Meta chống lừa đảo trực tuyến bằng cách gì?

Meta tung chiến lược chống lừa đảo. Ảnh: Heidoh

Lừa đảo tinh vi thời AI

Trong cuộc phỏng vấn độc quyền với Bangkok Post, ông David Agranovic, Giám đốc Chính sách An ninh của Meta (công ty sở hữu Facebook), cho biết mạng lưới lừa đảo tại châu Á - Thái Bình Dương thoát khỏi mô hình nhỏ lẻ, tự phát để trở thành “dây chuyền” có tổ chức, vận hành bằng kịch bản tự động hóa và dựa vào trí tuệ nhân tạo (AI).

Thủ đoạn vốn quen thuộc nhưng được “nâng cấp” đáng kể, như giả mạo cảnh sát, cơ quan nhà nước hoặc tổ chức điều tra tài chính, sao chép logo, phù hiệu, hình ảnh sĩ quan để thúc ép nạn nhân hành động trước khi kịp nghi ngờ.

Tình trạng lừa đảo phục hồi tiền (recovery scams) đang lan rộng. Đây là hình thức đánh vào những người từng là nạn nhân, khi kẻ gian giả danh cơ quan chức năng, hứa hẹn giúp thu hồi khoản tiền đã mất với điều kiện phải đóng phí điều tra hoặc xử lý hồ sơ. Thực tế, không có cuộc điều tra nào diễn ra và nạn nhân bị lừa thêm một lần nữa.

Đáng lo ngại hơn, AI đóng vai trò chất xúc tác mạnh mẽ cho xu hướng này. Deepfake video sử dụng hình ảnh người nổi tiếng hoặc nhân vật công chúng để quảng bá đầu tư giả mạo xuất hiện ngày càng nhiều. Ngoài ra đó là khả năng cá nhân hóa hàng loạt, chỉ với vài dòng lệnh, kẻ gian có thể tạo ra hàng nghìn tin nhắn được “may đo” theo từng nạn nhân, khiến ranh giới giữa thật và giả trở nên mong manh.

Các đối tượng thường tiếp cận nạn nhân trên mạng xã hội, sau đó nhanh chóng chuyển cuộc trò chuyện sang ứng dụng nhắn tin mã hóa và kênh thanh toán thay thế để tránh giám sát.

Xây dựng phòng thủ đa tầng

Trước thực trạng đó, Meta xác định chống lừa đảo không thể chỉ dựa vào biện pháp đơn lẻ, mà cần một hệ sinh thái phòng thủ đa tầng. Theo Heidoh, trọng tâm đầu tiên là tăng cường “sức đề kháng” của nền tảng. Công nghệ nhận diện khuôn mặt được mở rộng nhằm ngăn chặn việc lợi dụng hình ảnh người nổi tiếng và nhân vật công chúng, giúp Meta tăng gấp đôi khả năng phát hiện và gỡ quảng cáo lừa đảo dạng này.

Song song là việc trao quyền cho người dùng. Trên messenger, Meta thử nghiệm hệ thống cảnh báo sớm khi người dùng nhận tin nhắn có dấu hiệu đáng ngờ từ liên hệ mới. Người dùng có thể gửi nội dung trò chuyện cho AI phân tích, từ đó nhận hướng dẫn cụ thể về việc chặn hoặc báo cáo tài khoản. Đây là bước đi quan trọng, bởi trong môi trường lừa đảo ngày càng tinh vi, nhận thức và phản xạ của người dùng chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên.

Ở cấp độ cao hơn, Meta tập trung phá vỡ toàn bộ mạng lưới thay vì chỉ xử lý từng tài khoản riêng lẻ. Thông qua điều tra chuyên sâu kết hợp phát hiện tự động, công ty gỡ bỏ hơn 6.400 tài khoản và trang facebook liên quan mạng lưới lừa đảo có nguồn gốc từ Campuchia chỉ từ tháng 1 đến 10/2025. Riêng năm 2025, Meta xóa hơn 134 triệu quảng cáo lừa đảo và vô hiệu hóa gần 12 triệu tài khoản gắn với các “trung tâm lừa đảo” có tổ chức. Số báo cáo của người dùng về quảng cáo lừa đảo giảm hơn 50% trong vòng 15 tháng, cho thấy hiệu quả bước đầu của cách tiếp cận này.

Theo UpTech Media, Meta cũng triển khai AI cho mục đích phòng thủ, gồm các hệ thống toàn vẹn quy mô lớn để phát hiện tài khoản giả mạo, cảnh báo tự động cho các tương tác đáng ngờ và các công cụ như “Tường lửa Llama” để ngăn chặn việc tiêm mã độc tức thời và các rủi ro khác. Việc kiểm thử phản biện liên tục (red teaming), bao gồm cả kiểm thử đối kháng tự động, được mở rộng để xác định các lỗ hổng nhanh hơn. Khi tội phạm dùng AI để lừa đảo, AI cũng được huy động như công cụ phòng thủ.

Giữ gìn niềm tin trong không gian số không chỉ đòi hỏi sự cảnh giác của người dùng và sự hợp tác giữa các nền tảng công nghệ, tổ chức tài chính và cơ quan thực thi pháp luật trong khu vực. Chỉ khi các mắt xích này cùng vận hành, xã hội mới có thể đứng vững trước làn sóng lừa đảo tinh vi thời AI.

THƯ LÊ