Phụ nữ vùng cao dám quyết chuyện làm ăn

Chị Mùa Thị Hoa (thứ hai từ phải sang), Giám đốc HTX Nông sản sạch Tây Bắc (xã Tuần Giáo), giới thiệu các sản phẩm nông sản địa phương tới khách hàng tại một sự kiện xúc tiến thương mại.

Mấy ai biết rằng, để có được homestay như hôm nay, chị Hoa đã trải qua không ít đắn đo và cả những ánh nhìn nghi ngại. Ở vùng lòng hồ ngày ấy, phụ nữ chủ yếu gắn với việc nhà, chăm con, làm nương. Chuyện làm ăn lớn, vay vốn hay quyết định hướng phát triển kinh tế của gia đình thường do đàn ông đảm nhận. Thế nhưng, khi nhận ra cảnh quan thiên nhiên cùng bản sắc văn hóa của người Dao có thể trở thành lợi thế phát triển du lịch, chị Hoa là người đầu tiên trong gia đình mạnh dạn đề xuất cải tạo ngôi nhà để đón khách.

Quyết định này không phải ai cũng đồng tình, bởi nhiều người cho rằng làm du lịch ở một bản vùng cao là chuyện xa vời, trong khi gia đình chị vốn quen với nghề đánh bắt thủy sản và làm nương. Nhưng chị Hoa vẫn kiên trì thuyết phục người thân, tự tìm hiểu cách làm homestay, học kỹ năng đón tiếp khách và từng bước chỉnh trang lại ngôi nhà. Với chị, đó là hướng đi để phát triển kinh tế gia đình, gìn giữ những giá trị văn hóa của dân tộc mình. “Tôi nghĩ phụ nữ cũng có thể bàn bạc, quyết định và làm được những việc lớn của gia đình nếu mình thực sự quyết tâm. Khi đã chọn rồi thì phải cố gắng làm đến cùng” - chị Hoa chia sẻ.

Từ căn nhà truyền thống của gia đình, Homestay Pa Phông dần trở thành điểm dừng chân quen thuộc của nhiều du khách trong và ngoài tỉnh. Vào những dịp cao điểm, homestay đón hàng chục lượt khách lưu trú. Thu nhập từ du lịch giúp gia đình chị có điều kiện ổn định cuộc sống, tạo thêm việc làm cho một số lao động địa phương. Điều đáng quý hơn cả là ngôi nhà ấy vẫn giữ nguyên những nét kiến trúc truyền thống của người Dao. Những món ăn địa phương, những câu chuyện về phong tục, tập quán được chị Hoa giới thiệu cho du khách bằng niềm tự hào của một người con sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này.

Du khách trải nghiệm chế biến món cá nướng truyền thống tại Homestay Pa Phông của gia đình chị Quàng Thị Hoa, xã Tủa Thàng.

Trên nhiều bản vùng cao Điện Biên, ngày càng có nhiều phụ nữ mạnh dạn tham gia bàn bạc, quyết định những công việc vốn trước đây thường được xem là “chuyện của đàn ông”.

Chị Giàng Thị Dợ ở bản Tìa Ló, xã Pu Nhi nhận thấy hướng phát triển kinh tế mới cho gia đình khi địa phương triển khai xây dựng bản văn hóa gắn với phát triển du lịch. Từ việc di chuyển chuồng trại ra xa khu ở, chỉnh trang khuôn viên đến giữ gìn vệ sinh môi trường, những việc tưởng chừng nhỏ nhưng đều đòi hỏi sự đồng thuận và quyết tâm thay đổi những tập quán cũ. “Trước đây mình chỉ nghĩ làm nương, nuôi trâu bò là đủ. Sau này được tuyên truyền, tôi hiểu rằng muốn cuộc sống tốt hơn thì phải bắt đầu từ chính ngôi nhà của mình” - chị Dợ chia sẻ.

Từ những thay đổi trong nếp nhà, nhiều phụ nữ ở vùng cao đang dần tham gia nhiều hơn vào việc bàn bạc, quyết định những công việc liên quan đến sinh kế và tương lai của gia đình.

Với chị Mùa Thị Giông ở bản Mường Nhé, xã Mường Nhé, bước ngoặt đến từ quyết định vay vốn để phát triển chăn nuôi. Chị Giông bắt đầu nghĩ đến việc chăn nuôi bài bản hơn thay vì chỉ trông vào mùa vụ. Từ một cặp trâu giống ban đầu, đàn vật nuôi của gia đình dần phát triển. Có thêm vốn tích lũy, chị tiếp tục mở rộng chuồng trại, nuôi thêm lợn, dê và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn. Nhờ chịu khó học hỏi, áp dụng kỹ thuật chăn nuôi, kinh tế gia đình ngày càng ổn định. Ngôi nhà được sửa sang khang trang hơn, con cái có điều kiện học hành đầy đủ. “Bây giờ tôi thấy tự tin hơn rất nhiều. Chỉ cần chịu khó học hỏi và quyết tâm thì phụ nữ cũng có thể chủ động làm kinh tế, chăm lo tốt hơn cho gia đình” - chị Giông bày tỏ.

Ngày càng xuất hiện nhiều phụ nữ mạnh dạn tìm hướng phát triển kinh tế từ chính điều kiện thực tế của địa phương. Tiêu biểu như chị Mùa Thị Hoa, Giám đốc Hợp tác xã Nông sản sạch Tây Bắc tại xã Tuần Giáo, đã liên kết người dân phát triển các sản phẩm nông nghiệp sạch, từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ. Tại bản Bó, xã Thanh Nưa, chị Vì Thị Thương mạnh dạn phát triển mô hình trồng đào, tạo nguồn thu nhập ổn định cho gia đình. Còn tại bản Pá Khôm, xã Mường Luân, chị Lò Thị Vân từng bước phát triển kinh tế hộ gia đình từ chăn nuôi và sản xuất nông nghiệp. Dù lựa chọn những hướng đi khác nhau, điểm chung ở họ là sự chủ động, tự tin và khát vọng vươn lên bằng chính sức lao động của mình; không chờ người khác quyết thay mình mà mạnh dạn bàn bạc, lựa chọn hướng đi và chịu trách nhiệm với quyết định làm ăn của gia đình.

Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Pờ Diệu Ninh cho biết: Ở nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số, định kiến cũ từng khiến phụ nữ ít có tiếng nói trong những quyết định lớn của gia đình. Nhiều chị em quen với suy nghĩ việc của mình là sinh con, chăm sóc gia đình, làm nương, làm ruộng; còn chuyện vay vốn, đầu tư sản xuất hay thay đổi cách làm ăn là việc của đàn ông.

Những năm gần đây, thông qua các hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ vốn, dạy nghề, xây dựng mô hình kinh tế và đồng hành với phụ nữ khởi nghiệp, nhận thức ấy đã dần thay đổi. Ngày càng nhiều phụ nữ vùng cao tự tin hơn, biết tính toán hiệu quả kinh tế, mạnh dạn đề xuất ý tưởng, tham gia bàn bạc và trực tiếp quyết định những việc liên quan đến sinh kế của gia đình. Điều đáng quý không nằm ở quy mô lớn hay nhỏ của từng mô hình mà ở sự chuyển biến trong vị thế của phụ nữ. Khi người phụ nữ dám nghĩ, dám làm và có thu nhập, tiếng nói của họ trong gia đình, dòng họ và cộng đồng cũng được tôn trọng hơn. Đó là nền tảng quan trọng để phụ nữ dân tộc thiểu số vươn lên, đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng nếp sống mới ở vùng cao.