Cùng phụ nữ 'thắp sáng' biên cương

Cán bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị và Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Quảng Trị trao quà cho các hội viên phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn ở khu vực biên giới. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Từ “trao quà” đến “trao năng lực”

Trong giai đoạn 2021-2025, điều đáng quý của chương trình không nằm ở khẩu hiệu, mà còn ở sự chuyển dịch từ hỗ trợ đơn lẻ sang kết nối nguồn lực; từ chăm lo an sinh trước mắt sang nâng cao năng lực tự thân để vươn lên. Chương trình được triển khai tại 100 xã đặc biệt khó khăn thuộc 30 tỉnh biên giới, hải đảo theo địa bàn trước thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Điều cốt lõi là nhận diện đúng “điểm nghẽn” của phụ nữ vùng biên: Thiếu vốn, thiếu nghề, thiếu kỹ năng tiếp cận dịch vụ xã hội; rồi tháo gỡ bằng mô hình sinh kế, hỗ trợ vay vốn, dạy nghề, tạo việc làm, song hành với trang bị kiến thức gia đình, kỹ năng phòng ngừa rủi ro xã hội, pháp luật và nhận thức về trách nhiệm bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.

Vai trò “đôi chân cùng bước” của Bộ đội Biên phòng và Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp thể hiện rất rõ trong cách triển khai. Bộ đội Biên phòng bám địa bàn, nắm chắc tình hình, cùng chính quyền và cơ sở “cầm tay chỉ việc”; cán bộ phụ nữ các cấp tổ chức vận động, hướng dẫn, kết nối hỗ trợ và theo sát quá trình chị em duy trì sinh kế. Ở nhiều nơi, người lính quân hàm xanh không chỉ là lực lượng bảo vệ biên giới, mà còn là “người thầy” dạy bà con cách phòng dịch, cách nuôi con giống, cách tránh bẫy tín dụng đen; còn cán bộ hội phụ nữ cơ sở vừa là “đầu mối” kết nối nguồn lực, vừa là “bà đỡ” cho những ý tưởng làm ăn nhỏ nhoi nảy mầm trong gian khó.

Cùng với hỗ trợ sinh kế là nâng cao kiến thức và kỹ năng, nhất là ý thức, trách nhiệm của hội viên phụ nữ đối với bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. Các địa phương đã lồng ghép nội dung này trong sinh hoạt chuyên đề, tập huấn, tọa đàm; đồng thời đổi mới cách truyền thông bằng giao lưu, sân khấu hóa, “Phiên chợ truyền thông”, “Tiếng loa Biên phòng”, triển lãm trực quan, chiếu phim, pa nô, áp phích, đến các nhóm Zalo của cán bộ, hội viên…

Nội dung tuyên truyền cũng được lựa chọn trúng và đúng như: Chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước; phong trào “Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới”; kỹ năng giải quyết các vấn đề xã hội hay phát sinh ở vùng biên. Đặc biệt, tại các địa bàn phức tạp về mua bán người, bạo lực gia đình, xâm hại phụ nữ và trẻ em, tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, mù chữ, ma túy, truyền đạo trái phép…, công tác tuyên truyền được tăng cường theo hướng “đi từng ngõ, gõ từng nhà”.

Song song với đó, nhiều mô hình đặc thù phát huy vai trò phụ nữ trong bảo vệ an ninh biên giới được nhân rộng như “Phụ nữ hướng về biên giới”, “Phụ nữ chung tay cùng Bộ đội Biên phòng bảo vệ an ninh biên giới gắn với bảo vệ tài nguyên, môi trường”, “Phụ nữ với chiến sĩ quân hàm xanh”, “Tổ phụ nữ tham gia phòng, chống vượt biên, xâm nhập trái phép”, “Điểm sáng biên giới”, “Lũy tre biên giới”…

Những đổi thay từ bản làng

Ở tỉnh Đắk Lắk, câu chuyện “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương” được đo bằng những mái nhà ấm, những mô hình sinh kế cụ thể. Tại xã Buôn Đôn, trong 5 năm, 28 mô hình sinh kế đã được trao tặng các hội viên với tổng trị giá 264 triệu đồng; xây dựng 15 căn nhà trị giá gần 600 triệu đồng; duy trì các nhóm, mô hình, câu lạc bộ sinh hoạt thường xuyên để vận động phụ nữ nâng cao kiến thức, rèn luyện sức khỏe. Đáng chú ý, số hộ nghèo giảm từ 858 hộ (năm 2020) xuống còn 572 hộ (cuối năm 2024).

Cán bộ Đồn Biên phòng Tam Hợp, Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An cùng cán bộ phụ nữ tại địa phương tặng dê sinh sản giúp người dân phát triển kinh tế. Ảnh: Biên Cương

Ở tỉnh Nghệ An, dấu ấn chương trình lại hiện lên qua hình ảnh những người “đi cùng bản, ở cùng bản”, kiên trì gỡ từng nút thắt nhận thức cho phụ nữ vùng biên. Tại xã Tam Thái, bản Phá Lõm từng là nơi phụ nữ chủ yếu quanh quẩn nương rẫy, bếp núc; nhưng khi Câu lạc bộ “Phụ nữ với pháp luật” được hình thành, chị em bắt đầu chủ động tham gia hoạt động xã hội, cùng cán bộ Biên phòng nâng hiểu biết pháp luật và nhận diện sớm các dấu hiệu nguy cơ trong cộng đồng. Cái hay không chỉ nằm ở việc hỗ trợ con giống hay một khoản vốn nhỏ, mà là cách “đỡ đầu tri thức”: Hướng dẫn cách làm, nhắc cách phòng, đồng hành để chị em tự tin bước tiếp. Ở nhiều bản, chỉ cần một người phụ nữ thay đổi thói quen và cách nghĩ, cả mái nhà đổi thay; mà khi mái nhà đổi thay, bản làng bớt chông chênh trước những cám dỗ, lôi kéo, sai phạm.

Nhìn rộng ra, với quyết tâm xây dựng khu vực biên giới vững mạnh, các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ các tỉnh, thành biên giới nâng cao hiệu quả tham mưu phát triển kinh tế - xã hội, chăm lo đời sống nhân dân, hướng tới phụ nữ nghèo vùng biên thông qua nhiều chương trình thiết thực như “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”, “Xuân đoàn kết - Tết yêu thương”, “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo”, “Bò giống giúp người nghèo nơi biên giới”, “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”, “Biên cương - Đêm hội trăng rằm”…

Chặng đường 5 năm, tinh thần “đồng hành” càng cần được nối dài theo cách sâu hơn, gắn sinh kế với thị trường, gắn hỗ trợ với chuyển đổi số phù hợp điều kiện vùng biên, gắn chăm lo phụ nữ với bảo vệ trẻ em gái, với phòng ngừa bạo lực và mua bán người. Trên biên giới, mỗi mái nhà ấm lên là một “cột mốc lòng dân” vững thêm; mỗi người phụ nữ vươn lên là thêm một “ngọn lửa” giữ bình yên bản làng. Và từ những ngọn lửa nhỏ ấy, mùa Xuân nơi tuyến đầu sẽ còn tươi hơn, sáng hơn, bền hơn, để khu vực biên giới là miền đất của niềm tin, của sinh kế, của tình người và của khát vọng đi lên.

Thu Minh