Hồi sinh từ bùn non

Chị Lê Thị Thanh Nga dọn dẹp bùn đất quanh lò gạch ngay sau khi nước rút. Ảnh: UYÊN THƯ

Đi qua mưa lũ

Những ngày sau mưa lũ, con đường dẫn vào Lò Gạch Cũ Farmstay (xã Nam Phước) phảng phất mùi phù sa. Du khách ngang qua thường thấy chị Lê Thị Thanh Nga, và chồng - anh Boonlert Kamyai, những người sáng lập Lò Gạch Cũ Farmstay, xắn quần đến gối, chân tay lấm bùn, tất bật dọn chỗ này, lụi hụi sửa chỗ kia.

Lò Gạch Cũ nằm giữa cánh đồng trũng thấp của thôn Vĩnh Nam, vốn là khu vực thoát lũ tự nhiên. Khi lũ lớn tràn về, nơi này ngập sâu hơn 3m, giữa cánh đồng như biển nước. “Lũ lên nhanh, các cây cầu, lối đi bằng tre nứa và đường đất dẫn ra lò gạch bị cuốn trôi, xói lở, lầy lội nghiêm trọng”, chị Nga kể.

Thiệt hại không chỉ ở cảnh quan. Cây trồng, hoa màu mất trắng, cánh đồng từng thơ mộng giờ chỉ còn bùn non và rác. Nặng nề nhất là phần sản xuất nông nghiệp và chế biến: hơn 2 tấn lúa tím than vừa thu hoạch bị ướt; các sản phẩm chế biến từ gạo tím như gạo, trà, bột, rượu… bị nước cuốn trôi; máy móc sản xuất hư hỏng nặng.

Tại HTX rau hữu cơ và du lịch Thanh Đông (phường Cẩm Thanh), vườn rau củ quả hơn 1ha của 10 hộ nông dân cũng chưa kịp hồi sức sau đợt nước lớn. “Lũ ngâm dài ngày, bùn non dày chừng 5 phân nên cây nhỏ, cây lớn… không còn chi cả”, ông Lê Nhương, Giám đốc HTX cho hay.

Với người dân Thanh Đông, khu vườn không chỉ là kế sinh nhai. Suốt nhiều năm, nơi đây là điểm dừng chân quen thuộc của du khách, nơi họ được tự tay cuốc đất, trồng rau, lắng nghe câu chuyện người dân gìn giữ nếp làng. Vì thế, điều tiếc nuối không chỉ là vụ rau mất trắng mà còn là khoảng trống trong hành trình gắn kết du khách với nông nghiệp sạch mà họ đang bền bỉ xây dựng.

Các nông trại trên vùng đất cao hơn cũng khó tránh khỏi tác động của những đợt mưa kéo dài. Trang trại hữu cơ An Farm Hội An (phường Hội An Tây) bị úng nước cục bộ, thiệt hại khoảng 30% diện tích trồng trọt, chủ yếu là các loại thảo mộc châu Âu nhạy cảm với độ ẩm cao.

Giữ xanh cho đất

Giữa bức tranh sau lũ còn nhiều gam màu nâu đục, điều dễ nhận thấy nhất chính là sự bền bỉ của những người hồi sinh màu xanh cho đất.

Người dân và du khách dọn dẹp, chuẩn bị cho vụ gieo mới tại Lò Gạch Cũ Farmstay. Ảnh: UYÊN THƯ

Vợ chồng chị Thanh Nga huy động tất cả nguồn lực dọn dẹp, vệ sinh từng khu vực. Ưu tiên đánh giá mức độ an toàn của công trình lò gạch cũng như dựng lại cầu tre để du khách có thể tiếp cận lò gạch.

Cùng lúc, vợ chồng chị dọn dẹp ruộng đồng để chuẩn bị cho vụ gieo sạ mới với hy vọng cánh đồng sớm phục hồi vẻ nguyên sơ quen thuộc. Từ nay đến Tết, họ tập trung phục hồi màu xanh cho cánh đồng, gieo lại lúa, trồng thêm hoa màu đặc trưng, tạo những góc gợi không khí xuân mà vẫn giữ trọn nét quê vốn có.

Tại HTX rau hữu cơ và du lịch Thanh Đông, không khí cũng khẩn trương từng ngày. “Đất được xới lại cho thông thoáng, tranh thủ phơi dù chỉ đôi ngày nắng hiếm hoi. Kế đó là ươm giống cây con để trồng. Thời tiết vẫn còn thất thường nhưng đến nay, HTX đã gây dựng lại được khoảng 1.000m2 vườn cây giống², hy vọng kịp vụ Tết”, ông Nhương chia sẻ.

Trong khi đó, An Farm Hội An vẫn giữ được khoảng 70% diện tích xanh tốt nên hoạt động bình thường, vừa đón khách, vừa vun bồi lại những khu vực bị úng cục bộ. “Chúng tôi ươm một phần giống, phần khác đặt hàng để kịp đón giai đoạn thời tiết đẹp từ tháng 1 đến tháng 4 - mùa du lịch lý tưởng của miền Trung”, chị Lê Phạm Thiên Hằng, chủ An Farm Hội An cho biết.

Các khu vườn đều đang chờ đợi những ngày nắng tới. Nhưng trong lúc chờ, họ vẫn gieo dù chỉ là vài khay giống nhỏ. Họ vẫn xới đất dù biết có thể mưa lại. Họ vẫn mở cửa đón khách dù màu xanh chưa kịp trở lại trọn vẹn.

Lưu giữ ký ức

Theo chị Nga, Lò Gạch Cũ Farmstay vốn được nhiều du khách biết đến như một điểm check-in độc đáo: lò gạch cũ hoang sơ nằm giữa cánh đồng lúa tím than, nối bằng cây cầu tre uốn lượn đến quán cà phê mái lá nhỏ xinh.

Dọn dẹp bùn đất quanh lò gạch ngay sau khi nước rút. Ảnh: UYÊN THƯ

Giá trị lớn nhất ở đây, với chị, là cảm giác nguyên bản, chân chất mà không gian mang lại. Khách đến đây, chạm vào lò gạch đã sạm màu thời gian - chứng nhân còn sót lại của làng nghề - có thể hình dung hơi ấm của những người thợ năm xưa. Bởi vậy, khi khôi phục, đội ngũ chọn cách sửa chữa có chừng mực. Họ vừa bảo tồn vẻ cổ kính của lò gạch, vừa tái tạo không gian đồng quê bằng vật liệu truyền thống như tre, nứa, gỗ, mái lá, đồng lúa.

“Vệt nước lũ còn hằn trên tường, vài cọng rơm mắc trên cửa sổ, chút bùn khô ở góc sân… không phải vết bẩn phải lau cho bằng được, mà là một phần ký ức. Những vết tích ấy nhắc nhớ sức mạnh của thiên nhiên, về trận lũ mà vùng đất này đã trải qua, cũng là lời nhắc rằng chúng tôi đã kiên cường vượt qua thử thách lớn ra sao”, chị Nga bày tỏ.

Giai đoạn này, Lò Gạch Cũ Farmstay đã mở cửa trở lại, nhưng theo chị Nga, “mọi thứ chưa thể chỉn chu như trước”. Cây cối vẫn cần thêm thời gian để xanh lại, cầu tre mới còn nồng mùi tre tươi, vài góc nhỏ của quán nước vẫn đang được chỉnh trang. “Chúng tôi không mong khách đến để thấy một nơi hoàn hảo. Chúng tôi mong khách thấy một không gian đang nỗ lực hồi sinh”, chị Nga nói. Vì vậy, chị hy vọng du khách khi ghé nơi đây sẽ chấp nhận chút lầy lội trên lối đi, vài chi tiết trang trí còn dang dở và hiểu rằng đó là dấu hiệu của sự sống đang trỗi dậy sau thiên tai.

Sau mỗi đợt mưa lũ, đất lại phủ lớp phù sa mới và người quê lại bắt đầu từ những điều nhỏ nhất. Ở Lò Gạch Cũ Farmstay, ở Hợp tác xã rau hữu cơ và du lịch Thanh Đông hay An Farm Hội An, màu xanh không chỉ là màu của lá, mà còn là sắc của sức sống mạnh mẽ trong bàn tay những người làm du lịch nông nghiệp trên mảnh đất này.

UYÊN THƯ - NAM BÌNH