Phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong kỷ nguyên số

Sinh viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng tại Diễn đàn sinh viên khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo 2026. Ảnh: NGỌC HÀ

Tại thành phố Đà Nẵng, năm 2025 đánh dấu giai đoạn quan trọng khi UBND thành phố chỉ đạo quyết liệt sở, ngành, địa phương xây dựng cơ sở dữ liệu đảm bảo nguyên tắc “đúng - đủ - sạch - sống” và bắt đầu được kết nối đồng bộ, tạo nên một hệ thống giám sát minh bạch. Năm 2025 được xem là năm "bứt tốc" và gặt hái nhiều thành tựu rực rỡ trong hành trình chuyển đổi số của Đà Nẵng. Thành phố không chỉ duy trì vị thế dẫn đầu mà còn tạo ra những bước đột phá thực chất trong cả 3 trụ cột chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Trong đó, chỉ số chuyển đổi số (DTI) tiếp tục duy trì vị trí thứ nhất trong bảng xếp hạng DTI cấp tỉnh (ghi nhận lần thứ 4 liên tiếp tính đến đầu năm 2025). Đà Nẵng đoạt giải thưởng Thành phố thông minh Việt Nam 2025, lập kỷ lục 6 năm liên tiếp được vinh danh. Kinh tế số của Đà Nẵng (cũ) năm 2024 ước tính đóng góp khoảng 24% GRDP, tính cả cho Đà Nẵng và Quảng Nam, kinh tế số đóng góp 18,1% GRDP. Thành phố đã thực hiện "số hóa kết quả giải quyết thủ tục hành chính", giúp người dân không phải nộp lại các giấy tờ đã có trong hệ thống khi làm thủ tục lần sau. Xây dựng các tiện ích phục vụ người dân thành phố, ứng dụng Danang Smart City đã trở thành "siêu ứng dụng" tích hợp mọi tiện ích từ tra cứu giao thông, y tế, giáo dục đến phản ánh hiện trường.

Về chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2025, theo kết quả được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố vào ngày 1/10/2025, thành phố đứng thứ 8 trên toàn quốc. Đà Nẵng đứng thứ 766 trong số 1.000 thành phố tiêu biểu toàn cầu, tăng 130 bậc (từ vị trí 896 lên 766), trở thành một trong những hệ sinh thái khởi nghiệp có tốc độ thăng hạng nhanh nhất thế giới. Đà Nẵng được vinh danh là một trong 12 hệ sinh thái nổi bật toàn cầu được chọn để trình bày tại hội thảo công bố báo cáo của StartupBlink.

Các kết quả nổi bật về chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin trong năm 2025 là yếu tố cơ bản góp phần quan trọng trong công cuộc phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của thành phố, bởi các lý do chính sau:

Hoạt động tại Nhà máy Sản xuất thiết bị điện ô tô của Tập đoàn Trường Hải (THACO) tại Khu kinh tế mở Chu Lai. Ảnh: MAI QUẾ

Một là, chuyển đổi số làm thay đổi phương thức vận hành của bộ máy nhà nước, chuyển từ quản lý bằng giấy tờ sang quản lý dựa trên dữ liệu. Điều này mang lại 3 giá trị cốt lõi: Tính minh bạch - Mọi quy trình, từ phê duyệt dự án đến chi tiêu công, đều được lưu vết trên hệ thống mà không ai có thể tự ý sửa đổi. Hạn chế tiếp xúc - Dịch vụ công trực tuyến giúp người dân và doanh nghiệp không phải gặp trực tiếp cán bộ, từ đó triệt tiêu môi trường nảy sinh "tham nhũng vặt" và cơ chế "xin cho". Trách nhiệm giải trình - Hệ thống số tự động phân quyền và định danh người xử lý hồ sơ, giúp dễ dàng xác định trách nhiệm khi có sai phạm xảy ra.

Hai là, triển khai giám sát tập trung, thời gian thực trên Trung tâm Giám sát, điều hành thành phố thông minh (IOC) đối với toàn bộ dữ liệu liên quan đến quá trình tiếp nhận, xử lý và trả kết quả hồ sơ thủ tục hành chính, đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của người dân, doanh nghiệp trên địa bàn thành phố. Trên cơ sở dữ liệu giám sát, IOC hỗ trợ phân tích, phát hiện sớm các “điểm nghẽn”, khâu trung gian gây chậm trễ, lĩnh vực phát sinh nhiều bức xúc, từ đó kịp thời chỉ đạo điều chỉnh quy trình, chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương hành chính, phòng ngừa tiêu cực, nhũng nhiễu.

Ba là, đảm bảo tính công khai minh bạch. Thành phố đã đạt được bước tiến lớn trong việc "số hóa" quy trình để phòng chống tiêu cực, mọi văn bản được ký số. Toàn bộ quá trình xử lý hồ sơ giữa các cơ quan được thực hiện trên môi trường điện tử, giúp lãnh đạo có thể giám sát tiến độ thực hiện của từng cán bộ theo thời gian thực. Đà Nẵng đã cung cấp hơn 1.200 bộ dữ liệu mở, giúp doanh nghiệp dễ dàng tra cứu thông tin quy hoạch, kinh tế mà không cần qua các thủ tục "xin cho" trực tiếp.

Đoàn viên, thanh niên hỗ trợ vận hành chính quyền 2 cấp. Ảnh: ĐVCC

Bốn là, hạn chế tối đa việc dùng tiền mặt. Đây là lĩnh vực Đà Nẵng ghi nhận sự thay đổi mạnh mẽ nhất về nếp sống số. Tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội qua tài khoản đạt khoảng 68,5% và đang hướng tới mục tiêu 85% trong năm 2026. Đặc biệt, tỷ lệ người nhận trợ cấp thất nghiệp qua thẻ đã đạt mức gần như tuyệt đối (99%). Tất cả khoản phí, lệ phí tại các trung tâm hành chính đều có thể thanh toán qua mã QR hoặc ví điện tử. Điều này giúp loại bỏ hoàn toàn việc cán bộ cầm tiền mặt, góp phần minh bạch hóa ngân sách.

Các bệnh viện và cơ sở giáo dục trên địa bàn đều đã triển khai thanh toán học phí và viện phí trực tuyến. Đà Nẵng đã nhân rộng thành công mô hình thanh toán số tại các chợ truyền thống và các tuyến phố chuyên doanh; du khách đến Đà Nẵng có thể trải nghiệm hành trình du lịch "không ví" (cashless travel) từ sân bay, khách sạn đến các quán ăn đường phố.

Năm là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới của công nghệ thông tin vào đời sống như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và công nghệ Blockchain. AI có khả năng phân tích hàng triệu giao dịch và hồ sơ để phát hiện các dấu hiệu bất thường (như một doanh nghiệp liên tiếp trúng thầu ở một địa phương với tỷ lệ giảm giá sát nút, hoặc sự gia tăng tài sản đột ngột của cán bộ). Blockchain được ứng dụng để quản lý các loại hồ sơ không thể thay đổi như sổ đỏ, bằng cấp, và hồ sơ đấu thầu. Tính "phi tập trung" của Blockchain đảm bảo rằng không một cá nhân nào có quyền chỉnh sửa dữ liệu để bao che sai phạm.

Đà Nẵng hiện tại và tương lai luôn vững tin là thành phố văn minh, đáng sống. Nơi có chính quyền minh bạch, người dân văn minh, thân thiện… Khi mọi hoạt động công quyền đều được thực hiện trên nền tảng số, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực sẽ không còn đất diễn.

SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ