Hai mong muốn lớn của doanh nghiệp bán lẻ

“Thể hiện sự quan tâm sát sao của Quốc hội”

Phiên giải trình diễn ra trong bối cảnh Bộ Công thương đang hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định số 95/2021 và Nghị định số 83/2014 về kinh doanh xăng dầu (gọi tắt là dự thảo Nghị định). Cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu, đang rất trông đợi vào phiên giải trình.

Ông Báu, chủ một doanh nghiệp xăng dầu ở TP. Hồ Chí Minh nhìn nhận, đây là phiên giải trình “hết sức cần thiết”, “thể hiện sự quan tâm sát sao của Quốc hội đối với tình hình kinh tế - xã hội cũng như với cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh tình hình xăng dầu biến động khó lường, các doanh nghiệp bán lẻ hầu hết rơi vào cảnh thua lỗ”. Như doanh nghiệp của ông Báu, gần một năm qua rơi vào “khó khăn cùng cực” do thua lỗ kéo dài.

Cụ thể, có những thời điểm doanh nghiệp không được một đồng chiết khấu từ doanh nghiệp đầu mối lẫn thương nhân phân phối, trong khi vẫn phải chi trả tiền lương cho công nhân, tiền điện, nước duy trì mặt bằng, lãi suất ngân hàng… Mỗi tháng, doanh nghiệp lỗ cả trăm triệu đồng nhưng vẫn không thể ngừng bán hàng vì nguy cơ đối diện án phạt là bị tịch thu giấy phép kinh doanh, đồng nghĩa bao nhiêu tiền của, công sức của doanh nghiệp đổ sông đổ bể. “Chúng tôi đã nỗ lực cầm cự để phục vụ nhân dân, nhưng cứ đà này sẽ chẳng bao lâu nữa khối doanh nghiệp bán lẻ phá sản, ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng xăng dầu”, ông Báu phân trần.

Đại diện một doanh nghiệp bán lẻ được Ủy ban Kinh tế mời tham dự phiên giải trình không giấu được niềm vui khi chia sẻ với phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân. “Việc Ủy ban Kinh tế mời tôi với tư cách là một doanh nghiệp bán lẻ cho thấy Quốc hội đã thực sự lắng nghe ý kiến, tâm tư của chúng tôi - những doanh nghiệp bán lẻ nhưng chiếm tới quá nửa số cửa hàng xăng dầu trên cả nước. Điều đó còn cho thấy vị trí, vai trò của khối doanh nghiệp bán lẻ tư nhân đã được ghi nhận”, ông nói.

Doanh nghiệp bán lẻ đang rất trông đợi vào phiên giải trình về tình hình xăng dầu do Ủy ban Kinh tế tổ chức sáng 28.2. Ảnh: ITN

Để không còn là “chiếu dưới”

Theo chia sẻ của đại diện doanh nghiệp, có 2 điều mà các doanh nghiệp này rất mong muốn làm rõ tại phiên giải trình.

Thứ nhất, cần định vị lại vị trí của doanh nghiệp bán lẻ. Theo thống kê sơ bộ, trong nhóm hơn 950 doanh nghiệp bán lẻ hiện chiếm tới trên 9.000 cửa hàng xăng dầu, tương ứng tỷ lệ 53% tổng số cửa hàng bán lẻ trên cả nước. Tổng tài sản của các doanh nghiệp này lên tới 90.000 tỷ đồng, tạo việc làm cho khoảng 27.000 người. Tuy nhiên, các doanh nghiệp đang rơi vào tình trạng thua lỗ nghiêm trọng, ước tính khoảng 3.000 - 4.000 tỷ đồng. Đáng nói, “việc thua lỗ này không phải do doanh nghiệp bán lẻ không biết kinh doanh mà do cơ chế điều hành giá chưa phù hợp. Nếu tiếp tục thua lỗ kéo dài, chúng tôi sẽ phá sản và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung năng lượng quốc gia”, đại diện doanh nghiệp chia sẻ, đồng thời mong muốn “việc sửa đổi Nghị định xăng dầu tới đây cần xác lập rõ vị trí của doanh nghiệp bán lẻ để thiết kế chính sách phù hợp”.

Thứ hai, các doanh nghiệp kiến nghị, để doanh nghiệp bán lẻ hoạt động ổn định, cần tính toán lại một cách đầy đủ chi phí lưu thông và lợi nhuận định mức để tính giá cơ sở xăng dầu.Theo đó, phần chi phí lưu thông và lợi nhuận định mức (tạm gọi là chi phí cơ bản) cần được phân chia rõ ở 3 khâu là doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối và doanh nghiệp bán lẻ. Trong đó, riêng khâu bán lẻ phải đạt giá trị từ 5 - 6%/giá bán lẻ mới giúp doanh nghiệp trang trải chi phí hoạt động, bảo đảm cho các doanh nghiệp hoạt động ổn định trong mọi tình huống của giá xăng dầu thế giới. Đi kèm với đó, cần cho phép các doanh nghiệp bán lẻ được lấy hàng từ ít nhất là 3 nơi để bảo đảm nguồn hàng.

Trong công văn gửi Bộ Công thương góp ý về dự thảo Nghị định trước đó, Bộ Tài chính nêu quan điểm cần nghiên cứu mức thù lao tối thiểu đại lý bán lẻ xăng dầu để bảo đảm hoạt động cho các đơn vị này ổn định nguồn cung trong kinh doanh xăng dầu, tránh tình trạng kho có hàng mà không bán cho người dân vì cửa hàng lỗ.

Có thể thấy, chi phí cơ bản chỉ là một trong nhiều vấn đề của thị trường xăng dầu, song theo cộng đồng doanh nghiệp bán lẻ hiện chiếm quá nửa số cửa hàng xăng dầu trên cả nước, đây lại là vấn đề mang tính sống còn để vận hành chuỗi cung ứng ổn định. Do đó, phiên giải trình cần làm sáng tỏ vấn đề này với những luận cứ xác đáng, trên cơ sở đó, các Bộ Công thương, Bộ Tài chính xem xét để đưa ra được mức bảo đảm “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”. Nếu không, doanh nghiệp bán lẻ sẽ vẫn nơm nớp nỗi lo “chiếu dưới”, được doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối” cho bao nhiêu hưởng bấy nhiêu” như lâu nay, và khi đó những bất ổn của thị trường xăng dầu có thể sẽ chưa dừng lại!