Lan tỏa kiến thức pháp luật đến vùng cao, biên giới

Là tỉnh có đường biên dài hơn 333km tiếp giáp Trung Quốc, địa bàn rộng, dân cư phân tán, điều kiện giao thông khó khăn, trước đây, tình trạng một bộ phận người dân thiếu kiến thức pháp luật dễ bị lôi kéo tham gia các hành vi vi phạm như vận chuyển hàng cấm, vượt biên trái phép… gây phức tạp tình hình an ninh trật tự. Vì vậy, tỉnh xác định công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật là “chìa khóa” để nâng cao dân trí pháp luật và tạo “sức đề kháng” trước các nguy cơ vi phạm.

Từ năm 2024 đến hết tháng 6/2025, toàn tỉnh tổ chức gần 3.400 cuộc phổ biến, giáo dục pháp luật, thu hút trên 390.000 lượt người tham gia. Quy mô và tần suất tăng qua từng năm phản ánh nỗ lực đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền của các cấp, ngành. Thông qua Tiểu dự án 1 và Dự án 10 thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi, Cao Bằng đa dạng hóa phương thức truyền thông: pano, áp phích, đối thoại trực tiếp, mạng xã hội, cùng nhiều phiên tòa lưu động thu hút đông đảo người dân theo dõi. Ở các địa bàn xa trung tâm, loa truyền thanh xóm, bản vẫn là kênh thông tin hiệu quả giúp người dân cập nhật quy định mới và nắm bắt tình hình liên quan đến an ninh biên giới. Các mô hình “Tổ tự quản an ninh trật tự”, “Hòa giải ở cơ sở”, “Nông dân với pháp luật”, “Phụ nữ tuyên truyền pháp luật” tiếp tục được duy trì tại các xã vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn. Công tác giáo dục pháp luật trong trường học cũng có nhiều đổi mới. Giáo viên tổ chức các hoạt động ngoại khóa mang tính tình huống, giúp học sinh xử lý những vấn đề pháp lý đơn giản trong đời sống.

Em Nông Thị Khánh Ly, Trường THCS Thanh Nhật, xã Hạ Lang chia sẻ: Nhờ tham gia các buổi sinh hoạt ngoại khóa, em hiểu hơn về quyền, nghĩa vụ của mình và biết tự bảo vệ trước các nguy cơ bạo lực gia đình hay xâm hại trẻ em.

Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh truyền thông phòng, chống buôn bán người tại Chợ phiên xã Tam Kim thu hút đông đảo người dân tham gia.

Những chuyển biến tích cực trong nhận thức của học sinh cũng phản ánh hiệu quả của mạng lưới tuyên truyền pháp luật tại cơ sở, trong đó, các tổ chức đoàn thể giữ vai trò then chốt, đặc biệt là lực lượng phụ nữ. Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Hoàng Thị Thương, cho biết: Chúng tôi tăng cường sinh hoạt chuyên đề, lồng ghép nội dung về hôn nhân - gia đình, phòng, chống mua bán người, bạo lực gia đình, bình đẳng giới... Nhiều chị em mạnh dạn trao đổi, phản ánh vấn đề trong xóm, bản và chủ động tham gia hòa giải, góp phần xây dựng cộng đồng an toàn, văn minh.

Đội ngũ người có uy tín tiếp tục đóng vai trò quan trọng. Với hiểu biết sâu sắc về phong tục, tiếng nói và đời sống của đồng bào, họ là “cầu nối” đưa pháp luật đến từng gia đình. Các lớp bồi dưỡng do Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Tư pháp tổ chức giúp họ cập nhật kiến thức mới về đất đai, hôn nhân và gia đình, xuất nhập cảnh và an ninh biên giới. Nhờ đó, nhiều vụ mâu thuẫn trong cộng đồng được hòa giải ngay tại cơ sở, hạn chế phát sinh đơn thư khiếu nại phức tạp.

Giám đốc Sở Tư pháp Đoàn Trọng Hùng nhận định: Việc đa dạng hóa phương thức tuyên truyền cùng sự tham gia tích cực của người có uy tín đã khiến pháp luật đến gần người dân hơn, tạo chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và hành vi của nhiều cộng đồng, góp phần củng cố nền tảng pháp lý vững chắc tại vùng biên. Song song với tuyên truyền truyền thống, tỉnh đẩy mạnh truyền thông pháp luật trên môi trường số - xu thế tất yếu hiện nay. Các nhóm Zalo thôn bản, nhóm Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, “Tự quản đường biên” thường xuyên cập nhật cảnh báo về an ninh trật tự, quy định mới của pháp luật, thủ tục hành chính được rút gọn…, giúp người dân tiếp cận thông tin mọi lúc, mọi nơi. Trang thông tin phổ biến, giáo dục pháp luật của tỉnh được kiện toàn, nâng cấp với nhiều tài liệu, video minh họa, infographic về các lĩnh vực gần gũi như đất đai, hôn nhân và gia đình, phòng, chống bạo lực gia đình, bảo vệ trẻ em. Đây là nguồn tư liệu trực quan, hỗ trợ thiết thực cho cán bộ cơ sở trong quá trình tuyên truyền. Các cuộc thi trực tuyến tìm hiểu pháp luật tổ chức giai đoạn 2024 - 2025 thu hút đông đảo học sinh THCS, THPT, đoàn viên, thanh niên và hội viên. Câu hỏi được thiết kế sinh động, kết hợp hình ảnh và tình huống thực tế giúp người học hiểu sâu nội dung pháp luật, không chỉ trả lời đúng theo hình thức.

Việc gắn pháp luật với thực tiễn đời sống giúp người dân hiểu và vận dụng dễ hơn, đồng thời, tạo sự thống nhất giữa nhận thức pháp luật và hành động. Nhờ cách làm linh hoạt, sáng tạo và sát thực tế, công tác phổ biến pháp luật ở Cao Bằng đang tạo chuyển biến bền vững trong cộng đồng. Pháp luật từ chỗ khó tiếp cận nay đã trở thành điểm tựa trong hành xử, lao động, sinh hoạt của người dân.

Xuân Trường