Ghép phổi hồi sinh những cuộc đời

Ban Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương chúc mừng bệnh nhân ra viện. Ảnh: Tạ Khánh

Từ một người bệnh xơ phổi vô căn phụ thuộc oxy 24/24 giờ, bệnh nhân đã có cơ hội trở lại cuộc sống nhờ hai lá phổi hiến. Thành công này tiếp tục khẳng định năng lực làm chủ kỹ thuật ghép phổi, đồng thời mở thêm cơ hội điều trị cho người bệnh mắc bệnh hô hấp giai đoạn cuối.

Từ... ngồi ngủ đến cuộc sống mới

Ê kíp bác sĩ tiến hành ghép phổi cho bệnh nhân. Ảnh: Tạ Khánh

Trước kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2-9 năm nay, gia đình ông Đ.Đ.T. (59 tuổi, thành phố Hồ Chí Minh) có thêm một niềm vui đặc biệt: người chồng, người cha đã có thể trở về nhà sau cuộc đại phẫu. Với gia đình, đây là khoảnh khắc vô cùng ý nghĩa khi người thân được trao thêm cơ hội sống nhờ hai lá phổi hiến.

Suốt gần 2 năm qua, ông T. không có một giấc ngủ trọn vẹn. Căn bệnh xơ phổi khiến ông chỉ có thể ngồi ngủ, cuộc sống phụ thuộc vào máy thở và nguồn oxy. Ông T. được chẩn đoán suy hô hấp mạn tính - xơ phổi vô căn (IPF) trên nền bệnh lý rối loạn lipid máu vào tháng 1-2025. Bệnh diễn tiến nặng dần, người bệnh phải thở oxy dài hạn tại nhà 24/24 giờ và được chỉ định ghép phổi mới có thể duy trì sự sống.

Do không thể di chuyển bằng máy bay, ông đã vượt hơn 1.600km từ thành phố Hồ Chí Minh ra Hà Nội bằng đường bộ trong 4 ngày. Tháng 4-2026, ông nhập Bệnh viện Phổi Trung ương, điều trị và theo dõi trong danh sách chờ ghép.

Cơ hội đến với người bệnh vào ngày 17-7, khi Bệnh viện Phổi Trung ương nhận tin từ Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia về nguồn tạng hiến từ một nữ sinh viên 22 tuổi. Nghĩa cử cao đẹp của người hiến đã mở ra cơ hội sống cho nhiều người bệnh, trong đó có ông T.

Trên cơ sở đánh giá tình trạng người hiến, người nhận và các điều kiện chuyên môn, Bệnh viện Phổi Trung ương phối hợp với các chuyên gia đầu ngành, Bệnh viện E, Bệnh viện Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh,... khẩn trương triển khai đồng bộ nhân lực, tổ chức lấy, bảo quản và vận chuyển tạng ra Hà Nội an toàn để thực hiện ca phẫu thuật.

Gần 9h ngày 18-7, ca ghép phổi được tiến hành. Sau 8 giờ tập trung toàn lực của đội ngũ y bác sĩ, ca phẫu thuật kết thúc thành công. Sức khỏe người bệnh sau ghép tiến triển tốt và tiếp tục được theo dõi, điều trị tích cực.

24 giờ sau ca ghép, cuộc gặp giữa ông T. và người vợ khiến nhiều người xúc động. Ông T. khi đó vừa được rút ống nội khí quản, chưa thể nói nhưng hoàn toàn tỉnh táo. Ông viết vài dòng: “Vợ khỏe không?”. Bà cười trong nước mắt. Ông lại gắng viết: “Em đừng khóc, anh chịu không nổi...”.

Nhìn người chồng đã đồng hành cùng mình suốt mấy chục năm vượt qua cuộc đại phẫu, bà H. không giấu được những giọt nước mắt hạnh phúc.

“Tôi biết anh đã vượt qua rồi. Đó giống như một phép màu”, bà nghẹn ngào kể.

Làm chủ kỹ thuật cao, mở rộng cơ hội điều trị

Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương Đinh Văn Lượng chúc mừng bệnh nhân hồi phục sau ca ghép. Ảnh: Tạ Khánh

Ghép phổi là một trong những kỹ thuật ngoại khoa phức tạp và hiện đại, được chỉ định cho những người bệnh mắc bệnh lý hô hấp giai đoạn cuối khi các phương pháp điều trị khác không còn đáp ứng. Với những trường hợp như ông T., ghép phổi không chỉ là một phương pháp điều trị mà còn là cơ hội để trở lại cuộc sống.

Đằng sau một ca ghép phổi thành công là cả một quy trình kỹ thuật đặc biệt phức tạp. Mỗi khâu đều đòi hỏi chuyên môn cao, sự phối hợp chính xác giữa nhiều chuyên khoa, bệnh viện và các lực lượng liên quan.

Theo TS, bác sĩ cao cấp Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, từ thành công của ca ghép phổi thứ 15, Bệnh viện Phổi Trung ương tiếp tục khẳng định năng lực làm chủ kỹ thuật cao và vai trò đầu ngành trong lĩnh vực ghép phổi. Đặc biệt, ngay trong và sau ca phẫu thuật, Bệnh viện đã triển khai chương trình đào tạo, chuyển giao kỹ thuật ghép phổi cũng như chăm sóc, điều trị sau ghép cho Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh.

Mô hình “cầm tay, chỉ việc” tại chỗ giúp các đơn vị tiếp nhận trực tiếp quy trình chuyên môn, kỹ thuật và kinh nghiệm thực tiễn. Đây cũng là bước đi quan trọng nhằm từng bước hình thành, phát triển mạng lưới ghép phổi trong cả nước.

Ca ghép phổi này cũng là tiền đề quan trọng để Bệnh viện Phổi Trung ương từng bước xây dựng và vận hành Trung tâm Ghép phổi vùng. Trung tâm được định hướng trở thành cơ sở chuyên sâu về ghép phổi khu vực, thực hiện nhiệm vụ đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ chuyên môn, điều phối và phát triển mạng lưới ghép phổi.

Mỗi nguồn tạng hiến là một cơ hội sống. Mỗi kỹ thuật được làm chủ và chuyển giao là thêm nhiều cánh cửa hy vọng mở ra cho người bệnh. Và phía sau những ca ghép phổi thành công là hành trình không ngừng của y học Việt Nam nhằm đưa những kỹ thuật cao, chuyên sâu đến gần hơn với người bệnh, để ngày càng nhiều người mắc bệnh hô hấp giai đoạn cuối có thêm cơ hội được hồi sinh.