Khuyến công chuyển từ 'hỗ trợ' sang 'tạo sức bật'

Từ hỗ trợ thiết bị đến nâng sức cạnh tranh

Khuyến công là một trong những chính sách quan trọng của Nhà nước nhằm thúc đẩy công nghiệp nông thôn. Tại Nghệ An, dù nguồn lực còn hạn chế, hoạt động khuyến công từng bước phát huy vai trò “đòn bẩy”, hỗ trợ các cơ sở sản xuất nâng cao năng lực và sức cạnh tranh.

Theo Sở Công Thương Nghệ An, một trong những kết quả nổi bật là từng bước hoàn thiện cơ chế, chính sách về khuyến công. Tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 13/2025/NQ-HĐND quy định mức chi cho hoạt động khuyến công và phê duyệt Chương trình khuyến công giai đoạn 2026 - 2030, tạo cơ sở triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở công nghiệp nông thôn.

Các chương trình khuyến công tập trung vào những nội dung thiết thực như hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến; đào tạo, tập huấn; xúc tiến thương mại; nâng cao năng lực quản trị. Qua đó, các cơ sở công nghiệp nông thôn có điều kiện giảm chi phí, tăng năng suất, chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.

Khuyến công cần chuyển từ hỗ trợ đơn lẻ về máy móc, thiết bị sang hỗ trợ toàn diện theo chuỗi giá trị. Ảnh: Văn Thân

Đáng chú ý, kinh phí khuyến công đã phát huy vai trò “vốn mồi”, huy động nguồn vốn đối ứng từ các cơ sở thụ hưởng để mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động. Việc thẩm định, kiểm tra, nghiệm thu được phối hợp chặt chẽ, bảo đảm kinh phí sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng.

Tuy nhiên, nhu cầu hỗ trợ của các cơ sở công nghiệp nông thôn ngày càng lớn, trong khi nguồn lực khuyến công còn hạn chế. Mỗi năm, hàng trăm cơ sở có nhu cầu đổi mới thiết bị, ứng dụng công nghệ, xây dựng thương hiệu, song khả năng hỗ trợ mới đáp ứng một phần. Vì vậy, các nội dung ngày càng quan trọng đối với sức cạnh tranh như sản xuất sạch hơn, xử lý môi trường, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và thương mại điện tử chưa được triển khai rộng.

Một hạn chế khác là năng lực của các cơ sở công nghiệp nông thôn còn chưa đồng đều. Phần lớn là doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ hoặc hộ sản xuất, nguồn lực tài chính và năng lực quản trị còn hạn chế. Một số cơ sở chưa có chiến lược phát triển dài hạn, còn dè dặt trong đầu tư đổi mới công nghệ và chưa chủ động tiếp cận các chính sách hỗ trợ.

Bên cạnh đó, trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc kiện toàn tổ chức, bố trí cán bộ phụ trách tại một số địa phương phần nào ảnh hưởng đến tiến độ khảo sát, xây dựng kế hoạch, hướng dẫn cơ sở và triển khai đề án. Một số định mức kinh tế - kỹ thuật, hướng dẫn quản lý kinh phí khuyến công cũng cần tiếp tục được cập nhật, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Hỗ trợ theo chuỗi giá trị

Từ thực tiễn trên, Sở Công Thương Nghệ An cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về khuyến công. Trong đó, Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan cần sớm ban hành hệ thống định mức kinh tế - kỹ thuật thống nhất, phù hợp thực tiễn, tạo cơ sở để địa phương chủ động, thuận lợi hơn trong triển khai.

Cùng với đó, cần tăng cường nguồn lực cho hoạt động khuyến công. Bên cạnh ngân sách Trung ương và địa phương, cần có cơ chế huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội hóa; đồng thời lồng ghép với các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và tăng trưởng xanh.

Đặc biệt, phương thức khuyến công cần chuyển từ hỗ trợ đơn lẻ về máy móc, thiết bị sang hỗ trợ toàn diện theo chuỗi giá trị, từ công nghệ sản xuất đến thị trường. Chuyển đổi số, tự động hóa, sản xuất xanh, tiết kiệm năng lượng, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử cần được ưu tiên, giúp các cơ sở nâng cao giá trị sản phẩm và sức cạnh tranh.

Cùng với đổi mới nội dung hỗ trợ, cần nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác khuyến công, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, theo dõi và đánh giá hiệu quả chương trình. Đồng thời, tăng liên kết giữa cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng, hiệp hội ngành nghề, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, từng bước hình thành hệ sinh thái hỗ trợ cơ sở công nghiệp nông thôn về vốn, công nghệ, nhân lực, thương hiệu và thị trường. Qua đó, khuyến công thực sự trở thành cầu nối đưa chính sách, khoa học - công nghệ và các nguồn lực phát triển đến với cơ sở sản xuất.

Bước vào giai đoạn mới, khuyến công không chỉ dừng ở hỗ trợ máy móc, thiết bị mà cần trở thành công cụ thúc đẩy đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, sản xuất xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của công nghiệp nông thôn. Với Nghệ An, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, tăng nguồn lực và đổi mới phương thức hỗ trợ sẽ tạo nền tảng để Chương trình khuyến công giai đoạn 2026 - 2030 phát huy hiệu quả. Quan trọng hơn, khuyến công cần tạo được sức bật để các cơ sở công nghiệp nông thôn chủ động đổi mới, nâng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và phát triển bền vững.