Máy bay vận tải quân sự Y-15 của Trung Quốc lộ diện

Một video lan truyền trên mạng xã hội Douyin cho thấy một máy bay vận tải quân sự 4 động cơ cánh quạt thực hiện chuyến bay thử nghiệm trên khu vực thành phố Tây An. Đây được cho là lần lộ diện rõ ràng của máy bay vận tải mới mang định danh Y-15, đánh dấu bước tiến tiếp theo trong quá trình hiện đại hóa lực lượng vận tải đường không của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Tổng quan chương trình Y-15 và địa điểm thử nghiệm

Đoạn video trên Douyin ghi lại hình ảnh một máy bay vận tải quân sự 4 động cơ cánh quạt bay thử tại khu vực Tây An. Thành phố này được mô tả là một trung tâm truyền thống của các chương trình hàng không quân sự Trung Quốc, nên việc Y-15 xuất hiện tại đây phù hợp với vai trò là nơi tập trung nhiều dự án phát triển và thử nghiệm khí tài hàng không mới.

Việc máy bay chỉ xuất hiện trong các hình ảnh thử nghiệm cho thấy chương trình vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện. Tuy nhiên, việc thực hiện được các chuyến bay thử trên bầu trời Tây An cho thấy dự án đã đạt đến bước tiến đủ để tiến hành đánh giá trên không, thay vì chỉ dừng lại ở mức thiết kế hoặc thử nghiệm mặt đất.

Vấn đề định danh: từ Y-30 ý tưởng đến Y-15 thực tế

Theo các ấn phẩm trước đây, máy bay này từng được gắn với ký hiệu Y-30. Tuy nhiên, các thông tin hiện có cho thấy cách gọi này là không chính xác khi áp dụng cho mẫu máy bay đang bay thử hiện nay.

Các nguồn thông tin công khai cho biết chỉ số Y-30 xuất phát từ một thiết kế ý tưởng từng được giới thiệu tại Triển lãm Hàng không Chu Hải năm 2014. Thiết kế này thuộc một giai đoạn trước của chương trình và không có liên quan trực tiếp đến khung thân đang được thử nghiệm hiện nay.

Các nhà phân tích lưu ý rằng Y-30 chỉ là tên gọi dự kiến ở giai đoạn đầu của quá trình phát triển, sau đó đã bị loại bỏ. Tên gọi được cho là phản ánh chính xác hơn tình trạng hiện tại của chương trình là Y-15. Như vậy, Y-15 có thể được hiểu là bước tiếp nối thực tế của một chuỗi nghiên cứu, trong đó Y-30 chỉ tồn tại ở dạng ý tưởng, còn nền tảng đang bay thử mới là sản phẩm cụ thể hóa.

Máy bay vận tải quân sự hạng trung Y-15 của Trung Quốc trong quá trình thử nghiệm.

Vị trí của Y-15 trong đội bay vận tải Trung Quốc

Theo thông tin được công bố, Y-15 được thiết kế để chiếm một vị trí cụ thể trong đội bay vận tải của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Máy bay này được xếp loại là vận tải cơ quân sự tầm trung hiện đại, nằm giữa hai dòng Y-9 và Y-20 trong dải năng lực vận tải.

Nhiệm vụ chính của nền tảng mới là thay thế các máy bay đã lạc hậu trong biên chế và đồng thời tăng cường tính linh hoạt cho lực lượng vận tải đường không. Khái niệm “tính linh hoạt” ở đây gắn với khả năng đáp ứng tốt hơn các nhiệm vụ khu vực và nhiệm vụ chiến thuật, nơi yêu cầu máy bay phải vừa đủ tải trọng, vừa có khả năng triển khai trên nhiều loại đường băng và điều kiện hạ tầng khác nhau.

Việc tạo ra một lớp vận tải cơ tầm trung mới như Y-15, được định vị giữa Y-9 và Y-20, cho thấy mục tiêu tối ưu hóa cấu trúc đội bay, giảm khoảng trống về tải trọng và tầm hoạt động giữa các dòng máy bay hiện có. Qua đó, lực lượng vận tải có thể bố trí phương tiện phù hợp hơn với từng loại nhiệm vụ cụ thể.

Cấu hình 4 động cơ cánh quạt và ưu tiên kỹ thuật

Y-15 sử dụng cấu hình 4 động cơ phản lực cánh quạt. Theo đánh giá, lựa chọn cấu hình này phản ánh rõ các ưu tiên kỹ thuật mà chương trình đặt ra, bao gồm hiệu quả nhiên liệu, khả năng hoạt động trên quãng đường ngắn và trung bình, cùng khả năng cất hạ cánh từ các sân bay ít được trang bị đầy đủ.

Cụ thể, ưu tiên về hiệu quả nhiên liệu cho thấy nền tảng này được định hướng phục vụ những nhiệm vụ vận tải đòi hỏi khai thác thường xuyên, trong khi vẫn cần kiểm soát chi phí vận hành. Khả năng hoạt động trên các tuyến bay ngắn và trung bình cho thấy Y-15 tập trung vào phạm vi khu vực hơn là tầm xa liên lục địa.

Khả năng cất cánh từ các sân bay ít được trang bị là yếu tố quan trọng khác. Điều này hàm ý rằng máy bay phải thích ứng với đường băng không tối ưu và hạ tầng mặt đất hạn chế, phù hợp với các nhiệm vụ triển khai lực lượng và tiếp tế tại những khu vực mà điều kiện sân bay chưa được đầu tư đầy đủ.

Thay thế Y-8, Y-9 và quá trình trẻ hóa đội bay

Dự kiến Y-15 sẽ dần thay thế các dòng máy bay Y-8 và Y-9, vốn được phát triển dựa trên thiết kế máy bay An-12 của Liên Xô. Trong nhiều thập kỷ, Y-8 và Y-9 đã tạo thành xương sống của đội bay vận tải cỡ trung của Trung Quốc, đảm nhiệm phần lớn khối lượng công việc trong phân khúc này.

Tuy nhiên, hoạt động của các dòng máy bay nói trên hiện bị hạn chế ngày càng rõ rệt do khung thân đã cũ cùng hệ thống tích hợp lạc hậu. Những yếu tố này tác động trực tiếp đến khả năng nâng cấp, độ tin cậy và mức độ đáp ứng các yêu cầu tác chiến hiện đại.

Trong bối cảnh đó, Y-15 được định vị như một nền tảng mới nhằm giải quyết vấn đề tuổi thọ và công nghệ của đội bay cũ. Với vai trò thay thế Y-8 và Y-9, Y-15 được kỳ vọng sẽ đảm nhận dần những nhiệm vụ vốn do hai dòng vận tải cơ cũ đảm trách, trong khi cung cấp tiêu chuẩn mới về hiệu quả khai thác và khả năng tích hợp hệ thống hiện đại.

Góc nhìn tác chiến và xu hướng hiện đại hóa

Việc một vận tải cơ tầm trung mới như Y-15 bước vào giai đoạn bay thử cho thấy nỗ lực tiếp tục hoàn thiện cấu trúc và năng lực của lực lượng vận tải quân sự Trung Quốc. Khi nằm giữa Y-9 và Y-20, Y-15 bổ sung một mắt xích còn thiếu trong phổ phương tiện vận tải, giúp lực lượng này có thêm lựa chọn trong việc phân bổ máy bay phù hợp với từng nhiệm vụ khu vực và chiến thuật khác nhau.

Nền tảng mới được thiết kế với các ưu tiên rõ ràng về hiệu quả nhiên liệu, khả năng hoạt động trên tuyến bay ngắn và trung bình, cũng như sử dụng được ở các sân bay ít được trang bị, cho thấy trọng tâm của chương trình là năng lực vận tải linh hoạt ở cấp độ khu vực. Điều này gắn với mục tiêu thay thế dần những khung thân cũ như Y-8 và Y-9, vốn đã chịu giới hạn bởi tuổi đời và công nghệ tích hợp.

Theo Defence Blog, các thông tin hiện nay cho thấy Y-15 đã vượt qua giai đoạn khái niệm, bước vào thử nghiệm thực tế với định vị rõ ràng trong đội hình vận tải quân sự Trung Quốc: là vận tải cơ quân sự hạng trung hiện đại, được tối ưu để thay thế nền tảng cũ và nâng cao năng lực triển khai khu vực, trong khi vẫn chú trọng đến hiệu quả vận hành và yêu cầu hạ tầng sân bay không quá cao.

Tuệ Nhân