Giới trẻ đến lễ hội năm mới để làm gì?

Giới trẻ đi đón năm mới với thiết bị cầm tay - Ảnh: Tiểu Vũ

Đón năm mới với điện thoại trên tay không còn là điều đáng nói. Điều đáng chú ý hơn nằm ở câu hỏi khác: giới trẻ đến lễ hội năm mới để làm gì, và họ đang tìm kiếm điều gì trong những không gian công cộng đông người ấy.

Những ngày đầu năm ở TP.HCM, khi nhịp sống thành phố tạm chùng xuống sau một năm vận hành không ngơi nghỉ, các không gian như đường Nguyễn Huệ trở thành điểm hội tụ quen thuộc. Ánh sáng sân khấu, âm nhạc, tiểu cảnh, màn đếm ngược và pháo hoa tạo nên một bối cảnh lễ hội đã được lập trình sẵn. Nhưng nếu quan sát kỹ hơn, có thể thấy không gian ấy không chỉ được thiết kế bởi ban tổ chức, mà đang được tái cấu trúc liên tục bởi chính những người tham dự.

Giới trẻ không đến lễ hội chỉ để đứng xem. Họ đến để xác định vị trí, chọn góc nhìn, tính toán thời điểm và sắp xếp sự hiện diện của mình giữa đám đông. Tại nhiều thời điểm trong đêm giao thừa, các nhóm bạn không đứng yên lâu. Họ chủ động tìm phông nền phù hợp, trao đổi nhanh về góc đứng, khoảng cách, ánh sáng. Chụp xong, họ rời đi ngay, nhường chỗ cho nhóm khác. Những thao tác ấy diễn ra trôi chảy, như một kỹ năng xã hội đã được hình thành từ trước.

Một cặp đôi trẻ tranh thủ lưu giữ khoảnh khắc đầu năm bằng chiếc điện thoại trên tay, giữa dòng người đông đúc tại khu vực trung tâm thành phố - Ảnh: Tiểu Vũ

“Tụi mình không đứng lâu một chỗ, chụp xong là đi liền, vì biết phía sau còn nhiều người khác. Đứng lâu cũng khó quay, khó chụp cho người khác,” Minh Anh, 22 tuổi, sinh viên một trường đại học tại TP.HCM, nói khi đang cùng nhóm bạn di chuyển sang vị trí khác.

Ở đây, điện thoại không khiến con người đứng yên lâu hơn, mà khiến họ di chuyển có tính toán hơn. Không gian lễ hội không bị chiếm giữ kéo dài, mà được chia thành những lát thời gian ngắn, nối tiếp nhau. Mỗi nhóm chỉ hiện diện vừa đủ để ghi nhận khoảnh khắc, rồi rút đi để dòng người tiếp tục vận hành. Một nguyên tắc sử dụng không gian công cộng mang tính luân phiên được hình thành, không bằng quy định hay biển báo, mà bằng thói quen xã hội.

Giới trẻ vừa quan sát không gian lễ hội, vừa theo dõi màn hình điện thoại, nơi trải nghiệm trực tiếp và trải nghiệm qua thiết bị cầm tay diễn ra song song - Ảnh: Tiểu Vũ

Chính cách hiện diện ấy tạo ra một nhịp điệu mới cho đám đông đô thị. Thay vì những điểm nghẽn do dừng lại quá lâu, dòng người di chuyển theo nhịp chụp, nhịp quay và nhịp rời đi. Thiết bị cầm tay, trong trường hợp này, không làm lễ hội bị đóng băng trong khung hình, mà góp phần tổ chức lại trật tự chuyển động của không gian đông người.

“Mình luôn để ý coi phía sau còn đông không. Nếu đông thì chụp nhanh, còn vắng thì đứng lâu hơn chút. Đi chơi đông người mà không để ý là dễ kẹt liền”, Tuấn Khang, 25 tuổi, nhân viên thiết kế, chia sẻ. Những câu nói giản dị ấy cho thấy việc dùng điện thoại đã kéo theo một ý thức về không gian chung, chứ không chỉ là hành vi cá nhân.

Trong dòng người đổ về đón năm mới, nhiều bạn trẻ dừng lại giữa phố để nhắn tin, đăng ảnh và cập nhật khoảnh khắc đầu năm lên mạng xã hội - Ảnh Tiểu Vũ

Giới trẻ đến lễ hội năm mới cũng để quan sát không gian văn hóa theo một cách khác. Khi cầm điện thoại trên tay, ánh nhìn không chỉ hướng về sân khấu hay tiểu cảnh, mà còn quan sát ánh sáng, bố cục, chuyển động của đám đông. Một tiểu cảnh không chỉ để ngắm, mà để đứng vào. Một sân khấu không chỉ để xem, mà để chọn góc nhìn. Không gian văn hóa vì thế được tiếp cận đồng thời bằng trải nghiệm trực tiếp và ý thức ghi nhận.

Cách trải nghiệm ấy kéo theo một cảm nhận mới về thời gian. Khoảnh khắc giao thừa không còn là điểm kết thúc duy nhất. Ngay sau đó, video được xem lại, cắt gọn, chỉnh màu, gắn nhạc và chia sẻ. Hình ảnh tiếp tục xuất hiện trong những ngày sau, được kể lại dưới nhiều góc nhìn khác nhau. Không gian lễ hội vì thế không khép lại ngay sau đêm giao thừa, mà được kéo dài, tồn tại song song ở thực địa và trên các nền tảng số.

Giới trẻ nước ngoài cũng hòa vào niềm vui năm mới với giới trẻ Việt - Ảnh: Tiểu Vũ

“Xem lại video sau đó vẫn thấy còn không khí Tết, chứ không phải hết giao thừa là xong,” Ngọc Linh, 24 tuổi, làm việc trong lĩnh vực truyền thông, nói. Với nhiều người trẻ, trải nghiệm lễ hội nằm cả ở khoảnh khắc trực tiếp lẫn quá trình xem lại, chia sẻ và hồi tưởng.

Điều đáng nói là kiểu trải nghiệm này không tách con người khỏi không gian thực. Người ta vẫn đi bộ, vẫn trò chuyện, vẫn hòa vào đám đông. Chỉ khác ở chỗ, mỗi trải nghiệm giờ đây luôn đi kèm với một ý thức ghi nhận, như thể mỗi người đều đang góp một mảnh dữ liệu nhỏ vào ký ức chung của thành phố.

Biển người tập trung tại khu vực trung tâm TP.HCM trong đêm giao thừa, hàng nghìn thiết bị cầm tay cùng hướng về sân khấu và thời khắc chuyển giao năm mới - Ảnh: Tiểu Vũ

Thói quen ấy không chỉ thuộc về giới trẻ. Ở những góc khác của đường Nguyễn Huệ, các gia đình trẻ đưa con đi chơi Tết, ghi lại từng bước đi, từng ánh mắt háo hức. Người lớn tuổi chụp hoa, tiểu cảnh, những góc phố quen thuộc để gửi cho con cháu ở xa hoặc lưu giữ cho riêng mình. Thiết bị cầm tay, trong những trường hợp ấy, đóng vai trò như một cuốn nhật ký hình ảnh của đời sống đô thị.

Khoảnh khắc đếm ngược và pháo sáng được ghi lại qua hàng loạt màn hình điện thoại, tạo nên một lớp trải nghiệm lễ hội đặc trưng của giới trẻ đô thị - Ảnh: Tiểu Vũ

Dĩ nhiên, cùng với sự dịch chuyển này là những băn khoăn quen thuộc về việc trải nghiệm có bị làm phẳng khi mọi thứ được rút gọn trong khung hình. Nhưng nếu nhìn vào thực tế đón năm mới ở TP.HCM, có thể thấy giới trẻ không rời xa không gian lễ hội. Họ chỉ bước vào đó theo cách chủ động hơn, linh hoạt hơn và có ý thức hơn về sự hiện diện của mình.

Trong bối cảnh ấy, đến lễ hội năm mới không chỉ để xem một sự kiện được dàn dựng sẵn, mà để tham gia điều phối, chia sẻ và lưu giữ không gian chung. Một thay đổi âm thầm, nhưng đủ sâu để cho thấy cách giới trẻ đang học lại việc sống cùng thành phố trong kỷ nguyên thiết bị cầm tay.

Video giới trẻ TP.HCM đón năm mới tại đường đi bộ Nguyễn Huệ - Tiểu Vũ (thực hiện)

Tiểu Vũ