Dịch tả lợn châu Phi vẫn diễn biến khó lường

Phóng viên: Thưa ông, được biết dịch tả lợn châu Phi trên địa bàn tỉnh hiện nay vẫn diễn biến hết sức phức tạp, khó lường. Đề nghị ông cho biết cụ thể tình hình dịch?

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Từ ngày 17/5/2019 đến ngày 29/8/2019, dịch tả lợn châu Phi xảy ra tại 4.072 hộ (chiếm 5,72% số hộ chăn nuôi toàn tỉnh) thuộc 519 thôn, tổ của 108/164 xã, phường (chiếm 65,8% số xã, phường), làm 22.904 con lợn ốm chết và cùng đàn phải tiêu hủy, với tổng khối lượng tiêu hủy trên 1.000 tấn, trong đó 4.385 con lợn nái, đực giống và 18.519 con lợn thịt, lợn con.

Đến nay, có huyện Si Ma Cai và huyện Bắc Hà đã khống chế được dịch; 26 xã, phường, thị trấn đã qua 30 ngày không phát sinh lợn mắc bệnh và 20 xã, phường, thị trấn công bố hết dịch; 6 xã đang hoàn thiện hồ sơ công bố hết dịch theo quy định. Có 4 xã công bố hết dịch nhưng lại tái phát là: Tân Dương, Xuân Thượng, Điện Quan (Bảo Yên) và Tân An (Văn Bàn).

Hiện, 108 xã trong tỉnh có dịch và dịch xu hướng tiếp tục lan rộng.

Lực lượng chức năng tiêu hủy lợn bị dịch.

Phóng viên: Vậy, nguyên nhân nào dẫn đến dịch lây lan ở diện rộng trên địa bàn, thưa ông?

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Trong thời gian qua, dịch bệnh lây lan nhanh và rộng là do việc giết mổ lợn nhỏ lẻ trong khu dân cư không được kiểm soát; người chăn nuôi sử dụng thức ăn tận dụng, dư thừa được lấy tại các nhà hàng, bếp ăn về sử dụng làm thức ăn cho lợn, hoặc khu chăn nuôi gần với khu sơ chế thực phẩm của gia đình; người dân di chuyển từ khu chăn nuôi của hộ có mầm bệnh sang hộ không có bệnh và do các cán bộ tham gia chống dịch không tuân thủ các quy định về chống dịch (đi kiểm tra, lấy mẫu, tiêu hủy… từ xã này sang xã khác); lây lan trực tiếp qua việc cho lợn đực giống đi phối giống hoặc qua mua bán tinh lợn; vẫn có hiện tượng vứt lợn chết ra môi trường; các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ chưa thực hiện tốt chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học; một số xã công bố hết dịch tạo tâm lý chủ quan của một số hộ chăn nuôi và chính quyền địa phương.

Người dân rắc vôi bột khử trùng khu vực chuồng nuôi.

Phóng viên: Các cơ sở chăn nuôi lợn quy mô trang trại, gia trại lớn trên địa bàn tỉnh đều nằm trong vùng dịch, nhưng đàn lợn vẫn hoàn toàn khỏe mạnh, không bị nhiễm bệnh, ông có thể chia sẻ về điều này?

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Các cơ sở chăn nuôi trang trại này đến nay chưa ghi nhận có lợn bị nhiễm dịch tả lợn châu Phi do đã thực hiện tốt quy trình chăn nuôi, như: Thực hiện tốt các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học để phòng, chống dịch bệnh; thường xuyên thực hiện vệ sinh tiêu độc, khử trùng; tự sản xuất con giống để chăn nuôi, không nhập con giống từ bên ngoài chưa được kiểm dịch của cơ quan chuyên môn vào chăn nuôi; xử lý tốt các nguồn thức ăn (kể cả cám công nghiệp) trước khi mang vào trang trại chăn nuôi; hạn chế tối đa những người không liên quan ra - vào khu vực chăn nuôi, thường xuyên thay quần áo trước và sau khi vào chăm sóc, nuôi dưỡng lợn; tuyệt đối không sử dụng các thức ăn thừa có nguồn gốc từ động vật tái sử dụng làm thức ăn cho lợn.

Các trang trại nuôi lợn quy mô lớn chưa ghi nhận có lợn bị dịch.

Phóng viên: Ông có nhận định thế nào về tình hình trong thời gian tới và giải pháp để hạn chế sự lây lan của dịch?

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Dịch tả lợn châu Phi có thể sẽ tiếp tục phát sinh và lây lan trên địa bàn tỉnh. Dự báo đến cuối năm 2019, nếu các địa phương không quyết liệt áp dụng, thực hiện các văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh, dịch sẽ lây lan trên 10% tổng đàn lợn toàn tỉnh.

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã tham mưu UBND tỉnh tiếp tục chỉ đạo huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc; quán triệt thực hiện đồng bộ, triệt để các biện pháp phòng, chống dịch theo phương châm "phòng chống dịch như chống giặc", "phòng là chính, cơ sở và người dân là chính", "hộ chống tại hộ, thôn chống tại thôn, xã chống tại xã, huyện chống tại huyện".

Khuyến khích người chăn nuôi phát triển mô hình nuôi lợn an toàn sinh học.

Đồng thời, khuyến khích người chăn nuôi thực hiện tốt các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học, vệ sinh khử trùng, tiêu độc, rắc vôi bột. Tăng cường thông tin, tuyên truyền đến từng khu dân cư, cán bộ, đảng viên, nhân dân và người chăn nuôi, từ đó động viên toàn dân tích cực tham gia vào công tác phòng, chống dịch và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tăng cường giám sát, phát hiện sớm, xử lý kịp thời các ổ dịch, đặc biệt là việc chôn lấp tiêu hủy lợn mắc bệnh và xử lý triệt để chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi, thức ăn thừa, cám công nghiệp của các hộ có lợn mắc bệnh phải tiêu hủy.

Đối với xã vùng cao, kiên quyết tiêu hủy lợn mắc bệnh, tuyệt đối không để tình trạng đồng bào mổ lợn mắc bệnh, lợn trong vùng dịch để cho, tặng nhau thịt lợn sống. Đối với các xã, thôn chưa bị dịch thực hiện tự sản, tự tiêu thụ tại chỗ, khuyến khích thực hiện các quy ước, hương ước trong xã, thôn, bản không mua lợn, thịt lợn từ nơi khác về sử dụng; giữ gìn, bảo tồn nguồn gen lợn quý hiếm như giống lợn nái Mường Khương, lợn đen vùng cao, lợn đực, nái ngoại…

Phóng viên: Việc hỗ trợ người chăn nuôi có lợn dịch phải tiêu hủy đã được thực hiện như thế nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã tham mưu cho UBND tỉnh thực hiện nghiêm cơ chế chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp để khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh. Đối với lợn nái, lợn đực giống đang khai thác mức hỗ trợ 30.000 đồng/kg, lợn con, lợn thịt các loại mức hỗ trợ 25.000 đồng/kg.

Theo tổng hợp, nhu cầu kinh phí phải chi trả cho người chăn nuôi có lợn mắc bệnh phải tiêu hủy và hỗ trợ mua đồ dùng, thiết bị, hỗ trợ cán bộ tham gia phòng, chống, tiêu hủy lợn mắc bệnh tính đến ngày 26/8/2019 là hơn 62,5 tỷ đồng (hơn 40 tỷ đồng hỗ trợ người chăn nuôi, hơn 22 tỷ đồng mua vật tư cho công tác chống dịch). Đến nay, ngân sách huyện, thành phố đã thực hiện chi trả gần 43 tỷ đồng, còn hơn 19,5 tỷ đồng sẽ bố trí từ nguồn dự phòng ngân sách tỉnh.