'Mây lửa' - hiện tượng thời tiết kỳ lạ giữa các đám cháy rừng

Khói bốc lên từ đám cháy rừng ở Betxi, Tây Ban Nha, ngày 26/7. Ảnh: Reuters.

Giữa lúc Pháp và Tây Ban Nha đang phải đối mặt một trong những đợt cháy rừng nghiêm trọng nhất trong lịch sử, các chuyên gia cảnh báo về một hiện tượng có thể khiến các đám cháy trở nên nguy hiểm và khó kiểm soát hơn: mây dông do cháy rừng (pyrocumulonimbus), hay còn gọi là "mây lửa".

Mây lửa là gì?

Theo Guardian, mây pyrocumulonimbus (pyroCb) là những đám mây dông khổng lồ được hình thành từ các vụ cháy rừng.

Khi cháy rừng bùng phát trên diện rộng, lượng nhiệt khổng lồ từ đám cháy tạo ra những cột khói bốc lên rất nhanh. Khi cột khói dâng lên đến một độ cao nhất định, áp suất khí quyển giảm khiến không khí lạnh dần, hơi nước ngưng tụ và hình thành mây. Những đám mây này có thể tạo ra sét và gió mạnh, khiến đám cháy càng lan nhanh và khó khống chế.

Nếu đám cháy có quy mô đủ lớn và cường độ đủ mạnh, cột khói sẽ tiếp tục dâng cao, phát triển thành mây pyrocumulonimbus. Những đám mây này có thể vươn tới độ cao 10-15 km, xuyên qua tầng đối lưu và lan lên tầng bình lưu.

Đám cháy rừng trên núi ở Onda, Tây Ban Nha, ngày 27/7. Ảnh: Reuters.

Ông Rick McRae, giáo sư thuộc nhóm nghiên cứu cháy rừng của Đại học New South Wales (Úc), cho biết: "Đây thực chất là một cơn dông được hình thành ngay trong cột khói của đám cháy. Những đám mây này có thể bao trùm khoảng 10.000 km³ khí quyển, vì vậy tác động của chúng là rất lớn".

Mây lửa là dấu hiệu cho thấy đám cháy đã phát triển đến quy mô rất lớn. Nguy hiểm hơn, chúng có thể tạo ra gió mạnh và sét, khiến đám cháy tiếp tục lan rộng và khó kiểm soát.

Theo các chuyên gia, mây lửa tạo ra những cơn gió giật mạnh làm thay đổi hướng và tốc độ lan của lửa một cách khó lường.

"Sự xuất hiện của đám mây này là dấu hiệu cho thấy đám cháy cực kỳ nguy hiểm. Nó cũng cho thấy việc sơ tán quy mô lớn là hoàn toàn cần thiết", GS McRae nói.

Mây lửa ngày càng xuất hiện nhiều

Australia bắt đầu ghi nhận hiện tượng mây pyrocumulonimbus từ đầu thế kỷ XXI và theo các chuyên gia, hiện tượng này dường như đang xuất hiện với tần suất ngày càng nhiều.

Mây lửa cũng từng hình thành trong các vụ cháy rừng quy mô lớn ở bang California (Mỹ) vào năm 2022. Tuy nhiên, với Pháp, đây có thể là hiện tượng hoàn toàn mới.

Mây pyrocumulonimbus được cho là đã xuất hiện tại Pháp trong đợt cháy rừng tuần này, đánh dấu lần đầu tiên Pháp ghi nhận hiện tượng này, tờ Le Monde đưa tin.

Theo các chuyên gia, biến đổi khí hậu không chỉ làm gia tăng nguy cơ xảy ra các vụ cháy rừng cực đoan trên toàn cầu mà còn tạo ra những điều kiện thuận lợi để mây pyrocumulonimbus hình thành.

Cháy rừng ở Ares, vùng Gironde (Pháp) ngày 25/7. Ảnh: Reuters.

Ông McRae nhấn mạnh: "Đây không đơn thuần chỉ là nhiệt độ tăng lên. Đó là toàn bộ tác động của biến đổi khí hậu. Khí quyển thay đổi, thời tiết ở bề mặt thay đổi và còn rất nhiều yếu tố khác cũng đang thay đổi".

Các mô hình khí hậu đều cho thấy những xu hướng này sẽ còn trở nên nghiêm trọng hơn trong tương lai.

Các vụ cháy rừng ở châu Âu xảy ra đúng vào cao điểm mùa du lịch, trong bối cảnh khu vực này liên tiếp trải qua các đợt nắng nóng. Nhiều khu rừng đã khô kiệt do thiếu mưa kéo dài từ tháng 5, làm gia tăng đáng kể nguy cơ cháy.

Các nhà khí tượng cũng cảnh báo một đợt nắng nóng mới có thể tràn vào Pháp từ ngày 28/7, với nền nhiệt ở một số nơi lên tới 40°C.

"Một khối không khí nóng cực mạnh sẽ di chuyển qua khu vực Trung Âu trong khoảng bốn đến năm ngày," GS McRae cho biết.