Dự án xuyên lòng biển sâu, nối hai lục địa

Dự án xây đường hầm xuyên eo biển Gibraltar sẽ nối liền châu Âu và châu Phi. Ảnh minh họa: The Sun

Tham vọng xuyên biển chưa từng có

Theo The Sun, dự án trị giá 7,4 tỷ bảng Anh này được ví như “Eurotunnel thứ 2” - đường hầm đường sắt nằm dưới eo biển Manche, kết nối Vương quốc Anh với Pháp.

Tuy nhiên, đường hầm Manche chủ yếu phục vụ giao thông và kinh tế nội châu Âu, trong khi đường hầm Gibraltar mang tầm vóc tham vọng hơn khi đánh dấu lần đầu tiên thiết lập tuyến kết nối đường sắt trực tiếp giữa châu Âu và châu Phi, xuyên qua một trong những eo biển phức tạp và khắc nghiệt nhất thế giới.

Dự án tham vọng này dự kiến bao gồm hai đường hầm đường sắt riêng biệt, mỗi hầm phục vụ tàu chạy một chiều, nhằm kết nối Punta Paloma (thuộc tỉnh Cadiz, miền Nam Tây Ban Nha) với Cape Malabata (gần thành phố Tangier ở Morocco). Đường hầm sẽ dài khoảng 26 dặm (hơn 40km), trong đó 17 dặm nằm dưới đáy biển. Mỗi năm, hơn 12 triệu người được kỳ vọng sẽ sử dụng tuyến kết nối này, phản ánh khả năng tái định hình dòng chảy giao thương, du lịch và lao động xuyên lục địa.

Lý do dự án thu hút sự chú ý không nằm ở chiều dài, mà ở độ sâu và độ phức tạp địa chất. Eo biển Gibraltar có độ sâu trung bình khoảng 300m, có nơi vượt 900m, gấp 4 lần so với độ sâu tối đa của đường hầm Manche. Trong phương án được nhắc tới nhiều nhất, đường hầm có thể nằm ở độ sâu tối đa 420m dưới mực nước biển, một thách thức chưa từng có với công nghệ khoan hầm hiện đại.

Chưa dừng lại ở đó, khu vực này còn chịu ảnh hưởng của các mảng kiến tạo, nơi các rung chấn địa chấn xảy ra tương đối thường xuyên. Dòng hải lưu mạnh, thủy triều phức tạp và gió lớn trong quá trình thi công càng khiến phương án xây cầu gần như bị loại bỏ từ đầu, buộc các nhà quy hoạch phải chọn giải pháp hầm ngầm, dù đây là con đường khó khăn nhất.

Chính vì vậy, kết luận của tập đoàn Herrenknecht, một trong những tên tuổi hàng đầu thế giới về công nghệ khoan hầm, mang ý nghĩa đặc biệt. Báo cáo của họ nhận định, dự án vẫn nằm trong giới hạn khả thi về mặt kỹ thuật, nếu áp dụng các công nghệ khoan và gia cố tiên tiến nhất hiện nay. Đánh giá có thể coi là cánh cửa then chốt để biến giấc mơ nối liền hai châu lục thành hiện thực.

Những thách thức kể trên lại làm nên sức hấp dẫn của dự án khi đại diện cho khát vọng vượt qua giới hạn tự nhiên bằng khoa học và hợp tác quốc tế.

Hơn 40 năm chờ đợi

Theo the Daily Express, ít người biết rằng ý tưởng về một tuyến kết nối cố định qua eo biển Gibraltar được nhen nhóm từ năm 1979, khi Tây Ban Nha và Morocco thành lập ủy ban chung để nghiên cứu tính khả thi. Dự án từng nhiều lần rơi vào quên lãng, do chi phí quá lớn, công nghệ chưa đủ chín, cũng như những biến động kinh tế trong khu vực.

Phải đến năm 2021, khi các cuộc thảo luận được khởi động lại trong bối cảnh châu Âu tìm kiếm các trục kết nối mới với châu Phi, dự án mới thực sự “thức giấc”. Hiện nay, công ty tư vấn kỹ thuật Ineco của Tây Ban Nha được giao nhiệm vụ xây dựng bản thiết kế chi tiết, dự kiến hoàn thành vào năm 2027, cùng kỳ vọng nhận được sự phê duyệt chính thức của chính phủ.

Đường hầm Gibraltar có thể tạo ra cú hích mang tính cấu trúc cho kinh tế khu vực. Thời gian di chuyển từ Madrid đến Casablanca có thể rút ngắn từ khoảng 12 giờ (kết hợp đường bộ và phà) xuống chỉ còn 5,5 giờ bằng tàu hỏa. Điều này không chỉ thuận tiện cho hành khách, mà còn mở ra khả năng vận chuyển hàng hóa nhanh hơn, rẻ hơn giữa hai lục địa - một yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc.

Dự án còn mang ý nghĩa địa chiến lược khi củng cố vai trò của Tây Ban Nha như một cửa ngõ giữa châu Âu và châu Phi, đồng thời giúp Morocco gia tăng vị thế trung tâm logistics của Bắc Phi. Những kết nối như vậy trở thành “tài sản chiến lược” không kém gì cảng biển hay tuyến năng lượng.

Vượt lên khuôn khổ một công trình giao thông, đường hầm dưới biển này mang hàm ý kinh tế, chiến lược và địa chính trị sâu sắc, có khả năng tái định hình cấu trúc kết nối giữa châu Âu, châu Phi và các tuyến thương mại toàn cầu trong nhiều thập kỷ tới.

Từ đường hầm dưới eo biển Manche nối Anh và Pháp, cầu Oresund nối Đan Mạch và Thụy Điển, cho tới những ý tưởng về hầm xuyên đại dương hay siêu cầu vượt biển ở Trung Đông và châu Á, tất cả đều phản ánh điểm chung rằng kỹ thuật hiện đại đã tiến tới ngưỡng có thể chinh phục những thách thức từng được coi là “bất khả thi”.

THƯ LÊ