Công nghiệp nỗ lực vượt khó

Một góc Khu Công nghiệp Tằng Loỏng.

Theo báo cáo của Công ty TNHH MTV Apatit Việt Nam, kết quả thực hiện năm 2019 không đạt kế hoạch và giảm sút nhiều so với cùng kỳ năm 2018, đặc biệt tiêu thụ quặng apatit giảm 35% so với cùng kỳ. Nguyên nhân do năm 2019 nhu cầu thị trường tiêu thụ quặng apatit trong nước giảm mạnh, thị trường tiêu thụ các sản phẩm sản xuất từ quặng apatit gặp nhiều khó khăn. Các loại phân bón chứa lân, nhu cầu sử dụng trong nước giảm trong khi nguồn nhập khẩu tăng cao, giá bán giảm; các sản phẩm khác như phốt pho vàng, phụ gia thức ăn gia súc, axit phosphoric giá bán giảm trong khi chi phí đầu vào tăng dẫn đến hiệu quả sản xuất của các đơn vị sản xuất các loại sản phẩm này giảm sút, có đơn vị phát sinh lỗ; tồn kho các loại sản phẩm tăng cao, phải giảm sản xuất.

Ngoài ra, thị phần tiêu thụ quặng apatit của công ty bị chia sẻ bởi một số đơn vị được cấp phép khai thác quặng apatit trên địa bàn tỉnh với điều kiện khai thác thuận lợi hơn nhiều (chỉ khai thác quặng loại 1 - là loại quặng dễ khai thác nhất, điều kiện cơ sở hạ tầng không phải đầu tư nhiều song có giá trị kinh tế lại cao nhất). Việc tiêu thụ sản phẩm khó khăn, sản lượng tiêu thụ giảm buộc công ty phải điều chỉnh giảm sản lượng sản xuất, không phát huy được năng lực lao động, thiết bị, công suất các nhà máy. Do đó, chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm tăng cao trong khi giá bán không tăng, làm giảm hiệu quả sản xuất, kinh doanh, đồng thời ảnh hưởng lớn đến việc làm, đời sống của cán bộ, công nhân và người lao động.

Khó khăn của Công ty TNHH MTV Apatit Việt Nam cũng là khó khăn chung của nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp. Thị trường thu hẹp, giá cả biến động khiến việc tiêu thụ các sản phẩm phốt pho, phôi thép, DAP không đạt kế hoạch. Có doanh nghiệp đã phải dừng hoạt động như Nhà máy sản xuất phụ gia thức ăn gia súc DCP của Công ty Cổ phần Hóa chất Phúc Lâm. Một số doanh nghiệp hoạt động cầm chừng, không đạt công suất thiết kế như sản xuất phốt pho vàng của Công ty Cổ phần Phốt pho Apatit, Công ty Cổ phần Nam Tiến Lào Cai, Công ty TNHH Hóa chất Đông Nam Á. Theo báo cáo của Ban Quản lý Khu Kinh tế tỉnh, hiện một số sản phẩm có khối lượng tồn kho khá lớn như phôi thép (53.285 tấn), DAP (18.268 tấn), NPK (40.188 tấn), phốt pho vàng (6.840 tấn), supe lân (23.776 tấn), quặng tuyển (109.300 tấn).

Theo ông Phan Văn Cương, Phó Giám đốc Sở Công thương, nguyên nhân dẫn đến khó khăn chung của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp trước hết là do giá điện, giá xăng dầu tăng đã tác động lớn đến yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất công nghiệp, giá thành sản phẩm tăng trong khi giá bán chưa điều chỉnh kịp bởi các hợp đồng mua bán được ký ổn định trong thời gian dài. Vấn đề môi trường ngày càng thắt chặt, chi phí bảo vệ môi trường tăng do các đơn vị phải lắp đặt hệ thống quan trắc tự động nước thải, khí thải theo quy định. Luật Thuế giá trị gia tăng chưa được điều chỉnh gây bất lợi cho các đơn vị sản xuất phân bón, hóa chất (phân bón, hóa chất thuộc danh mục không chịu thuế giá trị gia tăng, do đó không được khấu trừ thuế đầu vào). Thị trường phốt pho vàng ngày càng thu hẹp. Quá trình đầu tư giữa khâu khai thác và khâu chế biến thiếu đồng bộ dẫn đến dư thừa sản phẩm, ảnh hưởng xấu đến quá trình sản xuất.

Vận hành dây chuyền tuyển quặng tại Nhà máy tuyển quặng apatít Bắc Nhạc Sơn.

Trước khó khăn đó, các doanh nghiệp đã chủ động tiết giảm các chi phí không cần thiết, gia tăng chất lượng sản phẩm, đồng thời đẩy mạnh sản xuất để đạt sản lượng theo kế hoạch. Nhờ đó, bức tranh tổng quát của sản xuất công nghiệp vẫn có được gam màu sáng, ngành kinh tế này vẫn phát huy được vai trò nền tảng trong phát triển kinh tế - xã hội, đóng góp lớn vào tăng trưởng GRDP của tỉnh. Cơ cấu nội ngành chuyển dịch theo hướng tích cực, giảm tỷ trọng công nghiệp khai khoáng và tăng công nghiệp chế biến (so với năm 2018, tỷ trọng công nghiệp khai khoáng giảm từ 9,6 xuống 9,3%; tỷ trọng công nghiệp chế biến tăng từ 69,9 lên 72,7%). Giá trị sản xuất công nghiệp (giá so sánh năm 2010) đạt 32.920 tỷ đồng, vượt 1,3% kế hoạch, tăng 13,4% so với năm 2018 và đạt 98,3% mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV đến năm 2020. Trong đó, ngành công nghiệp khai khoáng được duy trì, đảm bảo đáp ứng tốt nhu cầu cho sản xuất trong nước và một phần xuất khẩu, đặc biệt là đối với 3 loại quặng chính của tỉnh là apatit, đồng, sắt. Giá trị sản xuất công nghiệp đạt 3.162 tỷ đồng, bằng 90% kế hoạch, tăng 16,5% so với năm 2018. Lĩnh vực chế biến, chế tạo tăng trưởng khá, góp phần lớn vào sự tăng trưởng của ngành công nghiệp. Giá trị sản xuất công nghiệp đạt 23.925,4 tỷ đồng, vượt 6,2% kế hoạch, tăng 17,7% so với năm 2018, tiếp tục khẳng định Lào Cai là trung tâm luyện kim, hóa chất của cả nước. Lĩnh vực sản xuất và phân phối điện đã phát huy được tiềm năng về thủy điện của tỉnh, giá trị sản xuất công nghiệp đạt 5.698,5 tỷ đồng, đạt 90,1% kế hoạch, bằng 96,8% so với năm 2018. Tỉnh có thêm 6 nhà máy thủy điện với tổng công suất lắp máy 40,8 MW hoàn thành phát điện, nâng tổng số lên 54 nhà máy hoàn thành phát điện hòa lưới điện quốc gia với tổng công suất lắp máy 896,7 MW; sản lượng điện phát đạt 3.209,5 triệu kWh. Đến nay, toàn tỉnh có 164/164 xã, phường, thị trấn có điện lưới quốc gia; tỷ lệ số tổ, thôn, bản có điện lưới quốc gia đạt 95,5%; tỷ lệ số hộ được sử dụng điện lưới từ các nguồn đạt 95,5%.

Năm 2020, tỉnh Lào Cai phấn đấu giá trị sản xuất công nghiệp đạt 36.180 tỷ đồng, tăng trưởng 9,9% so với năm 2019, vượt 10,8% mục tiêu Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV đề ra. Đây là nhiệm vụ khó khăn trong bối cảnh sức ép cạnh tranh giữa sản phẩm công nghiệp của tỉnh với sản phẩm cùng loại trong nước và thế giới ngày càng gia tăng; các điều kiện phục vụ sản xuất và thị trường tiêu thụ sản phẩm của Lào Cai không có lợi thế để thu hút đầu tư phát triển các ngành công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng, công nghiệp phụ trợ và sản xuất mặt hàng giá trị gia tăng cao... Vì vậy, để đạt mục tiêu đề ra, bên cạnh sự nỗ lực của các doanh nghiệp còn cần sự vào cuộc tích cực của các ngành liên quan trong thực thi các cơ chế, chính sách hỗ trợ, khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất.