Ngành bán lẻ thay đổi sách lược để phát triển

Việc đẩy mạnh tiêu thụ các sản phẩm OCOP tạo ra sự kết nối chặt chẽ giữa doanh nghiệp sản xuất và người tiêu dùng

Ghi nhận từ đầu năm 2026 đến nay, chi phí vận hành trong lĩnh vực bán lẻ tiếp tục chịu sức ép lớn. Giá thuê mặt bằng tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh vẫn ở mức cao; chi phí logistics biến động theo giá nhiên liệu dẫn đến nguồn cung hàng hóa nhập khẩu cũng chịu ảnh hưởng từ tỷ giá và những bất ổn của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đại diện chi nhánh siêu thị Winmart tại Hà Nội cho biết, biên lợi nhuận của ngành vốn đã mỏng, nay càng bị thu hẹp. Nếu tiếp tục chạy theo các chương trình giảm giá sâu kéo dài, doanh nghiệp sẽ khó duy trì hiệu quả kinh doanh. Do đó, doanh nghiệp buộc phải cơ cấu lại danh mục hàng hóa, ưu tiên những sản phẩm có nguồn cung ổn định, chi phí hợp lý và biên lợi nhuận tốt hơn.

Thực tế cho thấy, các chương trình khuyến mãi vẫn được duy trì nhưng không còn là “trụ cột” trong chiến lược kinh doanh. Thay vào đó, các doanh nghiệp đang tập trung nhiều hơn vào việc tối ưu chuỗi cung ứng và lựa chọn sản phẩm phù hợp với xu hướng tiêu dùng mới.

Trong bức tranh đó, hàng Việt, đặc sản vùng miền và sản phẩm OCOP đang nổi lên như một “điểm tựa” quan trọng. Không chỉ có lợi thế về giá, các sản phẩm này còn đáp ứng tốt nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về chất lượng, nguồn gốc và tính bản địa.

Bà Nguyễn Thị Lan, chủ cửa hàng bán lẻ tại Hà Nội cho biết, doanh số nhóm hàng đặc sản vùng miền tăng trưởng ổn định trong hai năm qua, đặc biệt ở các sản phẩm thực phẩm chế biến và nông sản khô. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến những sản phẩm có câu chuyện, có nguồn gốc rõ ràng. Đây chính là lợi thế của hàng Việt, nhất là sản phẩm OCOP. Việc đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị đã giúp doanh thu tăng đáng kể. Trước đây, các cơ sở chủ yếu bán qua thương lái với giá bấp bênh.

Nay khi tham gia chương trình OCOP và kết nối với hệ thống bán lẻ, sản phẩm được chuẩn hóa, giá trị gia tăng cao hơn và đầu ra ổn định hơn, ông Hoàng Văn Thám, Giám đốc Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn chia sẻ. Một xu hướng đáng chú ý là các doanh nghiệp bán lẻ đang chủ động xây dựng chuỗi cung ứng trực tiếp với các địa phương, thay vì phụ thuộc vào trung gian. Việc này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng hàng hóa. Nhiều hệ thống phân phối lớn đã triển khai các chương trình hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ trong việc hoàn thiện bao bì, tiêu chuẩn sản phẩm và quy trình sản xuất. Nhờ đó, hàng loạt sản phẩm OCOP đã “lên kệ” tại các siêu thị hiện đại, mở rộng đáng kể thị trường tiêu thụ.

Theo ông Tạ Văn Tường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, khi chi phí đầu vào biến động, việc rút ngắn chuỗi cung ứng và tăng tỷ lệ nội địa hóa sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro. Đồng thời, điều này cũng góp phần thúc đẩy sản xuất trong nước và nâng cao giá trị cho nông sản Việt. Không chỉ doanh nghiệp thay đổi, người tiêu dùng cũng đang điều chỉnh hành vi mua sắm theo hướng thận trọng và bền vững hơn. Thay vì chạy theo hàng giá rẻ, nhiều người ưu tiên sản phẩm có chất lượng tốt, nguồn gốc rõ ràng và giá trị sử dụng lâu dài.

Theo khảo sát của tổ chức nghiên cứu thị trường, tỷ lệ người tiêu dùng ưu tiên hàng Việt đã tăng đáng kể trong những năm gần đây, đặc biệt trong nhóm hàng thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh do các sản phẩm trong nước, nhất là thực phẩm, vì vừa đảm bảo an toàn, vừa ủng hộ doanh nghiệp Việt. Giá cả cũng hợp lý hơn so với hàng nhập khẩu. Dù xu hướng chuyển dịch đang mang lại tín hiệu tích cực, song các chuyên gia cho rằng, để phát huy hiệu quả lâu dài, cần có sự hỗ trợ đồng bộ từ chính sách. Một trong những điểm nghẽn hiện nay là năng lực sản xuất và tiêu chuẩn hóa sản phẩm của nhiều cơ sở nhỏ lẻ còn hạn chế.

Trước thực trạng đó, Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn đối với sản phẩm OCOP, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường. Nếu không nâng cao được chất lượng và tính đồng nhất của sản phẩm, hàng Việt sẽ khó cạnh tranh bền vững, ngay cả trên sân nhà. Bên cạnh đó, việc đầu tư vào hạ tầng logistics, đặc biệt là hệ thống kho bãi và vận chuyển lạnh, cũng là yếu tố then chốt giúp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả phân phối hàng hóa.

Trong dài hạn, nếu được hỗ trợ đúng hướng, xu hướng này sẽ trở thành “đòn bẩy kép” giúp doanh nghiệp bán lẻ nâng cao hiệu quả kinh doanh và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và nâng tầm giá trị hàng Việt. Đây chính là nền tảng để thị trường bán lẻ Việt Nam tăng khả năng chống chịu và phát triển ổn định trước những biến động của kinh tế toàn cầu.