn, để nhớ rằng mình là một phần của dòng chảy lịch sử dân tộc.

Giỗ Tổ Hùng Vương là dịp để mỗi người tự soi lại mình, và hiểu sâu sắc hơn về thành quả hôm nay được đánh đổi bằng mồ hôi, xương máu của biết bao thế hệ đi trước. Nhất là ở thời đại số hiện nay, ai cũng bận rộn với công việc và trải mình trên “xa lộ” thông tin, cuốn theo đó là những giá trị truyền thống có nguy cơ bị vùi vào lãng quên, thì sự hiện hữu của di tích lịch sử đình Hùng Vương càng trở nên ý nghĩa. Ở đó là ký ức, là nền móng tinh thần cho các thế hệ người Thái Nguyên trưởng thành.

Lễ dâng kính đức tổ tông ở đình Hùng Vương là bánh chưng, bánh dày, oản, quả, hoa tươi… và lời thành tâm hiếu kính, cầu mong thiên hạ thái bình, mọi nhà được no cơm, ấm áo. Trong ngày Giỗ Tổ, sau nghi thức lễ, đình tổ chức đoàn rước gồm: Cờ thần, bát biểu, lệnh bài, chấp kích, kiệu rước Lạc Long Quân, kiệu rước 18 bánh chưng, 18 bánh dày tượng trưng cho 18 đời Vua Hùng, kiệu rước Chủ tịch Hồ Chí Minh và đoàn người đi thành từng khối biểu dương lực lượng qua một số trục đường chính của phường Phan Đình Phùng.

Các kiệu rước được phủ vải vàng, thêu hình rồng lộng lẫy. Những thiếu niên trong đội rước mang phục trang truyền thống, khỏe khoắn, đẹp mắt, có đoàn lân, sư, rồng đi mở đường trong tiếng trống hội...